Ахундова, Наргиз Чингиз кызы

Ахундова, Наргиз Чингиз кызы

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Քաղաքագիտություն

Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական և քաղաքական կյանքում իսլամի դերի, կրոնական գործոնի ազդեցության և պետություն–կրոն փոխհարաբերությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ 1963–1982 թվականների ժամանակաշրջանում։ Այն ներկայացնում է արդի Սիրիայի պատմության կարևորագույն փուլերից մեկը, երբ երկրում իշխանության եկավ Արաբական սոցիալիստական վերածննդի կուսակցությունը՝ Բաասը, և սկսվեցին պետական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների, գաղափարախոսության ու քաղաքական համակարգի խորքային վերափոխումներ։ Ուսումնասիրության առանցքում իսլամի՝ որպես ոչ միայն կրոնական հավատքի և հոգևոր արժեքների համակարգի, այլև հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության, քաղաքական դիրքորոշումների և հանրային կյանքի վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոնի դրսևորումներն են։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհիկ սոցիալիստական գաղափարախոսություն որդեգրած իշխանությունների և ավանդական կրոնական կառույցների, մահմեդական հոգևորականության ու հասարակության կրոնական շերտերի փոխհարաբերությունների քննությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն քաղաքական և գաղափարախոսական գործընթացներին, որոնց պայմաններում իսլամը շարունակել է պահպանել իր նշանակալի դիրքը սիրիական հասարակության կյանքում՝ չնայած պետական քաղաքականության աշխարհիկ ուղղվածությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնական հաստատությունների, հոգևոր առաջնորդների և մահմեդական համայնքների հասարակական ազդեցության խնդիրը, ինչպես նաև պետության կողմից կրոնական ոլորտի վերահսկման, կարգավորման և քաղաքական նպատակներով օգտագործման հարցը։ Քննարկման կարևոր ուղղություններից է իսլամական շարժումների և քաղաքական ընդդիմության ակտիվացումը, հատկապես «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության գործունեության ընդլայնումը, որը 1970-ական թվականներին և 1980-ականների սկզբին դարձավ սիրիական ներքաղաքական կյանքի նշանակալի գործոններից մեկը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին ոչ միայն կրոնական համոզմունքներով, այլև քաղաքական իշխանության կենտրոնացման, հասարակական դժգոհությունների, սոցիալական հակասությունների և երկրի գաղափարախոսական զարգացման առանձնահատկություններով։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության համար առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո ձևավորված քաղաքական համակարգը, որի պայմաններում իշխանությունները ձգտում էին ամրապնդել պետական վերահսկողությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իսլամի խոր արմատավորված ազդեցությունը հասարակական գիտակցության և ազգային մշակույթի վրա։ 1970-ական թվականների վերջին և 1980-ականների սկզբին կրոնական ընդդիմության ու պետական իշխանության միջև հարաբերությունների սրացումը, իսլամական քաղաքական շարժումների ակտիվացումը և դրանց շուրջ ծավալված հակամարտությունները բացահայտում են կրոնի ու քաղաքականության փոխազդեցության բարդ բնույթը։ 1982 թվականի Համան քաղաքի իրադարձությունները դիտարկվող ժամանակաշրջանի կարևոր հանգրվաններից են, քանի որ արտահայտում են պետական իշխանության և արմատական իսլամական ընդդիմության միջև խորացած հակասությունները։ Աշխատության գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս իսլամական գործոնը դիտարկելու ոչ թե միայն կրոնական պատմության շրջանակում, այլև որպես պետական կառավարման, քաղաքական պայքարի, հասարակական կազմակերպման և գաղափարախոսական մրցակցության վրա ազդող բազմաշերտ երևույթ։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ սիրիական օրինակը բացահայտում է աշխարհիկ ազգայնականության, սոցիալիստական գաղափարախոսության, կրոնական ավանդույթների և իսլամական քաղաքական շարժումների միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունները։ Այն արժեքավոր է Սիրիայի քաղաքական պատմությամբ, արաբական աշխարհի հասարակական զարգացումներով, ժամանակակից իսլամական շարժումներով և պետություն–կրոն հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով 20-րդ դարի երկրորդ կեսին սիրիական հասարակության քաղաքական և գաղափարախոսական զարգացումների, ինչպես նաև իսլամի՝ որպես հասարակական ու քաղաքական կյանքի ազդեցիկ բաղադրիչի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)

Անվճար

Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին