Дандамаева, Мариям Магамедовна

Дандамаева, Мариям Магамедовна

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հույները Սելևկյանների և Պարթևների ժամանակաշրջանի Բաբելոնիայում (հունական և բաբելոնյան մշակույթների փոխազդեցությունը)

Աշխատությունը նվիրված է Սելևկյանների և Պարթևների տիրապետության ժամանակաշրջանում Բաբելոնիայում բնակվող հունական համայնքների պատմությանը, նրանց հասարակական դիրքին, մշակութային առանձնահատկություններին և տեղական բաբելոնյան քաղաքակրթության հետ ունեցած բազմակողմանի փոխհարաբերություններին։ Այն անդրադառնում է Հին Մերձավոր Արևելքի պատմության այն կարևոր փուլին, երբ Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներից և հելլենիստական աշխարհի ձևավորումից հետո հունական քաղաքական, հասարակական և մշակութային ազդեցությունը տարածվեց Միջագետքում՝ ստեղծելով տարբեր քաղաքակրթական ավանդույթների համատեղ գոյակցության և փոխազդեցության նոր միջավայր։ Բաբելոնիան, լինելով հին արևելյան մշակույթի, գիտելիքի, կրոնական ավանդույթների և քաղաքային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, դարձավ հունական և տեղական մշակութային համակարգերի հանդիպման նշանակալի տարածք։ Աշխատության առանցքում հունական բնակչության ներկայությունն է Սելևկյանների և Պարթևների իշխանության ներքո, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց միջոցով հունական համայնքները պահպանեցին իրենց լեզվական, մշակութային և հասարակական առանձնահատկությունները՝ միաժամանակ ներգրավվելով Բաբելոնիայի տեղական կյանքի մեջ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում երկու քաղաքակրթությունների փոխադարձ ազդեցության ուսումնասիրությունը, որը դրսևորվել է ոչ միայն քաղաքական և վարչական հարաբերություններում, այլև կրոնական պատկերացումների, մտավոր կյանքի, գիտելիքի փոխանցման, գրավոր մշակույթի և հասարակական սովորույթների ոլորտներում։ Հունական մշակույթի տարածումը Բաբելոնիայում չի կարելի դիտարկել միայն որպես օտար մշակութային ավանդույթի միակողմանի ներմուծում, քանի որ տեղական քաղաքակրթությունն ուներ դարավոր պատմություն, զարգացած գիտական ավանդույթներ և ինքնատիպ կրոնական համակարգ, որոնք նույնպես ազդեցություն էին գործում նոր ձևավորվող հելլենիստական միջավայրի վրա։ Հունական և բաբելոնյան մշակույթների շփումը նպաստեց մշակութային հարմարվողականության, ավանդույթների պահպանման և փոխադարձ յուրացման բարդ գործընթացների ձևավորմանը։ Սելևկյանների ժամանակաշրջանը կարևոր նշանակություն ունեցավ հունական քաղաքական և մշակութային ներկայության ամրապնդման տեսանկյունից, իսկ Պարթևների իշխանության հաստատումից հետո այդ ներկայությունը շարունակեց գոյություն ունենալ փոփոխված քաղաքական պայմաններում՝ դառնալով տարածաշրջանի բազմամշակութային իրականության բաղկացուցիչ մասը։ Այս համատեքստում կարևոր է նաև ուսումնասիրել, թե ինչպես էին հունական և բաբելոնյան ավանդույթները համատեղ գոյակցում, ինչպիսի ազդեցություն էին ունենում միմյանց վրա և ինչ դեր էին կատարում Միջագետքի պատմական ու մշակութային զարգացման մեջ։ Աշխատությունը կարևոր է հելլենիզմի պատմության, հին Միջագետքի քաղաքակրթության, հունական սփյուռքի, ինչպես նաև հունական և արևելյան մշակույթների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հին աշխարհի մշակութային բազմազանության, քաղաքակրթությունների միջև երկխոսության և քաղաքական փոփոխությունների պայմաններում մշակութային ինքնության պահպանման ու վերափոխման գործընթացների մասին։ Նյութը արժեքավոր է Հին Արևելքի պատմությամբ, հելլենիստական դարաշրջանով, Բաբելոնիայի պատմությամբ և հունա-արևելյան մշակութային կապերով հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, արևելագետների և մշակութաբանների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Հույները Սելևկյանների և Պարթևների ժամանակաշրջանի Բաբելոնիայում (հունական և բաբելոնյան մշակույթների փոխազդեցությունը)

Անվճար

Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին