Ինֆորմատիկա

Տեխնիկական գիտությունների, արհեստական բանականության և հաշվողական մոդելավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ձևական նեյրոնների և նեյրոնային ցանցերի սինթեզի որոշ խնդիրների ուսումնասիրությանը, դրանց մաթեմատիկական նկարագրության և կառուցման մեթոդների մշակմանը։ Քննության են առնվում ձևական նեյրոնի՝ որպես կենսաբանական նեյրոնի պարզեցված մաթեմատիկական մոդելի, կառուցվածքը, գործունեության սկզբունքները և տեղեկատվության մշակման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոնների մուտքային ազդանշանների, կշռային գործակիցների, ակտիվացման ֆունկցիաների և ելքային արձագանքների փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են նեյրոնային ցանցերի կառուցվածքային կազմակերպման, առանձին նեյրոնների փոխկապակցման և առաջադրված գործառույթներին համապատասխան ցանցային ճարտարապետությունների ձևավորման խնդիրները։ Քննարկվում են նեյրոնային համակարգերի սինթեզի մաթեմատիկական մեթոդները, տրամաբանական գործողությունների իրականացման հնարավորությունները և տարբեր հաշվարկային խնդիրների լուծման համար անհրաժեշտ կառուցվածքային պայմանները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել միաշերտ և բազմաշերտ նեյրոնային ցանցերի մոդելները, դրանց պարամետրերի ընտրության սկզբունքները և ցանցերի գործառական հնարավորությունների գնահատման եղանակները։ Անդրադարձ է կատարվում նեյրոնային կառուցվածքների ուսուցման, հարմարվողականության, ազդանշանների դասակարգման և օրինաչափությունների ճանաչման տեսական հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է նեյրոնների և նեյրոնային ցանցերի սինթեզի արդյունավետ մեթոդների մշակումը՝ հաշվարկային բարդության նվազեցման, համակարգերի հուսալիության բարձրացման և առաջադրված խնդիրներին համապատասխան կառուցվածքների ստացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նեյրոցանցային մոդելավորման տեսության զարգացմանը և դրա կիրառման հնարավորությունների ընդլայնմանը ավտոմատ կառավարման, տեղեկատվության մշակման ու տեխնիկական համակարգերի նախագծման ոլորտներում։ Այն կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, հաշվողական մաթեմատիկայի, կիբեռնետիկայի, նեյրոնային ցանցերի և ավտոմատ կառավարման համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թվային էլեկտրոնային սխեմաների մասնատված մոդելավորման մեթոդների, ալգորիթմների և ծրագրային միջոցների մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում թվային սխեմաների կառուցվածքային կազմակերպման սկզբունքները, տրամաբանական տարրերի փոխկապակցվածությունը, սխեմաների աշխատանքի նկարագրման եղանակները և համակարգչային մոդելավորման տեսական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ թվային համակարգերը առանձին բաղադրիչների կամ ենթահամակարգերի բաժանելու, դրանց անկախ մոդելավորման և ստացված արդյունքների համադրման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են մասնատված մոդելավորման ազդեցությունը հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործման, մոդելավորման արագության, հիշողության ծախսի և արդյունքների ճշգրտության վրա։ Քննարկվում են նաև թվային սխեմաների տրամաբանական վիճակների ներկայացման, ազդանշանների տարածման, ժամանակային ուշացումների հաշվառման և առանձին մոդելավորվող բաղադրիչների միջև փոխազդեցության կազմակերպման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ծրագրային գործիքների նախագծման, մոդելավորման ալգորիթմների օպտիմալացման, սխեմաների կառուցվածքային վերլուծության և մոդելավորման արդյունքների ստուգման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող միջոցների կիրառմանը թվային սարքերի նախագծման, էլեկտրոնային համակարգերի փորձարկման, սխալների հայտնաբերման և ավտոմատացված նախագծման գործընթացների արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թվային էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության, միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմաների ավտոմատացված նախագծման և համակարգչային մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման լեզվական և ալգորիթմական հիմնախնդիրների, նախագծման գործընթացների ձևական նկարագրման և դրանց արդյունավետության բարձրացման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում թվային էլեկտրոնային սխեմաների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի կազմակերպման սկզբունքները և նախագծային խնդիրների համակարգչային լուծման հիմնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային սխեմաների նկարագրման լեզուներին, տրամաբանական և կառուցվածքային մոդելավորման միջոցներին, նախագծային տվյալների ներկայացման ձևաչափերին և ծրագրային համակարգերի փոխգործակցության ապահովմանը։ Վերլուծվում են տրամաբանական սինթեզի, սխեմաների օպտիմալացման, ֆունկցիոնալ ստուգման և նախագծային լուծումների ավտոմատ գեներացման ալգորիթմները։ Քննարկվում են նաև թվային սխեմաների բարդության նվազեցման, տրամաբանական տարրերի քանակի օպտիմալացման, ազդանշանների տարածման ուշացումների գնահատման և ապարատային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են նախագծման տարբեր մակարդակների միջև անցման, սխեմաների ձևական վավերացման, մոդելավորման արդյունքների համեմատական գնահատման և ալգորիթմների հաշվարկային արդյունավետության բարձրացման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ավտոմատացված նախագծման ծրագրային գործիքների կատարելագործմանը, նախագծային գործընթացների ինտեգրմանը և թվային էլեկտրոնային սարքերի մշակման ժամանակատարության նվազեցման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել համակարգչային ճարտարագիտության, թվային էլեկտրոնիկայի, ալգորիթմների տեսության և էլեկտրոնային համակարգերի ավտոմատացված նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ հստակ բազմությունների տեսության կիրառմամբ թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման մեթոդների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում թվային համակարգերի կառուցվածքային և տրամաբանական նախագծման խնդիրները, նախագծային պարամետրերի ներկայացման առանձնահատկությունները և անորոշ պայմաններում որոշումների ընդունման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ հստակ տրամաբանության և ոչ հստակ բազմությունների մաթեմատիկական ապարատի կիրառմանը՝ նախագծման տարբեր փուլերում առաջացող բազմաչափ և ոչ միանշանակ խնդիրների լուծման համար։ Վերլուծվում են թվային սխեմաների կառուցվածքի ընտրության, պարամետրերի գնահատման, օպտիմալացման և նախագծային տարբերակների համեմատության ավտոմատացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև համապատասխան ալգորիթմների մշակման, ծրագրային իրականացման և համակարգչային նախագծման միջոցների հետ ինտեգրման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կատարելագործելու թվային սարքերի նախագծման գործընթացը՝ բարձրացնելով հաշվարկների արդյունավետությունը և նախագծային որոշումների մշակման ճկունությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թվային էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության, ոչ հստակ տրամաբանության և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տվյալների շտեմարաններին հասանելիություն ապահովող համացանցային ծառայությունների նախագծման մոդելների մշակման և հետազոտման խնդիրներին։ Քննության են առնվում օգտվողի, համացանցային հավելվածի և տվյալների շտեմարանի միջև տեղեկատվական փոխգործակցության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի ճարտարապետության ընտրությանը, տվյալների հարցումների մշակմանը, տեղեկատվության փոխանցման արդյունավետությանը և տարբեր ծրագրային բաղադրիչների փոխկապակցված աշխատանքի ապահովմանը։ Վերլուծվում են տվյալների պահպանման, որոնման, ստացման և մշակման գործընթացները, ինչպես նաև բազմօգտագործողական միջավայրում ծառայության կայուն աշխատանքի կազմակերպման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև տեղեկատվական անվտանգության, հասանելիության վերահսկման, համակարգի արտադրողականության, ընդլայնելիության և հուսալիության հետ կապված նախագծային խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր մոդելների կիրառելիությունը տվյալների շտեմարանների հետ աշխատող համացանցային ծառայությունների արդյունավետ կառուցման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ծրագրային համակարգերի նախագծման, տվյալների շտեմարանների, համացանցային տեխնոլոգիաների և տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Մուր–Պենրոուզի պարամետրական ընդհանրացված հակադարձ մատրիցների որոշման թվային-վերլուծական մեթոդների մշակմանը և համապատասխան հաշվողական ընթացակարգերի ավտոմատացմանը։ Քննության են առնվում ընդհանրացված հակադարձ մատրիցների տեսական հիմքերը, դրանց գոյության և միակության պայմանները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և կիրառությունը գծային հանրահաշվի տարբեր խնդիրներում։ Վերլուծվում են պարամետրերից կախված մատրիցների դեպքում հակադարձման գործընթացում առաջացող խնդիրները, այդ թվում՝ մատրիցի ռանգի հնարավոր փոփոխությունները, հատուկ արժեքների ազդեցությունը և հաշվարկների թվային կայունության ապահովման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերլուծական արտահայտությունների և թվային հաշվարկների համատեղ կիրառմանը՝ ընդհանրացված հակադարձ մատրիցների տարրերը արդյունավետ և բավարար ճշտությամբ որոշելու նպատակով։ Դիտարկվում են հաշվարկային ալգորիթմների կառուցման, դրանց արդյունավետության գնահատման և տարբեր պարամետրական դեպքերի մշակման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև մեծածավալ և բարդ մատրիցային հաշվարկների ավտոմատացման հնարավորությունները՝ համապատասխան ծրագրային միջոցների և ալգորիթմական ընթացակարգերի կիրառմամբ։ Կարևորվում է հաշվարկային գործողությունների քանակի նվազեցումը, արդյունքների ճշտության վերահսկումը և թվային սխալների ազդեցության սահմանափակումը։ Անդրադարձ է կատարվում մշակվող մեթոդների կիրառությանը գծային հավասարումների համակարգերի լուծման, փոքրագույն քառակուսիների խնդիրների, մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման և այլ հաշվողական խնդիրներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել պարամետրական մատրիցների հետ աշխատանքի արդյունավետ ալգորիթմների զարգացմանը և բարդ հաշվարկների ծրագրային ավտոմատացման կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հաշվողական մաթեմատիկայի, թվային վերլուծության, կիրառական գծային հանրահաշվի և մաթեմատիկական ծրագրավորման ոլորտների հետազոտողների ու մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է թվային պատկերների պաշտպանության համար նախատեսված ալգորիթմների և ծրագրային միջոցների համալիրի մշակման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում թվային պատկերներում պարունակվող տեղեկատվության ամբողջականության, իսկության և վերահսկելի օգտագործման ապահովումն է՝ հաշվի առնելով թվային տվյալների հեշտ պատճենման, փոփոխման և տարածման առանձնահատկությունները։ Պատկերների պաշտպանությունը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական անվտանգության առանձին ուղղություն, որտեղ անհրաժեշտ է համատեղել պատկերների թվային մշակման, տվյալների ներկայացման և ծրագրային պաշտպանության մեթոդները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պատկերային տվյալների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց նկատմամբ հնարավոր փոփոխությունների ազդեցությունը և պաշտպանության տարբեր մեթոդների կիրառելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել թվային ջրանշման, պատկերների իսկության ստուգման, ամբողջականության վերահսկման և պաշտպանական տեղեկատվության պատկերում ներդրման ընդհանուր սկզբունքներին։ Կարևոր խնդիր է պաշտպանության այնպիսի մեթոդների մշակումը, որոնք հնարավորինս քիչ են ազդում պատկերի տեսողական որակի վրա և միաժամանակ թույլ են տալիս հայտնաբերել կամ գնահատել տվյալների փոփոխությունները։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև պաշտպանության ալգորիթմների կայունության, հաշվարկային բարդության, մշակման արագության և տարբեր պատկերային ձևաչափերի նկատմամբ կիրառելիության չափանիշները։ Ծրագրային մասում կարող է կարևորվել մշակված ալգորիթմների միասնական համակարգում կազմակերպումը, պատկերների ներմուծման և մշակման գործառույթների իրականացումը, պաշտպանության համապատասխան գործողությունների կառավարումը և արդյունքների գնահատումը։ Ալգորիթմների արդյունավետության ուսումնասիրությունը կարող է հիմնվել սկզբնական և մշակված պատկերների որակական ու քանակական համեմատության վրա՝ գնահատելով տեղեկատվության պահպանվածությունը և պաշտպանական մեխանիզմների դիմակայունությունը սովորական թվային վերափոխումների նկատմամբ։ Նման ծրագրային համալիրները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ թվային արխիվների, էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության, հեղինակային բովանդակության պահպանության և պատկերային տեղեկատվության անվտանգ կառավարման ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է թվային պատկերների մշակման, տեղեկատվական անվտանգության, ալգորիթմների նախագծման և ծրագրային համակարգերի մշակման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել պատկերային տվյալների պաշտպանության արդյունավետ և գործնականորեն կիրառելի գործիքակազմ։

Աշխատությունը նվիրված է թվային պատկերների պաշտպանության համար նախատեսված ալգորիթմական և ծրագրային միջոցների մշակման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում թվային պատկերներում պարունակվող տեղեկատվության ամբողջականության, իսկության և գաղտնիության ապահովման խնդիրներն են՝ հաշվի առնելով պատկերային տվյալների պահպանման, մշակման և փոխանցման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում թվային պատկերների կառուցվածքային բնութագրերը, դրանց նկատմամբ հնարավոր չարտոնված փոփոխությունների ազդեցությունը և տեղեկատվական անվտանգության այն պահանջները, որոնք անհրաժեշտ է հաշվի առնել պաշտպանական համակարգերի նախագծման ժամանակ։ Կարևոր ուղղություն է պատկերների փոփոխությունների հայտնաբերման, սկզբնաղբյուրի հավաստիության ստուգման և տվյալների ամբողջականության վերահսկման ալգորիթմների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գաղտնագրային պաշտպանության ընդհանուր սկզբունքներին, թվային ջրանշանների և տեղեկատվության նույնականացման այլ մեթոդների կիրառական նշանակությանը՝ առանց սահմանափակվելու պաշտպանության միայն մեկ տեխնոլոգիական մոտեցմամբ։ Ալգորիթմների մշակման ընթացքում կարևոր է ապահովել պաշտպանության մակարդակի և պատկերների մշակման արագության միջև ընդունելի հարաբերակցություն, քանի որ մեծածավալ պատկերային տվյալների դեպքում հաշվարկային բարդությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ ծրագրային համակարգի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր մոտեցումներ՝ ըստ փոփոխությունների նկատմամբ զգայունության, պատկերի որակի պահպանման, հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործման և տարբեր թվային ձևաչափերի հետ համատեղելիության։ Ծրագրային համալիրի նախագծման տեսանկյունից կարևորվում են մոդուլային կառուցվածքը, տվյալների մշակման փուլերի փոխկապակցվածությունը, օգտագործվող ալգորիթմների ծրագրային իրականացումը և ստացված արդյունքների գնահատման հնարավորությունը։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել պաշտպանական մեխանիզմների փորձարարական ստուգմանը՝ տարբեր բնութագրեր ունեցող պատկերների վրա դրանց աշխատանքի հուսալիությունն ու կայունությունը գնահատելու նպատակով։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է այն տեղեկատվական համակարգերի հետ, որտեղ պատկերային տվյալների իսկության և ամբողջականության պահպանումը կարևոր պայման է տվյալների վստահելի օգտագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է թվային պատկերների մշակման, տեղեկատվական անվտանգության, ալգորիթմների նախագծման և ծրագրային ապահովման մշակման մոտեցումները՝ ձևավորելով պատկերային տեղեկատվության պաշտպանության համար նախատեսված համալիր տեխնոլոգիական լուծումների ստեղծման հիմքեր։

Աշխատությունը նվիրված է շարժական և «խելացի» սարքավորումներում ներկառուցված տարբեր տեսակի տվիչներից ստացվող տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության արդյունավետ մեթոդների մշակմանը և ծրագրային իրականացմանը։ Հետազոտության կենտրոնում սմարթֆոնների, կրելի սարքերի և այլ շարժական համակարգերի արագաչափերից, գիրոսկոպներից, մագնիսաչափերից, տեղորոշման, լուսավորության, մոտավորության և այլ տվիչներից ձևավորվող տվյալների հոսքերն են, որոնց համատեղ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել սարքի կամ օգտագործման միջավայրի վիճակը և ճանաչել որոշակի օրինաչափություններ։ Քննվում են տվիչների տվյալների նախնական մշակման խնդիրները՝ աղմուկի նվազեցումը, սխալ կամ բացակայող արժեքների հայտնաբերումը, ժամանակային շարքերի համաժամացումը, տվյալների նորմալացումը և հետագա վերլուծության համար նշանակալի հատկանիշների առանձնացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մի քանի տվիչներից ստացվող տեղեկատվության համադրմանը, քանի որ տարբեր աղբյուրների տվյալների միավորումը կարող է բարձրացնել համակարգի գնահատումների կայունությունն ու ճշգրտությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել վիճակագրական վերլուծության, ազդանշանների մշակման, մեքենայական ուսուցման և օրինաչափությունների ճանաչման մեթոդներ՝ նպատակ ունենալով մեծածավալ և շարունակաբար փոփոխվող տվյալներից առանձնացնել օգտակար տեղեկատվությունը։ Կարևոր խնդիր է հաշվարկային արդյունավետությունը, քանի որ շարժական սարքավորումները սովորաբար ունեն հիշողության, պրոցեսորային հզորության և էներգիայի սպառման սահմանափակումներ։ Այդ պատճառով մեթոդների գնահատման ժամանակ հաշվի են առնվում ոչ միայն վերլուծության ճշգրտությունը, այլև մշակման արագությունը, ռեսուրսների օգտագործումը և իրական ժամանակում աշխատանքի հնարավորությունը։ Ծրագրային իրականացման բաղադրիչը կարող է ներառել տվյալների հավաքագրման, պահպանման, մշակման և արդյունքների ներկայացման միասնական համակարգի կառուցում ու փորձարկում տարբեր աշխատանքային պայմաններում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տվյալների գաղտնիության և անվտանգ մշակման խնդիրներին, հատկապես երբ տվիչների տեղեկատվությունը կարող է արտացոլել օգտագործողի շարժումները կամ վարքային առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շարժական հաշվարկների, տվյալների վերլուծության, մեքենայական ուսուցման և ազդանշանների մշակման մոտեցումները՝ ուղղված «խելացի» սարքավորումների տվիչային տեղեկատվության առավել արագ, ճշգրիտ և ռեսուրսախնայող մշակման տեխնոլոգիաների ստեղծմանը։

Աշխատությունը նվիրված է բարձր հաճախականությամբ աշխատող մեծ ինտեգրալ սխեմաների միջմիացումների և սնուցման հաղորդագծերի ավտոմատացված մոդելավորման միջոցների մշակմանն ու կատարելագործմանը։ Հետազոտության շրջանակում ինտեգրալ սխեմայի միջմիացումները դիտարկվում են որպես էլեկտրական համակարգի կարևոր բաղադրիչներ, որոնց պարամետրերը բարձր աշխատանքային հաճախականությունների պայմաններում կարող են էական ազդեցություն ունենալ ամբողջ սխեմայի արագագործության, ազդանշանների ամբողջականության և աշխատանքի կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջմիացումների էլեկտրական հատկությունների ներկայացմանը համապատասխան մոդելների միջոցով՝ հաշվի առնելով հաղորդիչների դիմադրությունը, ունակային և ինդուկտիվ փոխազդեցությունները, ինչպես նաև հարակից գծերի միջև առաջացող փոխադարձ ազդեցությունները։ Քննվում է այն հանգամանքը, որ ինտեգրալ սխեմաների տարրերի չափերի փոքրացման և աշխատանքի հաճախականության բարձրացման պայմաններում միջմիացումների ազդեցությունը հնարավոր չէ միշտ բավարար ճշտությամբ ներկայացնել պարզեցված մոտեցումներով, ինչի հետևանքով անհրաժեշտ են ավելի զարգացած հաշվարկային և մոդելավորման մեթոդներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սնուցման հաղորդագծերի և ցանցերի վարքի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց պարամետրերը կապված են ինտեգրալ սխեմայի տարբեր հանգույցներին անհրաժեշտ սնուցման կայուն ապահովման հետ։ Դիտարկվում են լարման անկումների, անցումային գործընթացների, էլեկտրական փոխազդեցությունների և այլ գործոնների մոդելավորման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացված նախագծման համակարգերում կիրառելի ծրագրային և ալգորիթմական միջոցների մշակմանը, որոնք կարող են նվազեցնել բարդ կառուցվածքների ձեռքով վերլուծության անհրաժեշտությունը և արագացնել նախագծման գործընթացը։ Կարևորվում է ինտեգրալ սխեմայի ֆիզիկական կառուցվածքից համապատասխան էլեկտրական պարամետրերի ավտոմատ որոշման և դրանց հիման վրա համարժեք մոդելների ստեղծման խնդիրը։ Քննվում են նաև մոդելների հաշվարկային բարդության և ճշգրտության միջև հավասարակշռության ապահովման հարցերը, քանի որ մեծ ինտեգրալ սխեմաներում միջմիացումների մեծ քանակը կարող է զգալիորեն մեծացնել մոդելավորման համար անհրաժեշտ հաշվարկային ռեսուրսները։ Մոդելների պարզեցման և արդյունավետ ներկայացման մեթոդները կարող են հնարավորություն տալ պահպանելու նախագծման համար անհրաժեշտ ճշգրտությունը՝ միաժամանակ կրճատելով հաշվարկների տևողությունը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մշակված ալգորիթմների և ծրագրային միջոցների ստուգում տարբեր կառուցվածքային տարբերակների վրա՝ գնահատելով դրանց արդյունավետությունը և կիրառելիությունը բարձր հաճախականային սխեմաների նախագծման խնդիրներում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն ինտեգրալ սխեմաների ավտոմատացված նախագծման, ազդանշանային և սնուցման ցանցերի վերլուծության, միկրոէլեկտրոնային համակարգերի հուսալիության բարձրացման և նախագծման գործընթացների օպտիմալացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է համակարգչային հեռախոսակապի միջավայրում գործող ցանցային փոստային համակարգերի ուսումնասիրմանը, նախագծմանը և ծրագրային իրականացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է համակարգչային ցանցերի և հեռախոսային հաղորդակցության տեխնոլոգիաների համադրման վրա՝ ձայնային հաղորդագրությունների ընդունման, պահպանման, մշակման, փոխանցման և օգտագործողին հասանելի դարձնելու միասնական համակարգ ստեղծելու նպատակով։ Քննության են առնվում համակարգչային հեռախոսակապի կառուցվածքային և ծրագրային առանձնահատկությունները, ցանցային ծառայությունների կազմակերպման սկզբունքները, հաղորդագրությունների պահպանման մեխանիզմները և տարբեր օգտվողների միջև տեղեկատվության փոխանակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ձայնային փոստի գործառույթների ավտոմատացմանը, երբ մուտքային զանգերի ընթացքում ստացված հաղորդագրությունները կարող են գրանցվել համակարգչային միջավայրում, դասակարգվել և հետագայում հասանելի դառնալ համապատասխան օգտագործողին։ Ուսումնասիրվում են տվյալների փոխանցման ցանցային մեխանիզմները, սերվերային և հաճախորդային բաղադրիչների փոխգործակցությունը, օգտագործողների նույնականացման և անհատական փոստարկղերի կազմակերպման սկզբունքները։ Կարևորվում են հաղորդագրությունների որոնման, վերարտադրման, պահպանման և կառավարման հնարավորությունները, ինչպես նաև համակարգի աշխատանքի հուսալիությունն ու բազմօգտագործողական միջավայրում ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը։ Ծրագրային իրականացման շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում համակարգի ճարտարապետության ընտրությանը, առանձին ծրագրային մոդուլների փոխկապակցմանը, տվյալների կառավարմանը և հեռախոսային ու համակարգչային ենթահամակարգերի միջև տեղեկատվական փոխանակման կազմակերպմանը։ Դիտարկվում են նաև համակարգի ընդլայնելիության, տարբեր ցանցային միջավայրերում կիրառման և նոր ծառայությունների ավելացման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցանցային հաղորդակցության արդյունավետության գնահատումը, քանի որ հաղորդագրությունների մշակման արագությունը, տվյալների պահպանման կազմակերպումը և միաժամանակ սպասարկվող օգտվողների քանակը կարող են անմիջականորեն ազդել ամբողջ համակարգի աշխատանքի որակի վրա։ Տեսական ուսումնասիրության և ծրագրային իրականացման համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել առաջարկվող լուծումների գործնական կիրառելիությունը և բացահայտել համակարգչային հեռախոսակապի ծառայությունների ավտոմատացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև հեռահաղորդակցական և տեղեկատվական համակարգերի զարգացման պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով հեռախոսային ու համակարգչային ցանցերի ինտեգրման տեխնոլոգիական փուլերից մեկը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել համակարգչային ցանցերի, հեռահաղորդակցության, ծրագրային ճարտարագիտության, տեղեկատվական համակարգերի և համակարգչային հեռախոսակապի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ինտերնետային ծառայության բնականոն գործունեության վրա չարտոնված ներխուժումների ազդեցության մոդելավորմանը և այդ ազդեցությունների թվային գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել տարբեր տեսակի անցանկալի կամ չարտոնված գործողությունների հետևանքով տեղեկատվական համակարգերի աշխատանքի փոփոխությունները, գնահատել ծառայության կայունության վրա դրանց ազդեցությունը և մշակել համապատասխան մաթեմատիկական ու հաշվարկային մոդելներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ինտերնետային ծառայության հիմնական բաղադրիչների փոխազդեցությունը, ցանցային ռեսուրսների օգտագործումը, տվյալների հոսքերի փոփոխությունը, ծառայության հասանելիությունը և համակարգի արձագանքման ժամանակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակների մոդելավորմանը, երբ արտաքին ազդեցությունների հետևանքով ավելանում է համակարգի ծանրաբեռնվածությունը կամ նվազում են դրա բնականոն աշխատանքային հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել չարտոնված ներխուժումների տարբեր սցենարներ՝ առանց կոնկրետ հարձակման իրականացման մեխանիզմների, և գնահատվել դրանց հնարավոր հետևանքները համակարգի աշխատանքի, թողունակության, ուշացման, հասանելիության և հուսալիության վրա։ Կարևոր ուղղություն է մաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել համակարգի վիճակի փոփոխությունը տարբեր ազդեցությունների պայմաններում և ստացված արդյունքները ստուգել թվային հաշվարկների կամ համակարգչային սիմուլյացիաների միջոցով։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել հավանականային, վիճակագրական և դինամիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգի վարքագիծը տարբեր պայմաններում գնահատելու համար։ Թվային հաշվարկների միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր սցենարներ, որոշել համակարգի առավել խոցելի պարամետրերը և գնահատել այն պայմանները, որոնց դեպքում ծառայության որակը սկսում է էականորեն նվազել։ Ուսումնասիրության կարևոր արդյունք կարող է լինել պաշտպանական միջոցների արդյունավետության քանակական գնահատումը՝ ներառելով համակարգի պահուստավորման, բեռնվածության կառավարման, մոնիթորինգի և անոմալ վարքագծի հայտնաբերման մոտեցումները։ Նման մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս նախապես գնահատել ռիսկերը և մշակել ավելի կայուն ու դիմակայուն ինտերնետային ծառայություններ՝ առանց իրական համակարգերի վրա վտանգավոր փորձարկումներ իրականացնելու։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել կիբերանվտանգության ռիսկերի գնահատման, տեղեկատվական համակարգերի հուսալիության բարձրացման, ցանցային ենթակառուցվածքների նախագծման և անվտանգության միջոցառումների արդյունավետության վերլուծության ոլորտներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կիբերանվտանգության մասնագետներին, ցանցային ինժեներներին, համակարգերի վերլուծաբաններին, ծրագրային և տեղեկատվական համակարգերի նախագծողներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։