Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Իրան․ արտաքին քաղաքականությունը և անկախության հիմնախնդիրները (1925–1941)

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին 1925–1941 թվականներին՝ մի ժամանակաշրջան, որը երկրի պատմության մեջ նշանավորվեց պետական կառավարման համակարգի վերափոխմամբ, կենտրոնացված իշխանության ամրապնդմամբ, ազգային ինքնիշխանության պահպանման ձգտումներով և միջազգային քաղաքական հարաբերություններում Իրանի դիրքի վերաիմաստավորմամբ։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում են Իրանի անկախության հիմնախնդիրները, արտաքին ուժերի քաղաքական ու տնտեսական ազդեցությունը, երկրի ինքնուրույն արտաքին քաղաքականություն վարելու հնարավորությունները և միջազգային հակասությունների պայմաններում ազգային շահերի պաշտպանության հարցերը։ Գրքում դիտարկվում է 1925 թվականին Փահլավիների արքայատոհմի իշխանության հաստատումից հետո Իրանի քաղաքական կյանքի նոր փուլի սկիզբը, երբ պետությունը ձեռնամուխ եղավ կառավարման կենտրոնացմանը, պետական ինստիտուտների ամրապնդմանը, տնտեսական և ռազմական համակարգերի արդիականացմանը, ինչպես նաև արտաքին կախվածության սահմանափակմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ տվյալ ժամանակաշրջանում Իրանը ստիպված էր իր արտաքին քաղաքականությունը կառուցել տարածաշրջանում և աշխարհում գործող ազդեցիկ պետությունների շահերի բախման պայմաններում։ Մեծ Բրիտանիայի և Խորհրդային Միության քաղաքական ու տնտեսական ներկայությունը, նրանց ռազմավարական հետաքրքրությունները և տարածաշրջանային ազդեցության պահպանման ձգտումները էականորեն պայմանավորում էին Իրանի արտաքին հարաբերությունների զարգացումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում իրանա-խորհրդային և իրանա-բրիտանական հարաբերությունները, դրանց քաղաքական, տնտեսական և դիվանագիտական կողմերը, ինչպես նաև Իրանի՝ միջազգային ասպարեզում սեփական դիրքերն ամրապնդելու փորձերը։ Քննարկվում են արտաքին քաղաքականության մեջ հավասարակշռության պահպանման, օտարերկրյա միջամտությունից խուսափելու, տնտեսական ինքնուրույնության հասնելու և ազգային պետական շահերը պաշտպանելու խնդիրները։ Հատուկ ուշադրության է արժանի Ռեզա շահ Փահլավիի կառավարման ժամանակաշրջանը, որի ընթացքում իրականացվող պետական վերափոխումները նպատակ ունեին ձևավորելու ժամանակակից կենտրոնացված պետություն, ուժեղացնելու ազգային կառույցները և նվազեցնելու արտաքին ազդեցության հնարավորությունները։ Այդ գործընթացներն իրենց հերթին սերտորեն կապված էին Իրանի միջազգային հարաբերությունների հետ, քանի որ ներքին արդիականացման քաղաքականությունը, տնտեսական զարգացման ծրագրերը և պետական անկախության ամրապնդման ձգտումները չէին կարող իրականացվել առանց արտաքին քաղաքական միջավայրի հաշվառման։ Աշխատության պատմական շրջանակը ներառում է նաև 1930-ական թվականների միջազգային իրադրության փոփոխությունները, Եվրոպայում քաղաքական լարվածության աճը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի նախօրեին մեծ տերությունների միջև հակասությունների սրումը և դրանց ազդեցությունը Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական նշանակության վրա։ 1941 թվականը դիտարկվում է որպես Իրանի նորագույն պատմության կարևոր հանգրվան, երբ միջազգային պատերազմի պայմաններում երկրի ռազմավարական նշանակությունը հանգեցրեց արտաքին միջամտության և պետական ինքնիշխանության լուրջ փորձության։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին միջազգային ուժերի հարաբերակցությունը, տարածաշրջանային շահերը և համաշխարհային քաղաքական գործընթացները սահմանափակում կամ պայմանավորում Իրանի արտաքին քաղաքական ընտրությունը։ Հեղինակն անդրադառնում է նաև անկախության գաղափարի քաղաքական և պատմական բովանդակությանը՝ դիտարկելով այն ոչ միայն որպես պետական իրավական ինքնուրույնություն, այլև որպես արտաքին քաղաքական որոշումների ինքնուրույն ընդունման, տնտեսական ռեսուրսների վերահսկողության և ազգային շահերի պաշտպանության հնարավորություն։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է Իրանի պատմության այն ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությամբ, երբ երկրի ներքին պետականաշինությունն անմիջականորեն փոխկապակցված էր միջազգային հարաբերությունների բարդ համակարգի հետ։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում Փահլավիների կառավարման սկզբնական շրջանի, Իրանի արտաքին քաղաքականության, խորհրդային և բրիտանական ազդեցության, Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական զարգացումների և ազգային անկախության հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Իրանի և ընդհանրապես Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմությամբ զբաղվող պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ինչպես նաև տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումների պատմական նախադրյալներն ուսումնասիրող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է 1925–1941 թվականների Իրանի քաղաքական պատմության համակողմանի ընկալմանը և բացահայտում է ազգային ինքնիշխանության պահպանման այն բարդ պայմանները, որոնցում ձևավորվել ու զարգացել է երկրի արտաքին քաղաքականությունը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Իրան․ արտաքին քաղաքականությունը և անկախության հիմնախնդիրները (1925–1941)

Անվճար

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին