Այվազյան, Նաիրա Մարտինի

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ողնաշարավոր կենդանիների ֆիլոգենետիկ շարքում լիպիդների ազատ ռադիկալային օքսիդացման գործընթացների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր էվոլյուցիոն խմբերի ներկայացուցիչների օրգանիզմներում լիպիդների օքսիդացման առանձնահատկությունների բացահայտումը և դրանց հնարավոր կապի գնահատումը կենդանիների ֆիլոգենետիկ դիրքի, նյութափոխանակության և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ազատ ռադիկալների առաջացման և փոխակերպման գործընթացները, լիպիդային օքսիդացման ինտենսիվությունը, դրա հնարավոր կարգավորման մեխանիզմները և օքսիդատիվ գործընթացների նկատմամբ օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի արձագանքը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ողնաշարավորների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները և դիտարկելու, թե ինչպես կարող են այդ առանձնահատկությունները կապված լինել էվոլյուցիոն զարգացման հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի լիպիդների օքսիդացման և հակաօքսիդանտային պաշտպանության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ գործընթացների հավասարակշռությունը կարևոր դեր ունի բջիջների և հյուսվածքների բնականոն գործունեության պահպանման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, ֆիզիոլոգների, կենդանաբանների, էվոլյուցիոն կենսաբանների, կենսաբժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս համադրել կենսաքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությունը էվոլյուցիոն մոտեցման հետ և ավելի խորությամբ հասկանալ ողնաշարավոր կենդանիների օրգանիզմներում լիպիդային նյութափոխանակության և օքսիդատիվ գործընթացների զարգացման օրինաչափությունները։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Macrovipera lebetina obtusa և Montivipera raddei տեսակի իժերի թույների կենսաֆիզիկական հատկությունների և կենսաբանական թաղանթների վրա դրանց ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է թույնի կենսաակտիվ բաղադրիչների և բջջային թաղանթների փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա՝ դիտարկելով այն ֆիզիկաքիմիական և կենսաֆիզիկական փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ թունավորման ընթացքում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են օձի թույնի տարբեր բաղադրիչները ներգործում թաղանթային կառուցվածքների կազմակերպվածության, կայունության, թափանցելիության և գործառական հատկությունների վրա, ինչպես նաև ինչպիսի փոփոխություններ կարող են առաջացնել բջջային մակարդակում ընթացող գործընթացներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թաղանթային համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների գնահատմանը, քանի որ կենսաբանական թաղանթները կարևոր դեր ունեն բջջի ներքին միջավայրի պահպանման, նյութափոխանակության, ազդանշանների փոխանցման և բազմաթիվ կենսաքիմիական գործընթացների կարգավորման մեջ։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև ուսումնասիրվող երկու տեսակի իժերի թույների ազդեցության առանձնահատկություններն ու հնարավոր տարբերությունները՝ հնարավորություն տալով համեմատական տեսանկյունից գնահատել դրանց կենսաբանական ակտիվությունը։ Կենսաֆիզիկական մոտեցումների կիրառումը նպաստում է թույնի ազդեցության ոչ միայն արտաքին հետևանքների, այլև բջջային ու մոլեկուլային մակարդակներում տեղի ունեցող գործընթացների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն օձերի թույների գործողության հիմնարար մեխանիզմների բացահայտման, թույնի առանձին բաղադրիչների կենսաբանական նշանակության գնահատման և թաղանթային համակարգերի հետ դրանց փոխազդեցության օրինաչափությունների պարզաբանման համար։ Նյութը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, թունաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության և հարակից գիտական ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։