Ахундова, Наргиз Чингиз кызы

Ахундова, Наргиз Чингиз кызы

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Political Science

Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական և քաղաքական կյանքում իսլամի դերի, կրոնական գործոնի ազդեցության և պետություն–կրոն փոխհարաբերությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ 1963–1982 թվականների ժամանակաշրջանում։ Այն ներկայացնում է արդի Սիրիայի պատմության կարևորագույն փուլերից մեկը, երբ երկրում իշխանության եկավ Արաբական սոցիալիստական վերածննդի կուսակցությունը՝ Բաասը, և սկսվեցին պետական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների, գաղափարախոսության ու քաղաքական համակարգի խորքային վերափոխումներ։ Ուսումնասիրության առանցքում իսլամի՝ որպես ոչ միայն կրոնական հավատքի և հոգևոր արժեքների համակարգի, այլև հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության, քաղաքական դիրքորոշումների և հանրային կյանքի վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոնի դրսևորումներն են։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհիկ սոցիալիստական գաղափարախոսություն որդեգրած իշխանությունների և ավանդական կրոնական կառույցների, մահմեդական հոգևորականության ու հասարակության կրոնական շերտերի փոխհարաբերությունների քննությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն քաղաքական և գաղափարախոսական գործընթացներին, որոնց պայմաններում իսլամը շարունակել է պահպանել իր նշանակալի դիրքը սիրիական հասարակության կյանքում՝ չնայած պետական քաղաքականության աշխարհիկ ուղղվածությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնական հաստատությունների, հոգևոր առաջնորդների և մահմեդական համայնքների հասարակական ազդեցության խնդիրը, ինչպես նաև պետության կողմից կրոնական ոլորտի վերահսկման, կարգավորման և քաղաքական նպատակներով օգտագործման հարցը։ Քննարկման կարևոր ուղղություններից է իսլամական շարժումների և քաղաքական ընդդիմության ակտիվացումը, հատկապես «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության գործունեության ընդլայնումը, որը 1970-ական թվականներին և 1980-ականների սկզբին դարձավ սիրիական ներքաղաքական կյանքի նշանակալի գործոններից մեկը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին ոչ միայն կրոնական համոզմունքներով, այլև քաղաքական իշխանության կենտրոնացման, հասարակական դժգոհությունների, սոցիալական հակասությունների և երկրի գաղափարախոսական զարգացման առանձնահատկություններով։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության համար առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո ձևավորված քաղաքական համակարգը, որի պայմաններում իշխանությունները ձգտում էին ամրապնդել պետական վերահսկողությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իսլամի խոր արմատավորված ազդեցությունը հասարակական գիտակցության և ազգային մշակույթի վրա։ 1970-ական թվականների վերջին և 1980-ականների սկզբին կրոնական ընդդիմության ու պետական իշխանության միջև հարաբերությունների սրացումը, իսլամական քաղաքական շարժումների ակտիվացումը և դրանց շուրջ ծավալված հակամարտությունները բացահայտում են կրոնի ու քաղաքականության փոխազդեցության բարդ բնույթը։ 1982 թվականի Համան քաղաքի իրադարձությունները դիտարկվող ժամանակաշրջանի կարևոր հանգրվաններից են, քանի որ արտահայտում են պետական իշխանության և արմատական իսլամական ընդդիմության միջև խորացած հակասությունները։ Աշխատության գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս իսլամական գործոնը դիտարկելու ոչ թե միայն կրոնական պատմության շրջանակում, այլև որպես պետական կառավարման, քաղաքական պայքարի, հասարակական կազմակերպման և գաղափարախոսական մրցակցության վրա ազդող բազմաշերտ երևույթ։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ սիրիական օրինակը բացահայտում է աշխարհիկ ազգայնականության, սոցիալիստական գաղափարախոսության, կրոնական ավանդույթների և իսլամական քաղաքական շարժումների միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունները։ Այն արժեքավոր է Սիրիայի քաղաքական պատմությամբ, արաբական աշխարհի հասարակական զարգացումներով, ժամանակակից իսլամական շարժումներով և պետություն–կրոն հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով 20-րդ դարի երկրորդ կեսին սիրիական հասարակության քաղաքական և գաղափարախոսական զարգացումների, ինչպես նաև իսլամի՝ որպես հասարակական ու քաղաքական կյանքի ազդեցիկ բաղադրիչի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-19
Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more