Байбуртян, Армен Ваганович

Байбуртян, Армен Ваганович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Իրանի և Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության պայքարը XVII դարում արևմտյան տերությունների և Վատիկանի քաղաքական, կրոնական ու տնտեսական ընդարձակման դեմ

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարում Իրանի և Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության՝ արևմտյան պետությունների և Վատիկանի քաղաքական, կրոնական ու տնտեսական ազդեցության ընդլայնմանն ուղղված գործունեության դեմ մղած պայքարի պատմական ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է վաղ նոր ժամանակաշրջանի բարդ միջազգային իրադրությանը, երբ Մերձավոր Արևելքը և Հարավային Կովկասը դարձել էին եվրոպական տերությունների քաղաքական ու տնտեսական շահերի բախման կարևոր տարածաշրջաններ, իսկ հայ բնակչությունը հայտնվել էր տարբեր պետությունների, կրոնական հաստատությունների և առևտրատնտեսական ուժերի ազդեցության շրջանակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ համայնքների ինքնուրույնության պահպանման, ազգային և հոգևոր ինքնության պաշտպանության, կրոնական ավանդույթների ու եկեղեցական կյանքի շարունակականության ապահովման խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Վատիկանի և կաթոլիկ միսիոներական կառույցների գործունեությունը հայաբնակ տարածքներում, նրանց կրոնական ազդեցության տարածման փորձերը, ինչպես նաև այդ գործընթացների քաղաքական ու տնտեսական ենթատեքստը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կրոնական առաքելությունները, դավանաբանական ազդեցության ընդլայնումը և եվրոպական պետությունների արտաքին քաղաքական նպատակները փոխկապակցվում առևտրային շահերի, տնտեսական ներթափանցման և տարածաշրջանում դիրքերի ամրապնդման ձգտումների հետ։ Կարևորվում է Իրանի հայ բնակչության և Արևելյան Հայաստանի հայության պատմական դերը սեփական համայնքային կազմակերպվածության, ազգային ավանդույթների և հոգևոր ժառանգության պահպանման գործում, ինչպես նաև արտաքին ազդեցություններին դիմակայելու տարբեր ձևերն ու միջոցները։ Նյութը լուսաբանում է հայ բնակչության և եվրոպական քաղաքական ու կրոնական կենտրոնների միջև ձևավորված հարաբերությունների առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով դրանց բազմաշերտ բնույթը և տարածաշրջանային զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Պատմական այս խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի XVII դարի հայ իրականության, հայ համայնքների հասարակական-քաղաքական կյանքի, կրոնական հարաբերությունների և միջազգային կապերի ամբողջական ընկալման համար։ Այն նաև նպաստում է հայ ժողովրդի պատմության այնպիսի կողմերի բացահայտմանը, որոնք առնչվում են ազգային ինքնության պահպանմանը, արտաքին քաղաքական ազդեցությունների պայմաններում համայնքային դիմադրողականության ձևավորմանը և հայկական մշակութային ու հոգևոր ժառանգության շարունակականությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, արևելագիտության, եկեղեցու պատմության և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ առաջարկելով պատմական կարևոր ժամանակաշրջանի և հայ բնակչության արտաքին ուժերի հետ ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակ։

Обновлено. 2026-11-20
Իրանի և Արևելյան Հայաստանի հայ բնակչության պայքարը XVII դարում արևմտյան տերությունների և Վատիկանի քաղաքական, կրոնական ու տնտեսական ընդարձակման դեմ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее