Առաքելյան, Վ. Դ.

Առաքելյան, Վ. Դ.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Լեզվաբանություն

Ժամանակակից հայոց լեզու․ հնչյունաբանություն և բառագիտություն

Գիրքը նվիրված է ժամանակակից հայոց լեզվի երկու կարևորագույն և փոխկապակցված բաժինների՝ հնչյունաբանության և բառագիտության համակարգված ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է հայերենի հնչյունական կառուցվածքի, բառային կազմի, լեզվական միավորների առանձնահատկությունների և դրանց գործառության գիտական մեկնաբանությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու հայոց լեզվի կառուցվածքային օրինաչափությունների, զարգացման առանձնահատկությունների և ներքին կազմակերպման մասին։ Հնչյունաբանության բաժնում ուշադրություն է դարձվում խոսքի հնչյունական կողմի ուսումնասիրությանը, հայերենի հնչյունային համակարգին, հնչյունների բնութագրերին, դասակարգմանը, արտասանական առանձնահատկություններին և լեզվական հաղորդակցության ընթացքում դրանց դրսևորմանը։ Քննարկման առանցքում հնչյունների՝ որպես լեզվի նյութական հիմքի նշանակությունն է, դրանց փոխհարաբերությունները, հնչյունական տարբերակումների դերը բառերի ձևավորման և իմաստային տարբերակման գործընթացում, ինչպես նաև գրավոր և բանավոր խոսքի միջև առկա կապերը։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի ճիշտ արտասանության, հնչյունական կառուցվածքի ընկալման և լեզվական նորմերի գիտակցված յուրացման համար։ Բառագիտության բաժինն անդրադառնում է հայոց լեզվի բառային հարստությանը, բառերի իմաստային կառուցվածքին, բառապաշարի կազմակերպման սկզբունքներին և լեզվի բառային կազմի զարգացման օրինաչափություններին։ Ներկայացվում են բառի՝ որպես լեզվի հիմնական իմաստակիր միավորի առանձնահատկությունները, բառիմաստի ձևավորման և փոփոխության հարցերը, բառերի միջև գոյություն ունեցող իմաստային հարաբերությունները, հոմանիշության, հականիշության և համանունության լեզվական դրսևորումները, ինչպես նաև բառապաշարի տարբեր շերտերի առանձնահատկություններն ու գործառական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բառերի ծագման, բառապաշարի պատմական զարգացման, նոր բառերի առաջացման և լեզվի բառային կազմի հարստացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Բառագիտության շրջանակում հայերենի բառային համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին բառերի ամբողջություն, այլև որպես փոխկապակցված և անընդհատ զարգացող կառուցվածք, որի միջոցով արտահայտվում են ժողովրդի պատմական փորձը, մտածողությունը, հասարակական կյանքը և մշակութային ինքնատիպությունը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է հնչյունական և բառային մակարդակների փոխկապակցված ներկայացումը, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվի հնչյունական միջոցները մասնակցում բառերի ձևավորմանը, տարբերակմանը և իմաստային կազմակերպմանը։ Նյութի գիտական շարադրանքը նպաստում է լեզվաբանական հասկացությունների հետևողական յուրացմանը, տեսական գիտելիքների համակարգմանը և հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկությունների խորքային ըմբռնմանը։ Գիրքն արժեքավոր նշանակություն ունի ժամանակակից հայերենի գիտական ուսումնասիրության, հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման և լեզվի կառուցվածքի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման տեսանկյունից։ Այն օգտակար է բանասիրական և լեզվաբանական մասնագիտություններ ուսումնասիրող ուսանողների, հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչների, դասախոսների, հետազոտողների և հայերենի կառուցվածքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է ծառայել որպես տեսական և ուսումնական հենարան հայերենի հնչյունական համակարգի ու բառային հարստության ուսումնասիրության, լեզվական երևույթների վերլուծության, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման և լեզվաբանական հետագա հետազոտությունների իրականացման համար։ Այն կարևոր ներդրում է հայոց լեզվի գիտական ճանաչողության մեջ՝ ներկայացնելով լեզուն որպես պատմականորեն ձևավորված, ներքին օրինաչափություններով կազմակերպված և շարունակաբար զարգացող համակարգ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Ժամանակակից հայոց լեզու․ հնչյունաբանություն և բառագիտություն

Անվճար

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին