Бабаян, Фрина Суреновна

Бабаян, Фрина Суреновна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Культура

Միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեգործությունը և դրա զարդանախշերի իմաստաբանությունը

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեգործության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով խեցեղեն իրերի զարդանախշերի բովանդակությանը, խորհրդանշական նշանակությանը և դրանցում արտահայտված գեղարվեստական ու մշակութային պատկերացումներին։ Այն ներկայացնում է խեցեգործությունը որպես միջնադարյան հայկական նյութական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որն իր գեղագիտական հատկանիշներից բացի արտացոլում է ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքը, աշխարհայացքը, գեղարվեստական մտածողությունն ու ավանդույթները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում զարդանախշերի իմաստաբանությանը՝ դրանց ձևերին, պատկերային մոտիվներին, կրկնվող տարրերին և խորհրդանշական շերտերին, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել միջնադարյան մարդու պատկերացումները բնության, շրջապատող աշխարհի, հոգևոր արժեքների և մշակութային ժառանգության մասին։ Խեցեղենի մակերեսին կիրառված երկրաչափական, բուսական և այլ զարդապատկերները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գեղազարդման միջոցներ, այլև որպես որոշակի իմաստներ փոխանցող գեղարվեստական նշաններ, որոնք ձևավորվել և զարգացել են պատմական ու մշակութային տարբեր ազդեցությունների պայմաններում։ Աշխատությունը կարևորում է զարդարվեստի ուսումնասիրությունը՝ որպես միջնադարյան արվեստի գեղագիտական սկզբունքները, պատկերային լեզուն և խորհրդանշական համակարգերը հասկանալու միջոց։ Խեցեգործական իրերի ձևերի, զարդանախշերի կառուցվածքի և դրանց փոխհարաբերությունների քննությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայկական արհեստագործական ավանդույթների, վարպետների ստեղծագործական մոտեցումների և գեղարվեստական ճաշակի զարգացման մասին։ Միաժամանակ թեման կարևոր է հայկական խեցեգործության տեղը տարածաշրջանի միջնադարյան արվեստի ընդհանուր համատեքստում դիտարկելու, մշակութային փոխազդեցություններն ու տեղական ինքնատիպ առանձնահատկությունները տարբերակելու տեսանկյունից։ Նյութական մշակույթի այս բնագավառի ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև պատմական ժառանգության պահպանման և արժևորման գործընթացին, քանի որ խեցեղեն առարկաները ոչ միայն անցյալի կենցաղային կյանքի վկայություններ են, այլև իրենց գեղարվեստական հորինվածքով ու զարդապատկերային համակարգով ներկայացնում են ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողությունը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, հնագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի մասնագետների և հայկական միջնադարյան մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ առաջարկելով խեցեգործությունը դիտարկել որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, պատմական տեղեկությունների և խորհրդանշական պատկերացումների արժեքավոր ամբողջություն։

Обновлено. 2026-11-20
Միջնադարյան Հայաստանի գեղարվեստական խեցեգործությունը և դրա զարդանախշերի իմաստաբանությունը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее