Книги автора (1)
Политология
Իսլամի դերը Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքում (1963–1982 թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի Արաբական Հանրապետության հասարակական և քաղաքական կյանքում իսլամի դերի, կրոնական գործոնի ազդեցության և պետություն–կրոն փոխհարաբերությունների պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ 1963–1982 թվականների ժամանակաշրջանում։ Այն ներկայացնում է արդի Սիրիայի պատմության կարևորագույն փուլերից մեկը, երբ երկրում իշխանության եկավ Արաբական սոցիալիստական վերածննդի կուսակցությունը՝ Բաասը, և սկսվեցին պետական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների, գաղափարախոսության ու քաղաքական համակարգի խորքային վերափոխումներ։ Ուսումնասիրության առանցքում իսլամի՝ որպես ոչ միայն կրոնական հավատքի և հոգևոր արժեքների համակարգի, այլև հասարակական գիտակցության, ազգային ինքնության, քաղաքական դիրքորոշումների և հանրային կյանքի վրա ազդեցություն ունեցող կարևոր գործոնի դրսևորումներն են։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աշխարհիկ սոցիալիստական գաղափարախոսություն որդեգրած իշխանությունների և ավանդական կրոնական կառույցների, մահմեդական հոգևորականության ու հասարակության կրոնական շերտերի փոխհարաբերությունների քննությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն քաղաքական և գաղափարախոսական գործընթացներին, որոնց պայմաններում իսլամը շարունակել է պահպանել իր նշանակալի դիրքը սիրիական հասարակության կյանքում՝ չնայած պետական քաղաքականության աշխարհիկ ուղղվածությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնական հաստատությունների, հոգևոր առաջնորդների և մահմեդական համայնքների հասարակական ազդեցության խնդիրը, ինչպես նաև պետության կողմից կրոնական ոլորտի վերահսկման, կարգավորման և քաղաքական նպատակներով օգտագործման հարցը։ Քննարկման կարևոր ուղղություններից է իսլամական շարժումների և քաղաքական ընդդիմության ակտիվացումը, հատկապես «Մուսուլման եղբայրներ» կազմակերպության գործունեության ընդլայնումը, որը 1970-ական թվականներին և 1980-ականների սկզբին դարձավ սիրիական ներքաղաքական կյանքի նշանակալի գործոններից մեկը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին ոչ միայն կրոնական համոզմունքներով, այլև քաղաքական իշխանության կենտրոնացման, հասարակական դժգոհությունների, սոցիալական հակասությունների և երկրի գաղափարախոսական զարգացման առանձնահատկություններով։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրության համար առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո ձևավորված քաղաքական համակարգը, որի պայմաններում իշխանությունները ձգտում էին ամրապնդել պետական վերահսկողությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով իսլամի խոր արմատավորված ազդեցությունը հասարակական գիտակցության և ազգային մշակույթի վրա։ 1970-ական թվականների վերջին և 1980-ականների սկզբին կրոնական ընդդիմության ու պետական իշխանության միջև հարաբերությունների սրացումը, իսլամական քաղաքական շարժումների ակտիվացումը և դրանց շուրջ ծավալված հակամարտությունները բացահայտում են կրոնի ու քաղաքականության փոխազդեցության բարդ բնույթը։ 1982 թվականի Համան քաղաքի իրադարձությունները դիտարկվող ժամանակաշրջանի կարևոր հանգրվաններից են, քանի որ արտահայտում են պետական իշխանության և արմատական իսլամական ընդդիմության միջև խորացած հակասությունները։ Աշխատության գիտաճանաչողական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս իսլամական գործոնը դիտարկելու ոչ թե միայն կրոնական պատմության շրջանակում, այլև որպես պետական կառավարման, քաղաքական պայքարի, հասարակական կազմակերպման և գաղափարախոսական մրցակցության վրա ազդող բազմաշերտ երևույթ։ Նյութը կարևոր նշանակություն ունի նաև Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ սիրիական օրինակը բացահայտում է աշխարհիկ ազգայնականության, սոցիալիստական գաղափարախոսության, կրոնական ավանդույթների և իսլամական քաղաքական շարժումների միջև ձևավորված բարդ հարաբերությունները։ Այն արժեքավոր է Սիրիայի քաղաքական պատմությամբ, արաբական աշխարհի հասարակական զարգացումներով, ժամանակակից իսլամական շարժումներով և պետություն–կրոն հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով 20-րդ դարի երկրորդ կեսին սիրիական հասարակության քաղաքական և գաղափարախոսական զարգացումների, ինչպես նաև իսլամի՝ որպես հասարակական ու քաղաքական կյանքի ազդեցիկ բաղադրիչի առավել ամբողջական ընկալմանը։
Обновлено. 2026-11-19
Бесплатно
Бесплатно