Дементьев, Юрий Петрович

Дементьев, Юрий Петрович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ֆրանսիայի կողմից Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի նվաճումը և անգլո-ֆրանսիական հակասությունները Հնդկաչինական թերակղզում (1858–1917 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Հարավարևելյան Ասիայում տեղի ունեցած կարևորագույն քաղաքական, ռազմական և գաղութային գործընթացներին՝ կենտրոնանալով Ֆրանսիայի կողմից Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի աստիճանական նվաճման, ինչպես նաև Հնդկաչինական թերակղզում անգլո-ֆրանսիական հակասությունների ձևավորման և զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում ֆրանսիական գաղութային քաղաքականության ընդլայնումն է, որի հետևանքով տարածաշրջանի ավանդական քաղաքական կառուցվածքները ենթարկվեցին էական փոփոխությունների, իսկ տեղական պետությունները աստիճանաբար կորցրին իրենց ինքնուրույնությունը՝ հայտնվելով եվրոպական տերությունների քաղաքական և տնտեսական ազդեցության ներքո։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Ֆրանսիայի ներթափանցումը Հնդկաչինական թերակղզի՝ որպես երկարատև ռազմաքաղաքական գործընթաց, որի ընթացքում ռազմական արշավանքները, դիվանագիտական ճնշումները, պայմանագրերը և վարչական վերահսկողության հաստատումը դարձան գաղութային տիրապետության ամրապնդման հիմնական միջոցները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Վիետնամի նվաճման գործընթացի ուսումնասիրությունը, որը դարձավ ֆրանսիական ազդեցության տարածման մեկնակետը և հետագայում հիմք ստեղծեց Կամբոջայի ու Լաոսի նկատմամբ վերահսկողության հաստատման համար։ Այս գործընթացների համատեքստում կարևորվում է նաև Կամբոջայի քաղաքական դրությունը, նրա կախվածության խորացումը Ֆրանսիայից և տարածաշրջանային ուժերի միջև ձևավորված հարաբերությունների փոփոխությունը։ Լաոսի ընդգրկումը ֆրանսիական գաղութային համակարգում լրացրեց Հնդկաչինական թերակղզում Ֆրանսիայի տարածքային և ռազմավարական ներկայությունը՝ նպաստելով ֆրանսիական Հնդկաչինի ձևավորմանը որպես միասնական վարչաքաղաքական տարածքի։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի շահերի բախման ուսումնասիրությունը, քանի որ երկու եվրոպական տերություններն էլ ձգտում էին ամրապնդել իրենց դիրքերը Ասիայում, ընդլայնել տնտեսական հնարավորությունները, վերահսկել առևտրային ուղիները և ապահովել ռազմավարական առավելություններ։ Հնդկաչինական թերակղզին այս մրցակցության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ ֆրանսիական ընդարձակողական քաղաքականությունը բախվում էր բրիտանական տարածաշրջանային շահերին, մասնավորապես՝ Բիրմայում և Սիամի (ներկայիս Թաիլանդի) հարակից տարածքներում Մեծ Բրիտանիայի ազդեցության պահպանման ձգտմանը։ Անգլո-ֆրանսիական հակասությունների ուսումնասիրությունը բացահայտում է գաղութային մրցակցության բարդ բնույթը, եվրոպական տերությունների դիվանագիտական հարաբերությունների առանձնահատկությունները և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով տարածաշրջանային ազդեցության համար պայքարը վերածվում էր միջազգային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչի։ 1858–1917 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանը հնարավորություն է տալիս հետևելու ինչպես ֆրանսիական գաղութային տիրապետության ձևավորմանն ու ամրապնդմանը, այնպես էլ եվրոպական ուժերի հարաբերությունների փոփոխությանը՝ ընդհուպ մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիները։ Ստեղծագործության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկ ամբողջության մեջ ներկայացնում է Հնդկաչինական թերակղզու երեք երկրների՝ Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի գաղութացման գործընթացները և դրանք դիտարկում ավելի լայն աշխարհաքաղաքական մրցակցության շրջանակում։ Այն արժեքավոր է գաղութատիրության պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, եվրոպական տերությունների արտաքին քաղաքականությամբ և Հարավարևելյան Ասիայի պատմական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի ժամանակակից քաղաքական ու պատմական իրողությունների ձևավորման նախադրյալների, գաղութային համակարգի ազդեցության և միջազգային ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Ֆրանսիայի կողմից Վիետնամի, Կամբոջայի և Լաոսի նվաճումը և անգլո-ֆրանսիական հակասությունները Հնդկաչինական թերակղզում (1858–1917 թթ.)

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more