Разработка методов автоматизированного проектирования цифровых схем на основе теории нечетких множеств

Կրոն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայկական միջնադարյան հոգևոր գրականության կարևոր շերտերից մեկին՝ ընդգրկելով եկեղեցական աղոթքների և հոգևոր տեքստերի ժողովածու, որոնք կապված են եկեղեցական առաջնորդի աստվածաբանական ու գրական ժառանգության հետ։ Նյութում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում աղոթքաբանական և օրհներգական ձևերը, որոնք արտացոլում են քրիստոնեական հավատքի դոգմատիկ և բարոյական գաղափարները՝ միաժամանակ ցուցադրելով բարձր գրական մշակույթ և լեզվական արտահայտչականություն։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է եկեղեցական գրականության դերը միջնադարյան հայ մտավոր կյանքում, որտեղ աստվածաբանական միտքը միահյուսվում է գեղարվեստական լեզվի և ծիսական ավանդույթի հետ։ Միաժամանակ ներկայացվում է այս տեքստերի ազդեցությունը հետագա հայկական հոգևոր գրականության զարգացման վրա՝ որպես աղբյուր, որը ձևավորել է աղոթքային մտածողության և եկեղեցական պոետիկայի կարևոր հիմքեր։

Պատմություն

Աշխատությունը հասարակական-քաղաքական և պատմական բնույթի հրապարակում է, որտեղ ներկայացվում և հիմնավորվում են հայ ժողովրդի ազատության, ինքնորոշման և քաղաքական իրավունքների վերաբերյալ գաղափարներ։ Քննության են առնվում հայ ժողովրդի պատմական դրությունը, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները, քաղաքական ու հասարակական պայմանները և այն հանգամանքները, որոնք հեղինակային մոտեցմամբ անհրաժեշտություն են առաջացնում ազատ ու անվտանգ ազգային կյանքի համար։ Ուշադրություն է դարձվում քաղաքական ազատության, մարդու և ազգային իրավունքների, անվտանգության, մշակութային ինքնության ու ինքնակառավարման փոխկապակցվածությանը։ Անդրադարձ է կատարվում պատմական իրադարձությունների հետևանքով հայկական բնակչության առջև ծառացած խնդիրներին, ինչպես նաև միջազգային հանրության վերաբերմունքի և արտաքին քաղաքական գործոնների նշանակությանը։ Նյութում ազատության գաղափարը դիտարկվում է ոչ միայն որպես քաղաքական կարգավիճակի խնդիր, այլև որպես ազգային մշակույթի, լեզվի, կրթության, հասարակական հաստատությունների և պատմական հիշողության պահպանման ու զարգացման պայման։ Քննարկվում են նաև ժողովուրդների ինքնորոշման և քաղաքական ապագան ինքնուրույն ձևավորելու գաղափարները՝ տվյալ ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների և քաղաքական մտածողության համատեքստում։ Հրապարակումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին հայկական հարցերը ներկայացվում օտարալեզու ընթերցողին և ինչ փաստարկներ էին օգտագործվում հայկական քաղաքական պահանջների ու ազգային իրավունքների վերաբերյալ դիրքորոշումները հիմնավորելու համար։ Այն կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր հանդիսանալ Հայկական հարցի պատմության, հայ քաղաքական մտքի, ազգային շարժումների, միջազգային հարաբերությունների և հայկական հասարակական-քաղաքական հրապարակախոսության ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է հայոց տոնական վարքային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի ազգագրական նյութերի վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հայ ժողովրդի տոնական մշակույթի ձևավորման առանձնահատկությունները, ծիսական սովորույթները, ավանդույթները և դրանց դերը հասարակական ու ընտանեկան կյանքի կազմակերպման մեջ։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է տոների ընթացքում իրականացվող վարքային դրսևորումները, ծեսերի կառուցվածքը, խորհրդանշական գործողությունները և դրանց կապը կրոնական, սոցիալական ու մշակութային պատկերացումների հետ։ Ներկայացվում են տարբեր պատմաազգագրական շրջաններում պահպանված տոնական սովորույթները, դրանց տեղական առանձնահատկությունները և փոխանցման ձևերը սերունդների միջև։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի հոգևոր և նյութական մշակույթի, ավանդական կենցաղի ու հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրման համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է ազգագրագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, բանասերների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական ժողովրդական ավանդույթների ու ծիսական համակարգերի պատմությամբ։

Գրականություն

Աշխատությունը ներկայացնում է հայ միջնադարյան գրականության նշանավոր ներկայացուցիչ Ներսես Շնորհալու պոեմական ստեղծագործությունների ուսումնասիրությունը՝ անդրադառնալով դրանց բովանդակային, գաղափարական, գեղարվեստական և լեզվական առանձնահատկություններին։ Հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հոգևոր, բարոյական, փիլիսոփայական և ուսուցողական բնույթի երկերը, որոնց միջոցով արտահայտվում են մարդու ներաշխարհի, հավատքի, բարության, գիտելիքի, մեղքի, ապաշխարության և հոգևոր կատարելագործման վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում պոեմների կառուցվածքին, թեմատիկ բազմազանությանը, բանաստեղծական խոսքի առանձնահատկություններին և միջնադարյան հայ մտածողության հետ դրանց կապերին։ Ներկայացվող ստեղծագործություններում միահյուսվում են քրիստոնեական աշխարհայացքը, բարոյախրատական գաղափարները և մարդկային կյանքի վերաբերյալ ընդհանրացումները, ինչի շնորհիվ դրանք ունեն ոչ միայն կրոնական, այլև գրական, փիլիսոփայական և մշակութային արժեք։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Շնորհալու գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները, նրա վերաբերմունքը մարդու և հասարակության բարոյական խնդիրների նկատմամբ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործություններում դրսևորվող լեզվական և ոճական հարստությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև միջնադարյան գրական ավանդույթների, հոգևոր գրականության և ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի ազդեցությանը հեղինակի ստեղծագործության վրա։ Պոեմներում կիրառվող պատկերները, խորհրդանիշները, հակադրությունները և բարոյական պատգամները նպաստում են ստեղծագործությունների գաղափարական խորությանն ու գեղարվեստական ամբողջականությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Ներսես Շնորհալու գրական ժառանգության և նրա ունեցած նշանակության մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, ուսանողներին, դասախոսներին և հայ միջնադարյան գրականության ու հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է Շնորհալու պոեմական ժառանգությունը որպես հայ միջնադարյան գրական մտքի կարևոր դրսևորում՝ ընդգծելով դրա հոգևոր, բարոյական, գեղարվեստական և պատմամշակութային նշանակությունը։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Լոռու մարզի բնակչության շրջանում հիմնական քրոնիկական ոչ վարակիչ հիվանդությունների զարգացմանը նպաստող ռիսկի գործոնների ուսումնասիրությանը և դրանց տարածվածության առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հիվանդությունների հետ կապված գործոններին, ինչպիսիք են սրտանոթային հիվանդությունները, շաքարային դիաբետը, քաղցկեղային հիվանդությունները և շնչառական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունները։ Քննարկվում են վարքագծային, սոցիալական, կենսաբանական և շրջակա միջավայրի հետ կապված ռիսկի գործոնները, այդ թվում՝ ծխախոտի օգտագործումը, ոչ ռացիոնալ սննդակարգը, ֆիզիկական ակտիվության պակասը, ավելաքաշը և ճարպակալումը, զարկերակային բարձր ճնշումը, ալկոհոլի օգտագործումը և այլ գործոններ, որոնք կարող են երկարաժամկետ ազդեցություն ունենալ բնակչության առողջության վրա։ Աշխատանքը կարևորում է ռիսկի գործոնների վաղ հայտնաբերման և գնահատման նշանակությունը, քանի որ դրանց զգալի մասը հնարավոր է կանխարգելել կամ նվազեցնել կենսակերպի փոփոխության, առողջապահական կրթության, պարբերական բժշկական զննությունների և համապատասխան կանխարգելիչ ծրագրերի միջոցով։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում Լոռու մարզի սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական և աշխարհագրական առանձնահատկությունների ազդեցությունը բնակչության առողջական վարքագծի և ոչ վարակիչ հիվանդությունների ռիսկի վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի շրջանում առավել տարածված ռիսկային գործոնների բացահայտմանը, դրանց համակցված ազդեցության գնահատմանը և առավել խոցելի խմբերի առանձնացմանը։ Ստացված տվյալները կարող են կիրառվել մարզային առողջապահական քաղաքականության և կանխարգելիչ միջոցառումների պլանավորման, առողջ ապրելակերպի խթանման, վաղ ախտորոշման արդյունավետության բարձրացման և բնակչության առողջության պահպանմանն ուղղված նպատակային ծրագրերի մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևորում է քրոնիկական ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման համակարգային մոտեցումը՝ շեշտադրելով ոչ միայն բժշկական միջամտությունները, այլև վարքագծային և սոցիալական պայմանների բարելավումը որպես բնակչության առողջության և կյանքի որակի բարձրացման կարևոր նախապայման։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Մոսկվայի Լազարյան ինստիտուտի՝ արևելյան լեզուների և արևելագիտության կարևոր կրթական կենտրոններից մեկի պատմությանը, գործունեությանը և նշանակությանը։ Ինստիտուտը ձևավորվել է Մոսկվայում Լազարյան ընտանիքի գործունեության հիման վրա և երկար ժամանակ կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսուցման, արևելագիտական գիտելիքի տարածման և հայ մշակութային ու կրթական կյանքի զարգացման գործում։ Հետազոտվող նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության կազմակերպական կառուցվածքի, կրթական նպատակների, ուսումնական ծրագրերի և այն միջավայրի մասին, որտեղ իրականացվել է արևելյան լեզուների ու մշակույթների ուսումնասիրությունը։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հաստատության հայագիտական բաղադրիչը, քանի որ այն միաժամանակ կապված էր հայկական կրթության, լեզվի, պատմության և մշակույթի ուսումնասիրման ու տարածման հետ։ Լազարյան հաստատության գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ռուսահայ համայնքի մշակութային պատմության մեջ․ այն ծառայել է որպես կրթական և գիտական կենտրոն, որտեղ տարբեր ժամանակներում ձևավորվել են հայագիտության և արևելագիտության զարգացման համար նշանակալի պայմաններ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հաստատության հիմնադրման նախադրյալները, հովանավորության համակարգը, դասախոսական կազմը, ուսումնական առարկաները և ուսանողների պատրաստության ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի արևելյան լեզուների ուսուցումը, քանի որ այդպիսի կրթությունը կապված էր ոչ միայն լեզվական գիտելիքի ձեռքբերման, այլև արևելյան ժողովուրդների պատմության, գրականության, մշակույթի և հասարակական կյանքի ուսումնասիրության հետ։ Հաստատության գործունեությունը կարելի է դիտարկել նաև XIX դարի ռուսական և հայկական կրթական համակարգերի փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Լազարյանների նախաձեռնությունը կարևոր օրինակ է այն բանի, թե ինչպես մասնավոր հովանավորությունը կարող էր նպաստել կրթական հաստատության ձևավորմանն ու երկարատև զարգացմանը և միաժամանակ ծառայել ազգային մշակութային նպատակների իրականացմանը։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրքի և հրատարակչական մշակույթի պատմության տեսանկյունից, քանի որ Լազարյան հաստատության հետ կապված կրթական և գիտական գործունեությունը նպաստել է արևելագիտական և հայագիտական գրականության ստեղծման ու տարածման գործընթացներին։ Հաստատության շուրջ ձևավորված գիտակրթական միջավայրը կարևոր դեր է ունեցել մասնագետների պատրաստման և արևելքի լեզուների ու մշակույթների վերաբերյալ գիտելիքի համակարգման գործում։ Այս պատմական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լայնորեն հասկանալու հայ կրթական հաստատությունների զարգացումը Ռուսական կայսրության տարածքում և հայկական համայնքների մշակութային ինքնակազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հատկապես կարևոր է հաստատության դերը հայ երիտասարդների կրթության և մտավոր զարգացման գործում, ինչպես նաև դրա կապը Մոսկվայի հայկական համայնքի մշակութային կյանքի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Լազարյան ինստիտուտը որպես կրթական, գիտական և մշակութային նշանակություն ունեցող հաստատություն, որի գործունեությունը միաժամանակ առնչվել է արևելյան լեզուների ուսումնասիրմանը, արևելագիտության զարգացմանը և հայկական կրթամշակութային ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանը։ Այն կարող է կարևոր աղբյուր լինել XIX դարի հայկական կրթության, հայ-ռուսական մշակութային կապերի, արևելագիտության պատմության և Մոսկվայի հայ համայնքի մտավոր կյանքի ուսումնասիրության համար։