Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Լեզվաբանություն

Դասական շրջանի գրաբարում բայական ժամանակների գործածությունը

Աշխատությունը նվիրված է դասական հայերենի՝ գրաբարի բայական ժամանակների գործածության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հին հայերենի քերականական համակարգի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։ Այն անդրադառնում է դասական շրջանի գրաբարում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման առանձնահատկություններին, բայական ժամանակաձևերի իմաստային և գործառական նշանակությանը, ինչպես նաև խոսքի և շարադրանքի մեջ դրանց կիրառության օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրության առանցքում բայական ժամանակների քերականական նշանակության և համատեքստային գործածության փոխհարաբերությունն է, որի միջոցով բացահայտվում են գործողության ժամանակային դիրքը, տևողությունը, ավարտվածությունը և խոսողի վերաբերմունքը նկարագրվող գործողության նկատմամբ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի գրաբարի բայական համակարգի պատմական առանձնահատկությունների դիտարկումը, քանի որ դասական հայերենում ձևավորված ժամանակային կառույցներն արտացոլում են հայերենի քերականական զարգացման վաղ շրջանի օրինաչափությունները և լեզվի կառուցվածքային յուրահատկությունները։ Աշխատանքի թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու սահմանական եղանակի ժամանակաձևերի, անցյալ, ներկա և ապառնի ժամանակային իմաստների արտահայտման միջոցների, ինչպես նաև բայական ձևերի գործածության տարբեր դրսևորումների փոխհարաբերությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն գրաբարի ձևաբանական համակարգը հասկանալու, այլև շարահյուսական կառույցների, նախադասության ժամանակային կազմակերպման և հին հայերեն տեքստերի ճիշտ մեկնաբանության համար։ Այն արժեքավոր նշանակություն ունի հայ պատմական լեզվաբանության և հայագիտության շրջանակներում, քանի որ բայական ժամանակների ուսումնասիրությունը նպաստում է հայերենի պատմական քերականության զարգացման, լեզվական փոփոխությունների բացահայտման և գրաբարի տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական առանձնահատկությունների համեմատական քննության խորացմանը։ Թեման կարևոր է նաև դասական հայ մատենագրության ուսումնասիրության համար, քանի որ բայական ժամանակաձևերի ճիշտ ընկալումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ մեկնաբանելու հին հայկական գրական, պատմագրական, փիլիսոփայական և կրոնական երկերի լեզուն, հեղինակների արտահայտչական միջոցներն ու շարադրանքի կառուցվածքը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրաբար ուսումնասիրող ուսանողների, հայագետների, լեզվաբանների, պատմական քերականությամբ հետաքրքրվողների և դասական հայերեն գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես հին հայերենի բայական համակարգի և ժամանակային իմաստների գործածության վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրություն։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Դասական շրջանի գրաբարում բայական ժամանակների գործածությունը

Անվճար

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին