Աբրահամյան, Վ. Ա.

Աբրահամյան, Վ. Ա.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Արհեստները Հայաստանում

Գիրքը նվիրված է Հայաստանում արհեստագործության պատմությանը, զարգացման ընթացքին, ավանդական ձևերին և հայ ժողովրդի տնտեսական ու մշակութային կյանքում դրա ունեցած նշանակությանը։ Աշխատության հիմքում հայկական արհեստների՝ որպես դարերի ընթացքում ձևավորված արտադրական գործունեության, մասնագիտական հմտությունների և ազգային մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչի ուսումնասիրությունն է։ Հայկական լեռնաշխարհում բնական պայմանների, բնակչության կենսակերպի, տնտեսական հարաբերությունների, տեղական հումքի և հասարակական պահանջների ազդեցությամբ ձևավորվել ու զարգացել են բազմազան արհեստներ, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ինչպես առօրյա կենցաղի կազմակերպման, այնպես էլ քաղաքային և գյուղական համայնքների տնտեսական կյանքի պահպանման գործում։ Արհեստագործությունը Հայաստանում պատմականորեն ընդգրկել է նյութական արտադրության բազմաթիվ բնագավառներ՝ մետաղամշակում, դարբնություն, պղնձագործություն, ոսկերչություն, արծաթագործություն, դարբնոցային և գործիքաշինական աշխատանքներ, փայտամշակում, քարագործություն, կավագործություն, խեցեգործություն, ջուլհակություն, գորգագործություն, կաշեգործություն, կոշկակարություն, դերձակություն և կենցաղային այլ արտադրություններ։ Այս զբաղմունքները ոչ միայն բավարարել են բնակչության գործնական կարիքները, այլև նպաստել են տեղական արտադրության զարգացմանը, առևտրական կապերի ընդլայնմանը, մասնագիտական գիտելիքների փոխանցմանը և տարբեր բնակավայրերի միջև տնտեսական փոխհարաբերությունների ամրապնդմանը։ Աշխատության ուսումնասիրության տեսանկյունից առանձնահատուկ կարևորություն ունի արհեստների ձևավորման և կատարելագործման պատմական գործընթացը, քանի որ դրանց զարգացումը սերտորեն կապված է Հայաստանի տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների հասարակական կառուցվածքի, քաղաքային կյանքի, առևտրի, արտադրական հարաբերությունների և մշակութային փոխազդեցությունների հետ։ Հայկական քաղաքները, բնակավայրերն ու առևտրական կենտրոնները տարբեր դարաշրջաններում հանդիսացել են արհեստագործական արտադրության կարևոր օջախներ, որտեղ ձևավորվել են մասնագիտացված վարպետական ավանդույթներ, աշխատանքային փորձի փոխանցման եղանակներ և արտադրանքի պատրաստման առանձնահատուկ տեխնոլոգիաներ։ Արհեստավորի մասնագիտական գիտելիքը հաճախ փոխանցվել է սերնդեսերունդ՝ պահպանելով նյութերի մշակման, գործիքների կիրառման, արտադրանքի ձևավորման և զարդարման ավանդական եղանակները։ Այդ շարունակականությունը հնարավորություն է տվել պահպանելու ոչ միայն արտադրական հմտությունները, այլև ազգային գեղարվեստական մտածողության, ճաշակի և աշխարհընկալման բազմաթիվ դրսևորումներ։ Հայկական արհեստագործության կարևոր առանձնահատկություններից է գործնական նշանակության և գեղարվեստական արտահայտչականության համադրությունը. կենցաղային իրերը, աշխատանքային գործիքները, զարդերը, գործվածքները, գորգերը, խեցեղենը, մետաղյա և փայտյա առարկաները հաճախ աչքի են ընկել իրենց կառուցվածքային կատարելությամբ, զարդանախշերի ինքնատիպությամբ, ձևերի ներդաշնակությամբ և տեղական գեղարվեստական ավանդույթների արտահայտությամբ։ Արհեստների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի տնտեսական պատմության լուսաբանման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բնակչության զբաղվածության, արտադրական մասնագիտացման, աշխատանքի բաժանման, տեղական ռեսուրսների օգտագործման, ապրանքափոխանակության և առևտրի զարգացման մասին։ Միաժամանակ արհեստագործական արտադրանքը պատմական և ազգագրական արժեքավոր նյութ է՝ բացահայտելու տարբեր ժամանակաշրջանների կենցաղը, բնակչության նյութական պահանջները, սոցիալական հարաբերությունները, գեղագիտական նախասիրություններն ու մշակութային կապերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ժողովրդական արհեստների ուսումնասիրությունը նպաստում է ազգային նյութական մշակույթի առանձնահատկությունների բացահայտմանը և ավանդական արտադրական գիտելիքների՝ որպես պատմական ժառանգության պահպանման կարևորության գիտակցմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Հայաստանի պատմությամբ, ազգագրությամբ, տնտեսական և սոցիալական հարաբերությունների պատմությամբ, ժողովրդական արվեստով ու կիրառական արվեստի ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են հայկական մշակույթի ձևավորման պատմական հիմքերը, ավանդական արհեստների տարածաշրջանային առանձնահատկությունները և հասարակության առօրյա կյանքի ու նյութական արտադրության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս արհեստագործությունը դիտարկել ոչ միայն որպես ապրանքների և կենցաղային իրերի պատրաստման միջոց, այլև որպես ազգային մշակույթի պահպանման, մասնագիտական փորձի փոխանցման, տնտեսական ինքնուրույնության և պատմական հիշողության շարունակականության կարևոր գործոն։

Updated: 2026-11-17
Արհեստները Հայաստանում

Free

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more