Биофизические аспекты мембранотропного действия ядов гадюк Macrovipera lebetina obtusa Montivipera raddei

Մշակույթ

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր հրատարակված գրականությունը և ընթերցողներին տեղեկացնել տվյալ բնագավառներում լույս տեսած աշխատությունների մասին։ Մատենագիտական նյութերը կարող են ընդգրկել մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ոլորտներին նվիրված գրքեր, գիտական ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ, տեղեկատուներ և այլ տպագիր աղբյուրներ։ Ներկայացված գրականությունը հնարավորություն է տալիս հետևել կերպարվեստի, ճարտարապետության, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, պարարվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային ժառանգության պահպանության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ հրապարակումների ընթացքին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղբյուրների պարբերական հավաքագրումն ու դասակարգումը, քանի որ այն հեշտացնում է մասնագիտական գրականության որոնումը և հնարավորություն տալիս ուսումնասիրողին արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նյութերի շրջանակում։ Տեղեկատուի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել նաև համապատասխան ժամանակաշրջանի գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների, հետազոտական առաջնահերթությունների և արվեստագիտական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունների մասին։ Մատենագիտական գրառումները ծառայում են որպես սկզբնաղբյուրների որոնման գործիք՝ օգնելով բացահայտել առանձին արվեստագետների, ստեղծագործական միավորումների, մշակութային հաստատությունների, հուշարձանների, գեղարվեստական ժանրերի և մշակութային իրադարձությունների վերաբերյալ հրապարակումները։ Միաժամանակ հրատարակությունն ունի պատմամշակութային արժեք, քանի որ դրա մեջ արձանագրված գրականության ամբողջությունը արտացոլում է որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական մտքի զարգացումը, գիտական ուսումնասիրությունների թեմատիկան և հրատարակչական գործունեությունը։ Այն կարող է օգտագործվել նաև հետահայաց ուսումնասիրությունների ժամանակ՝ տարբեր տարիների մատենագիտական տվյալները համադրելու և մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության զարգացման դինամիկան բացահայտելու նպատակով։ Որպես տեղեկատվական և որոնողական նշանակություն ունեցող հրատարակություն՝ այն նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական աղբյուրների համակարգմանը, դրանց մատչելիության բարձրացմանը և հետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանային աշխատողների, թանգարանային մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դեռահասների ագրեսիվության ոչ ադեկվատ ինքնագնահատականի և դրա դրսևորումների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև համապատասխան հոգեբանական հաղթահարման ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեռահասության սկզբնական շրջանն է, երբ անձի ինքնագիտակցությունը, ինքնագնահատականը, սոցիալական դիրքի ընկալումը և հասակակիցների հետ հարաբերությունները գտնվում են ակտիվ ձևավորման փուլում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող է սեփական ագրեսիվ վարքի ոչ ճիշտ կամ խեղաթյուրված գնահատումը կապված լինել դեռահասի հուզական վիճակի, վարքային արձագանքների և միջանձնային հարաբերությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնագնահատականի և իրական վարքային դրսևորումների հնարավոր անհամապատասխանությանը, ինչպես նաև այն հոգեբանական գործոններին, որոնք կարող են նպաստել ագրեսիվ արձագանքների առաջացմանը կամ պահպանմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել դեռահասների ինքնագնահատականի, ագրեսիվության մակարդակի, հուզական ինքնակարգավորման և հաղորդակցական առանձնահատկությունների գնահատում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց միջև առկա օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հոգեբանական միջամտությունների և կանխարգելիչ աշխատանքի հնարավորություններին։ Դրանց թվում կարող են դիտարկվել ինքնաճանաչման և ինքնագնահատականի շտկման, հույզերի կառավարման, հաղորդակցական հմտությունների զարգացման, կոնֆլիկտների խաղաղ կարգավորման և վարքի ինքնակարգավորման մեթոդները։ Աշխատությունը շեշտադրում է դեռահասների ագրեսիվ վարքը միայն որպես անցանկալի վարքային դրսևորում չդիտարկելու կարևորությունը և այն հասկանալու անհրաժեշտությունը՝ հաշվի առնելով անձի ինքնընկալումը, սոցիալական միջավայրը և տարիքային զարգացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել դպրոցական հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների և դեռահասների հետ աշխատող մասնագետների համար՝ ագրեսիվ վարքի կանխարգելման և հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մոտեցումներ մշակելիս։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է սրտամկանի ինֆարկտից հետո զարգացող իշեմիկ միտրալ հետհոսքի ձևավորման մեխանիզմների, ժամանակային փոփոխությունների և դրա առաջացման ու հետագա ընթացքի հետ կապված կանխորոշիչ գործոնների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սրտամկանի իշեմիկ վնասման հետևանքով ձախ փորոքի կառուցվածքի և գործառույթի փոփոխությունների ազդեցությունն է միտրալ փականի բնականոն աշխատանքի վրա։ Այս վիճակը դիտարկվում է ոչ միայն որպես փականի տեղային փոփոխություն, այլև որպես ձախ փորոքի ձևի, չափերի, կծկողականության և փականային ապարատի տարբեր բաղադրիչների փոխհարաբերությունների խանգարման հետևանք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տեղակայման սրտամկանի ինֆարկտների դեպքում առաջացող կառուցվածքային փոփոխություններին և դրանց հնարավոր կապին միտրալ հետհոսքի արտահայտվածության հետ։ Քննվում են ձախ փորոքի վերակառուցման, պատերի շարժունակության տեղային խանգարումների, պապիլյար մկանների և փականային փեղկերի փոխադարձ դիրքի փոփոխությունների նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հետհոսքի դինամիկայի գնահատումը՝ պարզելու համար, թե ինչպես կարող է դրա արտահայտվածությունը փոփոխվել հիվանդության տարբեր փուլերում և ինչպիսի սրտային կառուցվածքային ու գործառութային ցուցանիշներ են կապված այդ փոփոխությունների հետ։ Կլինիկական և գործիքային տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հնարավոր կանխորոշիչները՝ հաշվի առնելով սրտամկանի վնասման տեղակայումը, ձախ փորոքի չափերն ու գործառույթը, տեղային կծկողականության փոփոխությունները և միտրալ ապարատի երկրաչափական բնութագրերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում էխոսրտագրական գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ինչպես հետհոսքի առկայությունն ու արտահայտվածությունը, այնպես էլ սրտի կառուցվածքային և հեմոդինամիկական փոփոխությունները։ Տարբեր տեղակայման ինֆարկտների համեմատական վերլուծությունը նպաստում է հասկանալու, թե սրտամկանի վնասման անատոմիական առանձնահատկություններն ինչպես կարող են կապված լինել փականային դիսֆունկցիայի ձևավորման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սրտաբանության, էխոսրտագրության, սրտի պաթոֆիզիոլոգիայի և կլինիկական կանխատեսման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել հետինֆարկտային միտրալ հետհոսքի առաջացման, զարգացման և կլինիկական նշանակության մասին։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական և պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ տնտեսագետ, հասարակական գործիչ և կոոպերատիվ շարժման տեսաբան Վահան Տոտոմյանցի տնտեսագիտական հայացքների, գիտական ժառանգության և հասարակական-տնտեսական գաղափարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նրա տնտեսական մտածողության ձևավորման պատմական նախադրյալները, ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական պայմանները և տնտեսագիտական տարբեր ուղղությունների ազդեցությունը նրա տեսական մոտեցումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոոպերացիայի տնտեսական և սոցիալական նշանակության, համագործակցային տնտեսավարման սկզբունքների, արտադրողների ու սպառողների միավորումների և տնտեսական ինքնակազմակերպման վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Վերլուծվում են կոոպերատիվ կազմակերպությունների դերը տնտեսական հարաբերությունների զարգացման, փոքր արտադրողների շահերի պաշտպանության, սոցիալական համերաշխության ամրապնդման և բնակչության տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման գործում։ Քննարկվում են նաև սեփականության ձևերի, տնտեսական ազատության, հասարակական պատասխանատվության, շուկայական հարաբերությունների և պետական կարգավորման փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տնտեսագիտական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Տոտոմյանցի աշխատությունների գաղափարական բովանդակությունը, նրա գիտական գործունեության միջազգային կապերը և կոոպերատիվ շարժման զարգացման գործում ունեցած մտավոր ներդրումը։ Անդրադարձ է կատարվում նրա տնտեսագիտական ժառանգության տեղին հայ տնտեսական մտքի պատմության մեջ, ինչպես նաև համագործակցային տնտեսավարման գաղափարների արդիական նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտական մտքի պատմության, կոոպերացիայի տեսության, տնտեսական սոցիոլոգիայի և հայ հասարակական-տնտեսական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսագիտական, ներդրումային և զբոսաշրջության կառավարման բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջության ոլորտի զարգացման ֆինանսատնտեսական նախադրյալների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի ներդրումային գրավչության բարձրացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է զբոսաշրջության տնտեսական ներուժի գնահատման, ներդրումային գործունեության կազմակերպման, ֆինանսավորման աղբյուրների բացահայտման և զբոսաշրջային ծառայությունների մրցունակության բարձրացման համար անհրաժեշտ տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանների վերլուծության հետ։ Զբոսաշրջությունը տնտեսության բազմաճյուղ ոլորտ է, որի զարգացումը փոխկապակցված է հյուրանոցային տնտեսության, տրանսպորտի, հանրային սննդի, մշակույթի, առևտրի, ժամանցի և սպասարկման այլ բնագավառների գործունեության հետ։ Այդ պատճառով զբոսաշրջության մեջ կատարվող ներդրումները կարող են ունենալ բազմակողմանի տնտեսական ազդեցություն՝ նպաստելով նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, տեղական ձեռնարկատիրության զարգացմանը, ծառայությունների արտահանմանը և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության ընդլայնմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է զբոսաշրջային ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, ֆինանսավորման ներքին և արտաքին աղբյուրները, ներդրումային նախագծերի մշակման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի մասնավոր կապիտալի, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների, բանկային վարկավորման, պետական աջակցության ծրագրերի և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության հնարավորությունները զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման գործում։ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային ներուժի ուսումնասիրությունը կարևոր է երկրի պատմամշակութային ժառանգության, բնական լանդշաֆտների, առողջարանային ռեսուրսների, ազգային ավանդույթների և աշխարհագրական առանձնահատկությունների տնտեսական օգտագործման հնարավորությունների գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել մշակութային, պատմաճանաչողական, բնապահպանական, գյուղական, արկածային, առողջարանային և այլ զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման ներդրումային պահանջները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների տարածքային տեղաբաշխման, մարզերի զբոսաշրջային ներուժի իրացման և մայրաքաղաքի ու տարածաշրջանների միջև զբոսաշրջային գործունեության հավասարակշռված զարգացման հիմնախնդիրները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հյուրանոցային և կացարանային տնտեսության զարգացման ֆինանսավորման ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով նոր օբյեկտների կառուցման, գործող կառույցների արդիականացման, սպասարկման որակի բարձրացման և միջազգային չափանիշներին համապատասխանության ապահովման հարցերը։ Զբոսաշրջության ներդրումային գրավչության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև տրանսպորտային հասանելիությունը, ճանապարհային ենթակառուցվածքները, տեղեկատվական համակարգերը, զբոսաշրջային երթուղիների կազմակերպումը և այցելուների սպասարկման համար անհրաժեշտ հանրային ծառայությունների զարգացումը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի ֆինանսատնտեսական հիմնավորմանը, կապիտալ ներդրումների վերադարձելիության գնահատմանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը և ներդրումային ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի զբոսաշրջային պահանջարկի սեզոնայնությունը, այցելուների հոսքերի փոփոխականությունը, շուկայական մրցակցությունը, փոխարժեքային տատանումները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը ներդրումային որոշումների վրա։ Այս համատեքստում կարևորվում է ներդրումային նախագծերի արդյունավետության գնահատման այնպիսի ցուցանիշների կիրառումը, ինչպիսիք են զուտ ներկա արժեքը, եկամտաբերության ներքին նորման, ներդրումների վերադարձելիության ժամկետը և շահութաբերության մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև զբոսաշրջության ոլորտում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ներդրումային հնարավորությունները, ընտանեկան հյուրատների, գյուղական զբոսաշրջային ծառայությունների, տեղական արտադրանքի իրացման և համայնքային զբոսաշրջային նախաձեռնությունների ֆինանսավորման առանձնահատկությունները։ Նման գործունեությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ մարզային տնտեսությունների բազմազանեցման, գյուղական բնակչության եկամուտների ավելացման և տեղական մշակութային ժառանգության տնտեսական արժևորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային միջավայրի վրա ազդող իրավական և կազմակերպական գործոնների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորումը, հարկային պայմանները, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, վարչարարական ընթացակարգերը և ներդրողների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զբոսաշրջության պետական քաղաքականության և մասնավոր հատվածի ներդրումային նախաձեռնությունների փոխհարաբերության գնահատումը։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարական ծրագրերը, պետական խրախուսման միջոցները, միջազգային համագործակցության հնարավորությունները և զբոսաշրջային շուկայի առաջմղման գործիքները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև զբոսաշրջային ծառայությունների որակի, մարդկային ռեսուրսների պատրաստման, մասնագիտական կրթության և սպասարկման մշակույթի զարգացման ներդրումային պահանջները։ Զբոսաշրջության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն նյութատեխնիկական ենթակառուցվածքներով, այլև աշխատուժի մասնագիտական կարողություններով, կառավարման արդյունավետությամբ և այցելուներին առաջարկվող ծառայությունների բազմազանությամբ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում թվային տեխնոլոգիաների կիրառման, առցանց ամրագրման համակարգերի, զբոսաշրջային տեղեկատվական հարթակների և մարքեթինգային գործիքների զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ ներդրումային ծրագրերի իրականացումը անհրաժեշտ է համադրել բնական ռեսուրսների պահպանության, պատմամշակութային հուշարձանների պաշտպանության և տեղական համայնքների շահերի հաշվառման հետ։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բնապահպանական ազդեցության գնահատումը, զբոսաշրջային տարածքների ծանրաբեռնվածության կառավարումը և երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական արդյունավետության ապահովումը։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել տնտեսական և վիճակագրական վերլուծության, ներդրումային նախագծերի գնահատման, համեմատական ուսումնասիրության, ֆինանսական մոդելավորման և զբոսաշրջային շուկայի հետազոտության մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի ներդրումային սահմանափակումները, գնահատելու ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների արդյունավետությունը և հիմնավորելու զբոսաշրջային գործունեության զարգացման տնտեսական առաջնահերթությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է զբոսաշրջության և ներդրումային գործունեության փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ, ոլորտի ֆինանսական կառավարման մեխանիզմների վերլուծությամբ և Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի տնտեսական իրացման հնարավորությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի մշակման, գործարար ծրագրերի ֆինանսական հիմնավորման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման և ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ներդրումային վերլուծաբաններին, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետներին, հյուրանոցային և զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարներին, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գործարարներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, կառավարչական, ներդրումային և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության զարգացման ֆինանսատնտեսական պայմանների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման մեխանիզմների, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի երկարաժամկետ մրցունակության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Պատմություն

Այս հանձնարարական բիբլիոգրաֆիական աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի արդյունաբերության զարգացման քառասունամյա ընթացքի ուսումնասիրությանը և այդ ժամանակաշրջանի վերաբերյալ գրականության ու աղբյուրների համակարգմանը։ Գրքում ներկայացվում են հանրապետության արդյունաբերական ոլորտի ձևավորման, ընդլայնման և կառուցվածքային փոփոխությունների վերաբերյալ նյութեր՝ ընդգրկելով արդյունաբերության հիմնական ճյուղերը, արտադրական կարողությունների աճը, արդյունաբերական ձեռնարկությունների զարգացումը և տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը։ Աշխատությունը նպատակ ունի ընթերցողին ուղղորդել տվյալ թեմայի վերաբերյալ կարևորագույն գրականության, փաստաթղթերի և հետազոտությունների ուսումնասիրության հարցում՝ առանձնացնելով արդյունաբերական զարգացման տարբեր փուլերին վերաբերող աղբյուրները։ Բիբլիոգրաֆիան կարող է օգտակար լինել Հայաստանի խորհրդային շրջանի տնտեսական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների, տնտեսագետների, ուսանողների և արդյունաբերության զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես տեղեկատվական և որոնողական արժեքավոր ուղեցույց։