Баюн, Лилия Семеновна

Баюн, Лилия Семеновна

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

Лингвистика

Խեթա-լուվիական լեզուների համեմատական ուսումնասիրության փորձ

Գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է խեթական և լուվիական լեզուների համեմատական քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց լեզվական ընդհանրությունները, տարբերությունները, պատմական փոխառնչությունները և զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքի կենտրոնում հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի անատոլիական ճյուղին պատկանող այս երկու հնագույն լեզուներն են, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հնդեվրոպական լեզուների պատմության, նախնական լեզվական համակարգերի վերակազմության և հին Փոքր Ասիայի ժողովուրդների մշակութային ու պատմական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել խեթերենի և լուվիերենի հնչյունական, ձևաբանական, քերականական և բառապաշարային կառուցվածքները, պարզել դրանցում պահպանված հնագույն լեզվական հատկանիշները և առանձնացնել այն փոփոխությունները, որոնք պայմանավորել են յուրաքանչյուր լեզվի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում լեզուների կառուցվածքային նմանություններն ու տարբերությունները, քերականական ձևերի կազմությունը, հոլովական և բայական համակարգերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառապաշարի պատմական շերտերը, որոնց ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ է տրամադրում ընդհանուր անատոլիական լեզվական միջավայրի բնութագրման համար։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ խեթական և լուվիական գրավոր ժառանգությունը կարևորագույն աղբյուր է մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակի Փոքր Ասիայի պատմության, պետական կազմավորումների, կրոնական պատկերացումների, հասարակական հարաբերությունների և մշակութային կապերի ուսումնասիրման համար։ Այս լեզուների համեմատությունը նպաստում է ոչ միայն առանձին լեզվական երևույթների բացահայտմանը, այլև հնդեվրոպական լեզվաբանության ընդհանուր խնդիրների լուսաբանմանը, մասնավորապես՝ հնագույն լեզվական վիճակի վերակազմությանը, լեզվական փոփոխությունների օրինաչափությունների բացահայտմանը և տարբեր լեզվաճյուղերի միջև պատմական կապերի ճշգրտմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմահամեմատական լեզվաբանությամբ, անատոլիական լեզուներով, սեպագիր աղբյուրներով և հին արևելյան քաղաքակրթություններով հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ ներկայացնելով գիտական նյութ, որը նպաստում է հին լեզուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ավելի խոր ընկալմանը և հին Փոքր Ասիայի լեզվամշակութային ժառանգության ճանաչմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Խեթա-լուվիական լեզուների համեմատական ուսումնասիրության փորձ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее