Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Դասական շրջանի գրաբարում բայական ժամանակների գործածությունը

Աշխատությունը նվիրված է դասական հայերենի՝ գրաբարի բայական ժամանակների գործածության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հին հայերենի քերականական համակարգի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։ Այն անդրադառնում է դասական շրջանի գրաբարում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման առանձնահատկություններին, բայական ժամանակաձևերի իմաստային և գործառական նշանակությանը, ինչպես նաև խոսքի և շարադրանքի մեջ դրանց կիրառության օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրության առանցքում բայական ժամանակների քերականական նշանակության և համատեքստային գործածության փոխհարաբերությունն է, որի միջոցով բացահայտվում են գործողության ժամանակային դիրքը, տևողությունը, ավարտվածությունը և խոսողի վերաբերմունքը նկարագրվող գործողության նկատմամբ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի գրաբարի բայական համակարգի պատմական առանձնահատկությունների դիտարկումը, քանի որ դասական հայերենում ձևավորված ժամանակային կառույցներն արտացոլում են հայերենի քերականական զարգացման վաղ շրջանի օրինաչափությունները և լեզվի կառուցվածքային յուրահատկությունները։ Աշխատանքի թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու սահմանական եղանակի ժամանակաձևերի, անցյալ, ներկա և ապառնի ժամանակային իմաստների արտահայտման միջոցների, ինչպես նաև բայական ձևերի գործածության տարբեր դրսևորումների փոխհարաբերությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն գրաբարի ձևաբանական համակարգը հասկանալու, այլև շարահյուսական կառույցների, նախադասության ժամանակային կազմակերպման և հին հայերեն տեքստերի ճիշտ մեկնաբանության համար։ Այն արժեքավոր նշանակություն ունի հայ պատմական լեզվաբանության և հայագիտության շրջանակներում, քանի որ բայական ժամանակների ուսումնասիրությունը նպաստում է հայերենի պատմական քերականության զարգացման, լեզվական փոփոխությունների բացահայտման և գրաբարի տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական առանձնահատկությունների համեմատական քննության խորացմանը։ Թեման կարևոր է նաև դասական հայ մատենագրության ուսումնասիրության համար, քանի որ բայական ժամանակաձևերի ճիշտ ընկալումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ մեկնաբանելու հին հայկական գրական, պատմագրական, փիլիսոփայական և կրոնական երկերի լեզուն, հեղինակների արտահայտչական միջոցներն ու շարադրանքի կառուցվածքը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրաբար ուսումնասիրող ուսանողների, հայագետների, լեզվաբանների, պատմական քերականությամբ հետաքրքրվողների և դասական հայերեն գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես հին հայերենի բայական համակարգի և ժամանակային իմաստների գործածության վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրություն։

Обновлено. 2026-11-20
Դասական շրջանի գրաբարում բայական ժամանակների գործածությունը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее