Ахундова, Наргиз Чингиз кызы

Ахундова, Наргиз Чингиз кызы

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Политология

Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական և քաղաքական կյանքում իսլամի դերի, կրոնական գործոնի ազդեցության և պետություն–կրոն փոխհարաբերությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ 1963–1982 թվականների ժամանակաշրջանում։ Այն ներկայացնում է արդի Սիրիայի պատմության կարևորագույն փուլերից մեկը, երբ երկրում իշխանության եկավ Արաբական սոցիալիստական վերածննդի կուսակցությունը՝ Բաասը, և սկսվեցին պետական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների, գաղափարախոսության ու քաղաքական համակարգի խորքային վերափոխումներ։ Ուսումնասիրության առանցքում իսլամի՝ որպես ոչ միայն կրոնական հավատքի և հոգևոր արժեքների համակարգի, այլև հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության, քաղաքական դիրքորոշումների և հանրային կյանքի վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոնի դրսևորումներն են։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհիկ սոցիալիստական գաղափարախոսություն որդեգրած իշխանությունների և ավանդական կրոնական կառույցների, մահմեդական հոգևորականության ու հասարակության կրոնական շերտերի փոխհարաբերությունների քննությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն քաղաքական և գաղափարախոսական գործընթացներին, որոնց պայմաններում իսլամը շարունակել է պահպանել իր նշանակալի դիրքը սիրիական հասարակության կյանքում՝ չնայած պետական քաղաքականության աշխարհիկ ուղղվածությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնական հաստատությունների, հոգևոր առաջնորդների և մահմեդական համայնքների հասարակական ազդեցության խնդիրը, ինչպես նաև պետության կողմից կրոնական ոլորտի վերահսկման, կարգավորման և քաղաքական նպատակներով օգտագործման հարցը։ Քննարկման կարևոր ուղղություններից է իսլամական շարժումների և քաղաքական ընդդիմության ակտիվացումը, հատկապես «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության գործունեության ընդլայնումը, որը 1970-ական թվականներին և 1980-ականների սկզբին դարձավ սիրիական ներքաղաքական կյանքի նշանակալի գործոններից մեկը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին ոչ միայն կրոնական համոզմունքներով, այլև քաղաքական իշխանության կենտրոնացման, հասարակական դժգոհությունների, սոցիալական հակասությունների և երկրի գաղափարախոսական զարգացման առանձնահատկություններով։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության համար առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո ձևավորված քաղաքական համակարգը, որի պայմաններում իշխանությունները ձգտում էին ամրապնդել պետական վերահսկողությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իսլամի խոր արմատավորված ազդեցությունը հասարակական գիտակցության և ազգային մշակույթի վրա։ 1970-ական թվականների վերջին և 1980-ականների սկզբին կրոնական ընդդիմության ու պետական իշխանության միջև հարաբերությունների սրացումը, իսլամական քաղաքական շարժումների ակտիվացումը և դրանց շուրջ ծավալված հակամարտությունները բացահայտում են կրոնի ու քաղաքականության փոխազդեցության բարդ բնույթը։ 1982 թվականի Համան քաղաքի իրադարձությունները դիտարկվող ժամանակաշրջանի կարևոր հանգրվաններից են, քանի որ արտահայտում են պետական իշխանության և արմատական իսլամական ընդդիմության միջև խորացած հակասությունները։ Աշխատության գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս իսլամական գործոնը դիտարկելու ոչ թե միայն կրոնական պատմության շրջանակում, այլև որպես պետական կառավարման, քաղաքական պայքարի, հասարակական կազմակերպման և գաղափարախոսական մրցակցության վրա ազդող բազմաշերտ երևույթ։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ սիրիական օրինակը բացահայտում է աշխարհիկ ազգայնականության, սոցիալիստական գաղափարախոսության, կրոնական ավանդույթների և իսլամական քաղաքական շարժումների միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունները։ Այն արժեքավոր է Սիրիայի քաղաքական պատմությամբ, արաբական աշխարհի հասարակական զարգացումներով, ժամանակակից իսլամական շարժումներով և պետություն–կրոն հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով 20-րդ դարի երկրորդ կեսին սիրիական հասարակության քաղաքական և գաղափարախոսական զարգացումների, ինչպես նաև իսլամի՝ որպես հասարակական ու քաղաքական կյանքի ազդեցիկ բաղադրիչի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-19
Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее