Книги автора (1)

Онлайн

История

Արհեստները Հայաստանում

Գիրքը նվիրված է Հայաստանում արհեստագործության պատմությանը, զարգացման ընթացքին, ավանդական ձևերին և հայ ժողովրդի տնտեսական ու մշակութային կյանքում դրա ունեցած նշանակությանը։ Աշխատության հիմքում հայկական արհեստների՝ որպես դարերի ընթացքում ձևավորված արտադրական գործունեության, մասնագիտական հմտությունների և ազգային մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչի ուսումնասիրությունն է։ Հայկական լեռնաշխարհում բնական պայմանների, բնակչության կենսակերպի, տնտեսական հարաբերությունների, տեղական հումքի և հասարակական պահանջների ազդեցությամբ ձևավորվել ու զարգացել են բազմազան արհեստներ, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ինչպես առօրյա կենցաղի կազմակերպման, այնպես էլ քաղաքային և գյուղական համայնքների տնտեսական կյանքի պահպանման գործում։ Արհեստագործությունը Հայաստանում պատմականորեն ընդգրկել է նյութական արտադրության բազմաթիվ բնագավառներ՝ մետաղամշակում, դարբնություն, պղնձագործություն, ոսկերչություն, արծաթագործություն, դարբնոցային և գործիքաշինական աշխատանքներ, փայտամշակում, քարագործություն, կավագործություն, խեցեգործություն, ջուլհակություն, գորգագործություն, կաշեգործություն, կոշկակարություն, դերձակություն և կենցաղային այլ արտադրություններ։ Այս զբաղմունքները ոչ միայն բավարարել են բնակչության գործնական կարիքները, այլև նպաստել են տեղական արտադրության զարգացմանը, առևտրական կապերի ընդլայնմանը, մասնագիտական գիտելիքների փոխանցմանը և տարբեր բնակավայրերի միջև տնտեսական փոխհարաբերությունների ամրապնդմանը։ Աշխատության ուսումնասիրության տեսանկյունից առանձնահատուկ կարևորություն ունի արհեստների ձևավորման և կատարելագործման պատմական գործընթացը, քանի որ դրանց զարգացումը սերտորեն կապված է Հայաստանի տարբեր պատմական ժամանակաշրջանների հասարակական կառուցվածքի, քաղաքային կյանքի, առևտրի, արտադրական հարաբերությունների և մշակութային փոխազդեցությունների հետ։ Հայկական քաղաքները, բնակավայրերն ու առևտրական կենտրոնները տարբեր դարաշրջաններում հանդիսացել են արհեստագործական արտադրության կարևոր օջախներ, որտեղ ձևավորվել են մասնագիտացված վարպետական ավանդույթներ, աշխատանքային փորձի փոխանցման եղանակներ և արտադրանքի պատրաստման առանձնահատուկ տեխնոլոգիաներ։ Արհեստավորի մասնագիտական գիտելիքը հաճախ փոխանցվել է սերնդեսերունդ՝ պահպանելով նյութերի մշակման, գործիքների կիրառման, արտադրանքի ձևավորման և զարդարման ավանդական եղանակները։ Այդ շարունակականությունը հնարավորություն է տվել պահպանելու ոչ միայն արտադրական հմտությունները, այլև ազգային գեղարվեստական մտածողության, ճաշակի և աշխարհընկալման բազմաթիվ դրսևորումներ։ Հայկական արհեստագործության կարևոր առանձնահատկություններից է գործնական նշանակության և գեղարվեստական արտահայտչականության համադրությունը. կենցաղային իրերը, աշխատանքային գործիքները, զարդերը, գործվածքները, գորգերը, խեցեղենը, մետաղյա և փայտյա առարկաները հաճախ աչքի են ընկել իրենց կառուցվածքային կատարելությամբ, զարդանախշերի ինքնատիպությամբ, ձևերի ներդաշնակությամբ և տեղական գեղարվեստական ավանդույթների արտահայտությամբ։ Արհեստների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի տնտեսական պատմության լուսաբանման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու բնակչության զբաղվածության, արտադրական մասնագիտացման, աշխատանքի բաժանման, տեղական ռեսուրսների օգտագործման, ապրանքափոխանակության և առևտրի զարգացման մասին։ Միաժամանակ արհեստագործական արտադրանքը պատմական և ազգագրական արժեքավոր նյութ է՝ բացահայտելու տարբեր ժամանակաշրջանների կենցաղը, բնակչության նյութական պահանջները, սոցիալական հարաբերությունները, գեղագիտական նախասիրություններն ու մշակութային կապերը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ժողովրդական արհեստների ուսումնասիրությունը նպաստում է ազգային նյութական մշակույթի առանձնահատկությունների բացահայտմանը և ավանդական արտադրական գիտելիքների՝ որպես պատմական ժառանգության պահպանման կարևորության գիտակցմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Հայաստանի պատմությամբ, ազգագրությամբ, տնտեսական և սոցիալական հարաբերությունների պատմությամբ, ժողովրդական արվեստով ու կիրառական արվեստի ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև նրանց համար, ովքեր ուսումնասիրում են հայկական մշակույթի ձևավորման պատմական հիմքերը, ավանդական արհեստների տարածաշրջանային առանձնահատկությունները և հասարակության առօրյա կյանքի ու նյութական արտադրության փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս արհեստագործությունը դիտարկել ոչ միայն որպես ապրանքների և կենցաղային իրերի պատրաստման միջոց, այլև որպես ազգային մշակույթի պահպանման, մասնագիտական փորձի փոխանցման, տնտեսական ինքնուրույնության և պատմական հիշողության շարունակականության կարևոր գործոն։

Обновлено. 2026-11-17
Արհեստները Հայաստանում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее