Дементьев, Юрий Петрович

Дементьев, Юрий Петрович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Ֆրանսիայի կողմից Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի նվաճումը և անգլո-ֆրանսիական հակասությունները Հնդկաչինական թերակղզում (1858–1917 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Հարավարևելյան Ասիայում տեղի ունեցած կարևորագույն քաղաքական, ռազմական և գաղութային գործընթացներին՝ կենտրոնանալով Ֆրանսիայի կողմից Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի աստիճանական նվաճման, ինչպես նաև Հնդկաչինական թերակղզում անգլո-ֆրանսիական հակասությունների ձևավորման և զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում ֆրանսիական գաղութային քաղաքականության ընդլայնումն է, որի հետևանքով տարածաշրջանի ավանդական քաղաքական կառուցվածքները ենթարկվեցին էական փոփոխությունների, իսկ տեղական պետությունները աստիճանաբար կորցրին իրենց ինքնուրույնությունը՝ հայտնվելով եվրոպական տերությունների քաղաքական և տնտեսական ազդեցության ներքո։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Ֆրանսիայի ներթափանցումը Հնդկաչինական թերակղզի՝ որպես երկարատև ռազմաքաղաքական գործընթաց, որի ընթացքում ռազմական արշավանքները, դիվանագիտական ճնշումները, պայմանագրերը և վարչական վերահսկողության հաստատումը դարձան գաղութային տիրապետության ամրապնդման հիմնական միջոցները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Վիետնամի նվաճման գործընթացի ուսումնասիրությունը, որը դարձավ ֆրանսիական ազդեցության տարածման մեկնակետը և հետագայում հիմք ստեղծեց Կամբոջայի ու Լաոսի նկատմամբ վերահսկողության հաստատման համար։ Այս գործընթացների համատեքստում կարևորվում է նաև Կամբոջայի քաղաքական դրությունը, նրա կախվածության խորացումը Ֆրանսիայից և տարածաշրջանային ուժերի միջև ձևավորված հարաբերությունների փոփոխությունը։ Լաոսի ընդգրկումը ֆրանսիական գաղութային համակարգում լրացրեց Հնդկաչինական թերակղզում Ֆրանսիայի տարածքային և ռազմավարական ներկայությունը՝ նպաստելով ֆրանսիական Հնդկաչինի ձևավորմանը որպես միասնական վարչաքաղաքական տարածքի։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի շահերի բախման ուսումնասիրությունը, քանի որ երկու եվրոպական տերություններն էլ ձգտում էին ամրապնդել իրենց դիրքերը Ասիայում, ընդլայնել տնտեսական հնարավորությունները, վերահսկել առևտրային ուղիները և ապահովել ռազմավարական առավելություններ։ Հնդկաչինական թերակղզին այս մրցակցության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ֆրանսիական ընդարձակողական քաղաքականությունը բախվում էր բրիտանական տարածաշրջանային շահերին, մասնավորապես՝ Բիրմայում և Սիամի (ներկայիս Թաիլանդի) հարակից տարածքներում Մեծ Բրիտանիայի ազդեցության պահպանման ձգտմանը։ Անգլո-ֆրանսիական հակասությունների ուսումնասիրությունը բացահայտում է գաղութային մրցակցության բարդ բնույթը, եվրոպական տերությունների դիվանագիտական հարաբերությունների առանձնահատկությունները և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով տարածաշրջանային ազդեցության համար պայքարը վերածվում էր միջազգային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչի։ 1858–1917 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանը հնարավորություն է տալիս հետևելու ինչպես ֆրանսիական գաղութային տիրապետության ձևավորմանն ու ամրապնդմանը, այնպես էլ եվրոպական ուժերի հարաբերությունների փոփոխությանը՝ ընդհուպ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիները։ Ստեղծագործության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկ ամբողջության մեջ ներկայացնում է Հնդկաչինական թերակղզու երեք երկրների՝ Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի գաղութացման գործընթացները և դրանք դիտարկում ավելի լայն աշխարհաքաղաքական մրցակցության շրջանակում։ Այն արժեքավոր է գաղութատիրության պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, եվրոպական տերությունների արտաքին քաղաքականությամբ և Հարավարևելյան Ասիայի պատմական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի ժամանակակից քաղաքական ու պատմական իրողությունների ձևավորման նախադրյալների, գաղութային համակարգի ազդեցության և միջազգային ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Ֆրանսիայի կողմից Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի նվաճումը և անգլո-ֆրանսիական հակասությունները Հնդկաչինական թերակղզում (1858–1917 թթ.)

Անվճար

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին