Աբրահամյան, Վ. Ա.

Աբրահամյան, Վ. Ա.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Արհեստները Հայաստանում

Գիրքը նվիրված է Հայաստանում արհեստագործության պատմությանը, զարգացման ընթացքին, ավանդական ձևերին և հայ ժողովրդի տնտեսական ու մշակութային կյանքում դրա ունեցած նշանակությանը։ Աշխատության հիմքում հայկական արհեստների՝ որպես դարերի ընթացքում ձևավորված արտադրական գործունեության, մասնագիտական հմտությունների և ազգային մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչի ուսումնասիրությունն է։ Հայկական լեռնաշխարհում բնական պայմանների, բնակչության կենսակերպի, տնտեսական հարաբերությունների, տեղական հումքի և հասարակական պահանջների ազդեցությամբ ձևավորվել ու զարգացել են բազմազան արհեստներ, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ինչպես առօրյա կենցաղի կազմակերպման, այնպես էլ քաղաքային և գյուղական համայնքների տնտեսական կյանքի պահպանման գործում։ Արհեստագործությունը Հայաստանում պատմականորեն ընդգրկել է նյութական արտադրության բազմաթիվ բնագավառներ՝ մետաղամշակում, դարբնություն, պղնձագործություն, ոսկերչություն, արծաթագործություն, դարբնոցային և գործիքաշինական աշխատանքներ, փայտամշակում, քարագործություն, կավագործություն, խեցեգործություն, ջուլհակություն, գորգագործություն, կաշեգործություն, կոշկակարություն, դերձակություն և կենցաղային այլ արտադրություններ։ Այս զբաղմունքները ոչ միայն բավարարել են բնակչության գործնական կարիքները, այլև նպաստել են տեղական արտադրության զարգացմանը, առևտրական կապերի ընդլայնմանը, մասնագիտական գիտելիքների փոխանցմանը և տարբեր բնակավայրերի միջև տնտեսական փոխհարաբերությունների ամրապնդմանը։ Աշխատության ուսումնասիրության տեսանկյունից առանձնահատուկ կարևորություն ունի արհեստների ձևավորման և կատարելագործման պատմական գործընթացը, քանի որ դրանց զարգացումը սերտորեն կապված է Հայաստանի տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների հասարակական կառուցվածքի, քաղաքային կյանքի, առևտրի, արտադրական հարաբերությունների և մշակութային փոխազդեցությունների հետ։ Հայկական քաղաքները, բնակավայրերն ու առևտրական կենտրոնները տարբեր դարաշրջաններում հանդիսացել են արհեստագործական արտադրության կարևոր օջախներ, որտեղ ձևավորվել են մասնագիտացված վարպետական ավանդույթներ, աշխատանքային փորձի փոխանցման եղանակներ և արտադրանքի պատրաստման առանձնահատուկ տեխնոլոգիաներ։ Արհեստավորի մասնագիտական գիտելիքը հաճախ փոխանցվել է սերնդեսերունդ՝ պահպանելով նյութերի մշակման, գործիքների կիրառման, արտադրանքի ձևավորման և զարդարման ավանդական եղանակները։ Այդ շարունակականությունը հնարավորություն է տվել պահպանելու ոչ միայն արտադրական հմտությունները, այլև ազգային գեղարվեստական մտածողության, ճաշակի և աշխարհընկալման բազմաթիվ դրսևորումներ։ Հայկական արհեստագործության կարևոր առանձնահատկություններից է գործնական նշանակության և գեղարվեստական արտահայտչականության համադրությունը. կենցաղային իրերը, աշխատանքային գործիքները, զարդերը, գործվածքները, գորգերը, խեցեղենը, մետաղյա և փայտյա առարկաները հաճախ աչքի են ընկել իրենց կառուցվածքային կատարելությամբ, զարդանախշերի ինքնատիպությամբ, ձևերի ներդաշնակությամբ և տեղական գեղարվեստական ավանդույթների արտահայտությամբ։ Արհեստների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի տնտեսական պատմության լուսաբանման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բնակչության զբաղվածության, արտադրական մասնագիտացման, աշխատանքի բաժանման, տեղական ռեսուրսների օգտագործման, ապրանքափոխանակության և առևտրի զարգացման մասին։ Միաժամանակ արհեստագործական արտադրանքը պատմական և ազգագրական արժեքավոր նյութ է՝ բացահայտելու տարբեր ժամանակաշրջանների կենցաղը, բնակչության նյութական պահանջները, սոցիալական հարաբերությունները, գեղագիտական նախասիրություններն ու մշակութային կապերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ժողովրդական արհեստների ուսումնասիրությունը նպաստում է ազգային նյութական մշակույթի առանձնահատկությունների բացահայտմանը և ավանդական արտադրական գիտելիքների՝ որպես պատմական ժառանգության պահպանման կարևորության գիտակցմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Հայաստանի պատմությամբ, ազգագրությամբ, տնտեսական և սոցիալական հարաբերությունների պատմությամբ, ժողովրդական արվեստով ու կիրառական արվեստի ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են հայկական մշակույթի ձևավորման պատմական հիմքերը, ավանդական արհեստների տարածաշրջանային առանձնահատկությունները և հասարակության առօրյա կյանքի ու նյութական արտադրության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս արհեստագործությունը դիտարկել ոչ միայն որպես ապրանքների և կենցաղային իրերի պատրաստման միջոց, այլև որպես ազգային մշակույթի պահպանման, մասնագիտական փորձի փոխանցման, տնտեսական ինքնուրույնության և պատմական հիշողության շարունակականության կարևոր գործոն։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Արհեստները Հայաստանում

Անվճար

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին