Сравнительное изучение свободнорадикального окисления липидов в филогенетическом ряду позвоночных

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Արևելքի հասարակությունների սոցիալական և կրոնական կյանքի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով առօրյա կենցաղի, համայնքային հարաբերությունների, հավատալիքների, կրոնական հաստատությունների և մշակութային սովորույթների փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում հասարակական կյանքը դիտարկվում է ոչ միայն քաղաքական կամ տնտեսական հարաբերությունների տեսանկյունից, այլև ընտանիքի, համայնքի, կրթության, բարեգործության, ավանդույթների և հասարակական վարքի ձևերի միջոցով։ Կրոնը ներկայացվում է որպես սոցիալական միջավայրի կարևոր բաղադրիչ, որը տարբեր պատմական պայմաններում կարող էր ազդեցություն ունենալ համայնքային ինքնության, բարոյական պատկերացումների, տոնական մշակույթի, կրթական հաստատությունների և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարբեր կրոնական համայնքների համակեցությանը և փոխհարաբերություններին՝ ներառելով իսլամական, քրիստոնեական, հրեական և տարածաշրջանում պատմականորեն ներկայացված այլ ավանդույթներ։ Կարևորվում է նաև քաղաքային և գյուղական միջավայրերի համեմատությունը, քանի որ սոցիալական կազմակերպման ձևերը, մասնագիտական խմբերի հարաբերությունները, ընտանեկան կառուցվածքները և կրոնական կյանքի դրսևորումները կարող էին տարբեր լինել բնակավայրի բնույթից և տեղական մշակութային պայմաններից կախված։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել պաշտամունքային կառույցների և կրոնական հաստատությունների հասարակական գործառույթները, ուխտագնացության և տոնական արարողությունների համայնքային նշանակությունը, ինչպես նաև կրոնական առաջնորդների և կրթական կենտրոնների տեղը հասարակական կյանքում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև կանանց և տղամարդկանց սոցիալական դերերի, ընտանեկան հարաբերությունների, հագուստի, հյուրասիրության, առևտրի, բարեգործության և առօրյա հաղորդակցության վերաբերյալ պատմական նկարագրություններին։ Միաժամանակ կարևոր է նման աղբյուրների քննադատական ընթերցումը, հատկապես եթե ուսումնասիրությունը հիմնված է եվրոպացի կամ ամերիկացի ճանապարհորդների, միսիոներների և այլ արտաքին դիտորդների վկայությունների վրա, քանի որ նրանց նկարագրություններում տեղական իրականությունը երբեմն ներկայացվել է ժամանակաշրջանին բնորոշ «Արևելքի» մասին ընդհանրացումների և մշակութային կանխադրույթների ազդեցությամբ։ Այդ պատճառով սոցիալական ու կրոնական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունները նպատակահարմար է դիտարկել դրանց ստեղծման պատմական և մշակութային համատեքստի հետ միասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական պատմության, կրոնագիտության, մշակութային մարդաբանության և արևելագիտության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել Արևելքի հասարակությունների բազմազան համայնքային, կրոնական և առօրյա կյանքի ձևերը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է պիրիդիլ պորֆիրինների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մոլեկուլի կողային տեղակալների դերին կոմպլեքսագոյացման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինային համակարգերի և նուկլեինաթթվի միջև ձևավորվող ոչ կովալենտային փոխազդեցություններն են, որոնց բնույթը կարող է էապես կախված լինել պիրիդիլ խմբերի դիրքից, թվից, լիցքից, չափից և այլ կառուցվածքային առանձնահատկություններից։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է, թե կողային տեղակալների կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են ազդում պիրիդիլ պորֆիրինների՝ ԴՆԹ-ի հետ կապվելու ունակության, կապի ամրության և ձևավորվող կոմպլեքսների կառուցվածքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաստատիկ փոխազդեցություններին, ջրածնային կապերին, հիդրոֆոբ փոխազդեցություններին և պորֆիրինային օղակի հնարավոր ինտերկալացմանը ԴՆԹ-ի կառուցվածքում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տեղակալներով պիրիդիլ պորֆիրինների համեմատությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածք–փոխազդեցություն փոխկապակցվածության օրինաչափությունները։ ԴՆԹ-ի հետ կոմպլեքսագոյացման բնույթը կարող է կախված լինել ինչպես մոլեկուլի տարածական կառուցվածքից, այնպես էլ դրա լիցքային վիճակից և տեղակալների միջոցով առաջացող լրացուցիչ կապերից։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել սպեկտրոսկոպիական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ պորֆիրինների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության բնույթը, կապման աստիճանը, կոմպլեքսների կայունությունը և կառուցվածքային փոփոխությունները գնահատելու համար։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև պորֆիրինների օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ ԴՆԹ-ի հետ կապվելու դեպքում կարող են փոփոխվել դրանց կլանման և ֆլուորեսցենտային բնութագրերը։ Ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալու, թե մոլեկուլային կառուցվածքի որ տարրերն են որոշիչ ԴՆԹ-ի նկատմամբ կապման ընտրողականության և արդյունավետության համար։ Թեմայի կարևորությունը պայմանավորված է պորֆիրինների նկատմամբ կենսաբժշկական և կենսատեխնոլոգիական ոլորտների հետաքրքրությամբ․ նման միացությունները կարող են ուսումնասիրվել որպես ֆոտոզգայուն նյութեր, մոլեկուլային զոնդեր և կենսաբանական թիրախների հետ փոխազդող ֆունկցիոնալ միացություններ։ ԴՆԹ-ի հետ դրանց փոխազդեցության մեխանիզմների բացահայտումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նոր ախտորոշիչ և թերապևտիկ մոտեցումների մշակման համար։ Աշխատության գիտական արժեքը կայանում է պիրիդիլ պորֆիրինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ԴՆԹ-ի հետ դրանց կոմպլեքսագոյացման միջև կապերի բացահայտման մեջ, իսկ գործնական նշանակությունը՝ կանխատեսելի հատկություններով նոր մոլեկուլային համակարգերի նախագծման հնարավորության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկոսներին, կենսաքիմիկոսներին, ֆիզիկական և օրգանական քիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, դեղաքիմիկոսներին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ուսումնասիրելու պիրիդիլ պորֆիրինների և ԴՆԹ-ի մոլեկուլային փոխազդեցությունները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կողային տեղակալների կառուցվածքային դերին և դրանց ազդեցությանը կոմպլեքսների կայունության ու բնույթի վրա։

Այլ առարկաներ

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Քերմանշահի բազարի հատակագծային, ճարտարապետական և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ միաժամանակ անդրադառնալով դրա ներկայիս զարգացման ընթացքում առաջացած հիմնախնդիրներին։ Աշխատանքի կենտրոնում բազարի՝ որպես պատմական առևտրային, սոցիալական և քաղաքային նշանակություն ունեցող համալիրի ձևավորման և տարածական կազմակերպման ուսումնասիրությունն է։ Քննարկվում են դրա ընդհանուր հատակագծային կառուցվածքը, հիմնական և երկրորդական անցուղիների համակարգը, առևտրային հատվածների դասավորությունը, ներքին բակերը, մուտքերը, կապերը հարակից փողոցների և քաղաքային միջավայրի հետ, ինչպես նաև տարբեր գործառույթներ ունեցող տարածքների փոխհարաբերությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազարի ճարտարապետական կերպարին՝ ծածկված անցուղիների, կամարների, գմբեթային ծածկերի, շինարարական նյութերի, չափաբանական հարաբերությունների և դեկորատիվ լուծումների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքը բազարը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին ճարտարապետական կառույցների ամբողջություն, այլև որպես քաղաքային կյանքի կարևոր կենտրոն, որտեղ առևտրային գործունեությունը փոխկապակցված է հասարակական, մշակութային և կենցաղային գործառույթների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաժին է կազմում պատմական միջավայրի և ժամանակակից քաղաքաշինական զարգացման հարաբերակցությունը։ Վերլուծվում են բազարի կառուցվածքի վրա ժամանակակից քաղաքային ընդարձակման, տրանսպորտային հոսքերի, նոր շինարարության, առևտրային գործունեության փոփոխության, ենթակառուցվածքների զարգացման և տարածքի վերափոխման ազդեցությունները։ Կարող են քննարկվել նաև պատմական շենքերի ֆիզիկական մաշվածությունը, ոչ համապատասխան միջամտությունները, գործառութային փոփոխությունները և մշակութային ժառանգության պահպանման հետ կապված խնդիրները։ Աշխատանքի նպատակներից է բացահայտել այն գործոնները, որոնք դժվարացնում են պատմական բազարի ամբողջական և հավասարակշռված զարգացումը, ինչպես նաև դիտարկել հնարավոր քաղաքաշինական և ճարտարապետական մոտեցումներ, որոնք կարող են համատեղել ժամանակակից պահանջները և պատմական միջավայրի պահպանությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմական քաղաքային տարածքների վերականգնման, պահպանության և կայուն զարգացման տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, ժառանգության պահպանության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես Քերմանշահի բազարի տարածական կազմակերպման, ճարտարապետական արժեքների և ժամանակակից զարգացման մարտահրավերների ուսումնասիրման նյութ։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի, cis-պլատինի և էթիդիումի բրոմիդի փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվող մոլեկուլային համալիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց կառուցվածքային, ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական առանձնահատկությունների բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ԴՆԹ-ի հետ քիմիական և ինտերկալացիոն փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը, որը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, այնպես էլ դեղաբանական և հակաուռուցքային նյութերի ազդեցության մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է cis-պլատինի փոխազդեցությունը ԴՆԹ-ի հետ, որի արդյունքում կարող են առաջանալ ԴՆԹ-ի կառուցվածքը փոփոխող կապեր և վնասվածքներ, ինչպես նաև էթիդիումի բրոմիդի՝ ԴՆԹ-ի երկշղթա կառուցվածքում ներթափանցելու և դրա ֆիզիկական հատկությունները փոփոխելու առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են այս երկու միացությունների փոխազդեցությունները միմյանց և ԴՆԹ-ի հետ ազդում ձևավորվող համալիրի կառուցվածքի և կայունության վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են կիրառվել սպեկտրոսկոպիկ և կենսաֆիզիկական մեթոդներ՝ գնահատելու ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության բնույթը, կապման ուժը, համալիրների ձևավորումը և մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխությունները։ Էթիդիումի բրոմիդի ֆլուորեսցենտային հատկությունները հատկապես կարևոր են ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցությունների ուսումնասիրման համար, քանի որ դրա կապումը կարող է առաջացնել ֆլուորեսցենտային ազդանշանի փոփոխություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևելու կոմպլեքսավորման գործընթացին։ Միաժամանակ cis-պլատինի առկայությունը կարող է փոփոխել ԴՆԹ-ի կառուցվածքային վիճակը և դրանով իսկ ազդել էթիդիումի բրոմիդի կապման բնույթի կամ հասանելիության վրա։ Այսպիսի փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունների և տարբեր քիմիական միացությունների կապման միջև եղած կապը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ԴՆԹ-ի կոնֆորմացիոն փոփոխություններին, կոմպլեքսների կայունությանը, կապման հավասարակշռությանը և ուսումնասիրվող նյութերի փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմներին։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր լինել cis-պլատինի կենսաբանական ազդեցության մոլեկուլային հիմքերի ուսումնասիրության համար, քանի որ դրա հակաուռուցքային ակտիվությունը մեծապես կապված է ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության և ԴՆԹ-ի կառուցվածքի խաթարման հետ։ Միաժամանակ էթիդիումի բրոմիդի օգտագործումը որպես ԴՆԹ-ի կառուցվածքային և կապման գործընթացների ուսումնասիրության գործիք հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կոմպլեքսների ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները և գնահատելու տարբեր փոխազդեցությունների ազդեցությունը մոլեկուլի վիճակի վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, կենսաֆիզիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, դեղագետներին և քիմիկոսներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպաստում է ԴՆԹ-ի և փոքր մոլեկուլների փոխազդեցությունների մասին գիտելիքների ընդլայնմանը՝ համադրելով մոլեկուլային կառուցվածքի, կապման գործընթացների և սպեկտրոսկոպիկ հատկությունների վերլուծությունը և հնարավորություն տալով ավելի լավ հասկանալ ուսումնասիրվող համալիրների ձևավորման ու հատկությունների օրինաչափությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բանկային ռիսկերի կառավարման մոդելավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման մեխանիզմներն ու դրանց կատարելագործման ուղղությունները։ Վերլուծվում են վարկային, շուկայական, իրացվելիության և օպերացիոն ռիսկերի գնահատման ու կանխատեսման ժամանակակից մոդելները, դրանց կիրառելիությունը տեղական բանկային համակարգում, ինչպես նաև տվյալների որակի և ինստիտուցիոնալ սահմանափակումների ազդեցությունը մոդելավորման արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Բազելյան կարգավորումների պահանջների ներդրման առանձնահատկություններին, ռիսկերի չափման քանակական և որակական մոտեցումների համադրությանը, ինչպես նաև ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ ռիսկերի վերահսկման նոր հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է միջազգային լավագույն փորձի ադապտացման խնդիրները ՀՀ բանկային համակարգում՝ առաջարկելով մոդելավորման և կառավարման բարելավման գործնական ուղիներ։ Աշխատությունը նպատակ ունի նպաստել բանկային ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործմանը և ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ձեռնարկատիրական գործունեության ոլորտում էլեկտրոնային առևտրի ներդրման, զարգացման և արդյունավետ կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում էլեկտրոնային առևտրի տնտեսական բովանդակությունը, դրա հիմնական ձևերն ու գործառնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև թվային տեխնոլոգիաների ազդեցությունը ձեռնարկությունների գործունեության կազմակերպման և շուկայի հետ փոխգործակցության վրա։ Վերլուծվում են առցանց վաճառքի համակարգերի ներդրման, էլեկտրոնային վճարումների կազմակերպման, ապրանքների և ծառայությունների թվային ներկայացման, պատվերների մշակման ու հաճախորդների սպասարկման հետ կապված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային առևտրի զարգացման համար անհրաժեշտ տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքներին, ֆինանսական ծառայությունների հասանելիությանը, տեղեկատվական անվտանգությանը, սպառողների վստահության ձևավորմանը և ձեռնարկությունների թվային պատրաստվածությանը։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների կողմից էլեկտրոնային առևտրի գործիքների կիրառման հնարավորությունները, դրանց միջոցով վաճառքի շուկաների ընդլայնումը, գործառնական ծախսերի օպտիմալացումը և մրցունակության բարձրացումը։ Դիտարկվում են նաև էլեկտրոնային գործարքների իրավական կարգավորման, հարկային վարչարարության, անձնական տվյալների պաշտպանության, սպառողների իրավունքների և առցանց պայմանագրային հարաբերությունների հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում է լոգիստիկ և առաքման համակարգերի արդյունավետ կազմակերպումը, քանի որ դրանք էական նշանակություն ունեն էլեկտրոնային առևտրի ամբողջական գործունեության համար։ Անդրադարձ է կատարվում ձեռնարկատիրական միջավայրում թվային լուծումների տարածմանը խոչընդոտող տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական գործոններին ու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղություններին։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել էլեկտրոնային առևտրի զարգացման մեխանիզմների կատարելագործմանը, ձեռնարկությունների թվայնացման խթանմանը և նոր շուկաներ մուտք գործելու հնարավորությունների ընդլայնմանը։