Бабаян, Фрина Суреновна

Бабаян, Фрина Суреновна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Մշակույթ

Միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեգործությունը և դրա զարդանախշերի իմաստաբանությունը

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեգործության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով խեցեղեն իրերի զարդանախշերի բովանդակությանը, խորհրդանշական նշանակությանը և դրանցում արտահայտված գեղարվեստական ու մշակութային պատկերացումներին։ Այն ներկայացնում է խեցեգործությունը որպես միջնադարյան հայկական նյութական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որն իր գեղագիտական հատկանիշներից բացի արտացոլում է ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքը, աշխարհայացքը, գեղարվեստական մտածողությունն ու ավանդույթները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում զարդանախշերի իմաստաբանությանը՝ դրանց ձևերին, պատկերային մոտիվներին, կրկնվող տարրերին և խորհրդանշական շերտերին, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել միջնադարյան մարդու պատկերացումները բնության, շրջապատող աշխարհի, հոգևոր արժեքների և մշակութային ժառանգության մասին։ Խեցեղենի մակերեսին կիրառված երկրաչափական, բուսական և այլ զարդապատկերները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գեղազարդման միջոցներ, այլև որպես որոշակի իմաստներ փոխանցող գեղարվեստական նշաններ, որոնք ձևավորվել և զարգացել են պատմական ու մշակութային տարբեր ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատությունը կարևորում է զարդարվեստի ուսումնասիրությունը՝ որպես միջնադարյան արվեստի գեղագիտական սկզբունքները, պատկերային լեզուն և խորհրդանշական համակարգերը հասկանալու միջոց։ Խեցեգործական իրերի ձևերի, զարդանախշերի կառուցվածքի և դրանց փոխհարաբերությունների քննությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայկական արհեստագործական ավանդույթների, վարպետների ստեղծագործական մոտեցումների և գեղարվեստական ճաշակի զարգացման մասին։ Միաժամանակ թեման կարևոր է հայկական խեցեգործության տեղը տարածաշրջանի միջնադարյան արվեստի ընդհանուր համատեքստում դիտարկելու, մշակութային փոխազդեցություններն ու տեղական ինքնատիպ առանձնահատկությունները տարբերակելու տեսանկյունից։ Նյութական մշակույթի այս բնագավառի ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև պատմական ժառանգության պահպանման և արժևորման գործընթացին, քանի որ խեցեղեն առարկաները ոչ միայն անցյալի կենցաղային կյանքի վկայություններ են, այլև իրենց գեղարվեստական հորինվածքով ու զարդապատկերային համակարգով ներկայացնում են ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողությունը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, հնագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի մասնագետների և հայկական միջնադարյան մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ առաջարկելով խեցեգործությունը դիտարկել որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, պատմական տեղեկությունների և խորհրդանշական պատկերացումների արժեքավոր ամբողջություն։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեգործությունը և դրա զարդանախշերի իմաստաբանությունը

Անվճար

Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին