Байбуртян, Армен Ваганович

Байбуртян, Армен Ваганович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Իրանի և Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության պայքարը XVII դարում արևմտյան տերությունների և Վատիկանի քաղաքական, կրոնական ու տնտեսական ընդարձակման դեմ

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարում Իրանի և Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության՝ արևմտյան պետությունների և Վատիկանի քաղաքական, կրոնական ու տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանն ուղղված գործունեության դեմ մղած պայքարի պատմական ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է վաղ նոր ժամանակաշրջանի բարդ միջազգային իրադրությանը, երբ Մերձավոր Արևելքը և Հարավային Կովկասը դարձել էին եվրոպական տերությունների քաղաքական ու տնտեսական շահերի բախման կարևոր տարածաշրջաններ, իսկ հայ բնակչությունը հայտնվել էր տարբեր պետությունների, կրոնական հաստատությունների և առևտրատնտեսական ուժերի ազդեցության շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ համայնքների ինքնուրույնության պահպանման, ազգային և հոգևոր ինքնության պաշտպանության, կրոնական ավանդույթների ու եկեղեցական կյանքի շարունակականության ապահովման խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Վատիկանի և կաթոլիկ միսիոներական կառույցների գործունեությունը հայաբնակ տարածքներում, նրանց կրոնական ազդեցության տարածման փորձերը, ինչպես նաև այդ գործընթացների քաղաքական ու տնտեսական ենթատեքստը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կրոնական առաքելությունները, դավանաբանական ազդեցության ընդլայնումը և եվրոպական պետությունների արտաքին քաղաքական նպատակները փոխկապակցվում առևտրային շահերի, տնտեսական ներթափանցման և տարածաշրջանում դիրքերի ամրապնդման ձգտումների հետ։ Կարևորվում է Իրանի հայ բնակչության և Արևելյան Հայաստանի հայության պատմական դերը սեփական համայնքային կազմակերպվածության, ազգային ավանդույթների և հոգևոր ժառանգության պահպանման գործում, ինչպես նաև արտաքին ազդեցություններին դիմակայելու տարբեր ձևերն ու միջոցները։ Նյութը լուսաբանում է հայ բնակչության և եվրոպական քաղաքական ու կրոնական կենտրոնների միջև ձևավորված հարաբերությունների առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց բազմաշերտ բնույթը և տարածաշրջանային զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Պատմական այս խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի XVII դարի հայ իրականության, հայ համայնքների հասարակական-քաղաքական կյանքի, կրոնական հարաբերությունների և միջազգային կապերի ամբողջական ընկալման համար։ Այն նաև նպաստում է հայ ժողովրդի պատմության այնպիսի կողմերի բացահայտմանը, որոնք առնչվում են ազգային ինքնության պահպանմանը, արտաքին քաղաքական ազդեցությունների պայմաններում համայնքային դիմադրողականության ձևավորմանը և հայկական մշակութային ու հոգևոր ժառանգության շարունակականությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, արևելագիտության, եկեղեցու պատմության և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ առաջարկելով պատմական կարևոր ժամանակաշրջանի և հայ բնակչության արտաքին ուժերի հետ ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակ։

Обновлено. 2026-11-20
Իրանի և Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության պայքարը XVII դարում արևմտյան տերությունների և Վատիկանի քաղաքական, կրոնական ու տնտեսական ընդարձակման դեմ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее