Дербишалиев, Абдсаттар Багысбаевич

Дербишалиев, Абдсаттар Багысбаевич

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Գրականություն

Մարոկկոյի արաբալեզու գրականության զարգացումը (VIII–XX դարեր)

Աշխատությունը նվիրված է Մարոկկոյի արաբալեզու գրականության ձևավորման, պատմական զարգացման և գրական-մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով միջնադարից մինչև նորագույն ժամանակաշրջան ընկած երկարատև պատմական ընթացքը։ Այն ներկայացնում է Մարոկկոյի գրական ժառանգության զարգացումը արաբական լեզվամշակութային միջավայրում՝ բացահայտելով այն պատմական, հասարակական, կրոնական և մտավոր գործոնները, որոնք նպաստել են գրական ավանդույթների ձևավորմանն ու փոխակերպմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է արաբական գրավոր մշակույթի տարածման և տեղական գրական միջավայրի ձևավորման գործընթացը, որի ընթացքում Մարոկկոն աստիճանաբար դարձել է արաբալեզու մտավոր և գրական կյանքի ինքնատիպ կենտրոններից մեկը։ Աշխատության ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել գրականության զարգացման տարբեր փուլերը՝ վաղ արաբական գրական ավանդույթների հաստատումից մինչև միջնադարյան գրական մտքի ծաղկումը և ժամանակակից գրական ուղղությունների ձևավորումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Մարոկկոյի գրականության կապը երկրի պատմական իրադարձությունների, իսլամական քաղաքակրթության, կրոնական կրթության, փիլիսոփայական մտքի և գիտական ավանդույթների հետ։ Գրական գործընթացի ուսումնասիրությունը ենթադրում է նաև արաբական դասական գրական ժանրերի, բանաստեղծական ձևերի, արձակ խոսքի, պատմագրական և գիտական ստեղծագործությունների զարգացման դիտարկում՝ դրանց տեղական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Մարոկկոյի արաբալեզու գրականությունը ձևավորվել է տարբեր մշակութային ազդեցությունների փոխներգործության պայմաններում՝ պահպանելով արաբական գրական ժառանգության հիմնարար սկզբունքները և միաժամանակ արտահայտելով երկրի պատմական ու հասարակական ինքնատիպությունը։ Դարերի ընթացքում գրականությունը դարձել է ոչ միայն գեղարվեստական ինքնարտահայտման միջոց, այլև գիտելիքի պահպանման, կրոնական և փիլիսոփայական գաղափարների տարածման, ազգային մշակութային հիշողության ձևավորման ու հասարակական կյանքի արտացոլման կարևոր հարթակ։ Միջնադարյան գրական ավանդույթների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հասկանալ Մարոկկոյի կապերը Անդալուսիայի, Մաղրիբի մյուս երկրների և արաբական աշխարհի մտավոր կենտրոնների հետ, ինչպես նաև այդ կապերի ազդեցությունը գրական ճաշակի, լեզվական մշակույթի և ստեղծագործական մտածողության վրա։ Հետագա դարաշրջաններում գրականության զարգացումը դիտարկվում է պատմական փոփոխությունների, հասարակական վերափոխումների և մշակութային նոր պահանջների պայմաններում, որոնք նպաստել են գրական արտահայտչամիջոցների ու թեմատիկ շրջանակների ընդլայնմանը։ Հատկապես կարևոր է ութերորդից քսաներորդ դարերն ընդգրկող պատմական հեռանկարը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գրական ավանդույթի շարունակականությունը, տարբեր ժամանակաշրջանների միջև առկա ժառանգական կապերը և նոր գաղափարների ներթափանցման գործընթացը։ Աշխատության գրականագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ Մարոկկոյի գրականությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես արաբական ընդհանուր գրականության մեկուսացված հատված, այլ որպես ինքնուրույն պատմական ընթացք և արաբական մշակույթի բազմազանությունը հարստացնող կարևոր բաղադրիչ։ Այն արժեքավոր է արաբագիտության, արևելագիտության, համեմատական գրականագիտության և Մաղրիբի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։ Աշխատությունը նպաստում է Մարոկկոյի գրական անցյալի ամբողջական ընկալմանը, արաբալեզու գրականության աշխարհագրական ու պատմական բազմազանության բացահայտմանը և միջնադարյան ու ժամանակակից արաբական մշակույթի փոխկապակցվածության գիտակցմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ինչպես մասնագետների և հետազոտողների, այնպես էլ արաբական աշխարհի գրական ու մշակութային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ձևավորելով համակարգված պատկերացում Մարոկկոյի արաբալեզու գրականության բազմադարյա զարգացման և համաշխարհային արաբական գրական ժառանգության մեջ նրա ունեցած նշանակության մասին։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Մարոկկոյի արաբալեզու գրականության զարգացումը (VIII–XX դարեր)

Անվճար

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին