Аванесян, Л. Ш.

Аванесян, Л. Ш.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Դասական շրջանի գրաբարում բայական ժամանակների գործածությունը

Աշխատությունը նվիրված է դասական հայերենի՝ գրաբարի բայական ժամանակների գործածության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով հին հայերենի քերականական համակարգի կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։ Այն անդրադառնում է դասական շրջանի գրաբարում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման առանձնահատկություններին, բայական ժամանակաձևերի իմաստային և գործառական նշանակությանը, ինչպես նաև խոսքի և շարադրանքի մեջ դրանց կիրառության օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրության առանցքում բայական ժամանակների քերականական նշանակության և համատեքստային գործածության փոխհարաբերությունն է, որի միջոցով բացահայտվում են գործողության ժամանակային դիրքը, տևողությունը, ավարտվածությունը և խոսողի վերաբերմունքը նկարագրվող գործողության նկատմամբ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի գրաբարի բայական համակարգի պատմական առանձնահատկությունների դիտարկումը, քանի որ դասական հայերենում ձևավորված ժամանակային կառույցներն արտացոլում են հայերենի քերականական զարգացման վաղ շրջանի օրինաչափությունները և լեզվի կառուցվածքային յուրահատկությունները։ Աշխատանքի թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու սահմանական եղանակի ժամանակաձևերի, անցյալ, ներկա և ապառնի ժամանակային իմաստների արտահայտման միջոցների, ինչպես նաև բայական ձևերի գործածության տարբեր դրսևորումների փոխհարաբերությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն գրաբարի ձևաբանական համակարգը հասկանալու, այլև շարահյուսական կառույցների, նախադասության ժամանակային կազմակերպման և հին հայերեն տեքստերի ճիշտ մեկնաբանության համար։ Այն արժեքավոր նշանակություն ունի հայ պատմական լեզվաբանության և հայագիտության շրջանակներում, քանի որ բայական ժամանակների ուսումնասիրությունը նպաստում է հայերենի պատմական քերականության զարգացման, լեզվական փոփոխությունների բացահայտման և գրաբարի տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական առանձնահատկությունների համեմատական քննության խորացմանը։ Թեման կարևոր է նաև դասական հայ մատենագրության ուսումնասիրության համար, քանի որ բայական ժամանակաձևերի ճիշտ ընկալումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ մեկնաբանելու հին հայկական գրական, պատմագրական, փիլիսոփայական և կրոնական երկերի լեզուն, հեղինակների արտահայտչական միջոցներն ու շարադրանքի կառուցվածքը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրաբար ուսումնասիրող ուսանողների, հայագետների, լեզվաբանների, պատմական քերականությամբ հետաքրքրվողների և դասական հայերեն գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես հին հայերենի բայական համակարգի և ժամանակային իմաստների գործածության վերաբերյալ մասնագիտական ուսումնասիրություն։

Updated: 2026-11-20
Դասական շրջանի գրաբարում բայական ժամանակների գործածությունը

Free

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more