Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Ժամանակակից հայոց լեզու․ հնչյունաբանություն և բառագիտություն

Գիրքը նվիրված է ժամանակակից հայոց լեզվի երկու կարևորագույն և փոխկապակցված բաժինների՝ հնչյունաբանության և բառագիտության համակարգված ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է հայերենի հնչյունական կառուցվածքի, բառային կազմի, լեզվական միավորների առանձնահատկությունների և դրանց գործառության գիտական մեկնաբանությունը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմելու հայոց լեզվի կառուցվածքային օրինաչափությունների, զարգացման առանձնահատկությունների և ներքին կազմակերպման մասին։ Հնչյունաբանության բաժնում ուշադրություն է դարձվում խոսքի հնչյունական կողմի ուսումնասիրությանը, հայերենի հնչյունային համակարգին, հնչյունների բնութագրերին, դասակարգմանը, արտասանական առանձնահատկություններին և լեզվական հաղորդակցության ընթացքում դրանց դրսևորմանը։ Քննարկման առանցքում հնչյունների՝ որպես լեզվի նյութական հիմքի նշանակությունն է, դրանց փոխհարաբերությունները, հնչյունական տարբերակումների դերը բառերի ձևավորման և իմաստային տարբերակման գործընթացում, ինչպես նաև գրավոր և բանավոր խոսքի միջև առկա կապերը։ Այս ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի ճիշտ արտասանության, հնչյունական կառուցվածքի ընկալման և լեզվական նորմերի գիտակցված յուրացման համար։ Բառագիտության բաժինն անդրադառնում է հայոց լեզվի բառային հարստությանը, բառերի իմաստային կառուցվածքին, բառապաշարի կազմակերպման սկզբունքներին և լեզվի բառային կազմի զարգացման օրինաչափություններին։ Ներկայացվում են բառի՝ որպես լեզվի հիմնական իմաստակիր միավորի առանձնահատկությունները, բառիմաստի ձևավորման և փոփոխության հարցերը, բառերի միջև գոյություն ունեցող իմաստային հարաբերությունները, հոմանիշության, հականիշության և համանունության լեզվական դրսևորումները, ինչպես նաև բառապաշարի տարբեր շերտերի առանձնահատկություններն ու գործառական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բառերի ծագման, բառապաշարի պատմական զարգացման, նոր բառերի առաջացման և լեզվի բառային կազմի հարստացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Բառագիտության շրջանակում հայերենի բառային համակարգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին բառերի ամբողջություն, այլև որպես փոխկապակցված և անընդհատ զարգացող կառուցվածք, որի միջոցով արտահայտվում են ժողովրդի պատմական փորձը, մտածողությունը, հասարակական կյանքը և մշակութային ինքնատիպությունը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է հնչյունական և բառային մակարդակների փոխկապակցված ներկայացումը, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվի հնչյունական միջոցները մասնակցում բառերի ձևավորմանը, տարբերակմանը և իմաստային կազմակերպմանը։ Նյութի գիտական շարադրանքը նպաստում է լեզվաբանական հասկացությունների հետևողական յուրացմանը, տեսական գիտելիքների համակարգմանը և հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկությունների խորքային ըմբռնմանը։ Գիրքն արժեքավոր նշանակություն ունի ժամանակակից հայերենի գիտական ուսումնասիրության, հայ լեզվաբանական մտքի զարգացման և լեզվի կառուցվածքի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման տեսանկյունից։ Այն օգտակար է բանասիրական և լեզվաբանական մասնագիտություններ ուսումնասիրող ուսանողների, հայոց լեզվի ու գրականության ուսուցիչների, դասախոսների, հետազոտողների և հայերենի կառուցվածքով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է ծառայել որպես տեսական և ուսումնական հենարան հայերենի հնչյունական համակարգի ու բառային հարստության ուսումնասիրության, լեզվական երևույթների վերլուծության, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորման և լեզվաբանական հետագա հետազոտությունների իրականացման համար։ Այն կարևոր ներդրում է հայոց լեզվի գիտական ճանաչողության մեջ՝ ներկայացնելով լեզուն որպես պատմականորեն ձևավորված, ներքին օրինաչափություններով կազմակերպված և շարունակաբար զարգացող համակարգ։

Обновлено. 2026-11-17
Ժամանակակից հայոց լեզու․ հնչյունաբանություն և բառագիտություն

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее