Էորտեկյան, Մարլեն Գրիգորի

Էորտեկյան, Մարլեն Գրիգորի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Երուսաղեմի հարցը․ Իսրայելը և Հայոց պատրիարքությունը (1948–1967)

Աշխատությունը նվիրված է Երուսաղեմի հարցի պատմաքաղաքական և եկեղեցական նշանակությանը՝ 1948–1967 թվականներին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Իսրայելի պետության և Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության հարաբերություններին։ Այն ուսումնասիրում է Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների, Իսրայել պետության ձևավորման և տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների ազդեցությունը Երուսաղեմի հայկական համայնքի ու Հայ Առաքելական եկեղեցու դիրքի վրա։ Հատուկ տեղ է հատկացվում Հայոց պատրիարքության պատմական ներկայությանը Երուսաղեմում, նրա հոգևոր, համայնքային և ներկայացուցչական առաքելությանը, ինչպես նաև հայկական եկեղեցական հաստատությունների իրավունքների, կարգավիճակի և շահերի պահպանման խնդիրներին։ Աշխատության առանցքում գտնվում են հայոց պատրիարքության և իսրայելական պետական իշխանությունների փոխհարաբերությունները, դրանց ձևավորման ու զարգացման քաղաքական և դիվանագիտական պայմանները, ինչպես նաև այն մարտահրավերները, որոնք առաջացան Երուսաղեմի կարգավիճակի շուրջ ընթացող միջազգային քննարկումների և տարածաշրջանային հակամարտությունների պայմաններում։ 1948–1967 թվականներն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Երուսաղեմի նորագույն պատմության մեջ, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում քաղաքը բաժանված էր տարբեր քաղաքական վերահսկողության գոտիների, իսկ նրա սրբավայրերի, կրոնական հաստատությունների և համայնքների իրավունքների հարցը դարձել էր միջազգային հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ։ Այս համատեքստում ներկայացվում է հայկական համայնքի առանձնահատուկ դիրքը՝ որպես Երուսաղեմի բազմադարյա քրիստոնեական ավանդույթների պահպանման կարևոր կրողներից մեկի, ինչպես նաև Հայոց պատրիարքության դերը՝ հայկական հոգևոր ժառանգության, ազգային ինքնության և պատմական իրավունքների պաշտպանության գործում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կրոնական հաստատությունների և պետական իշխանությունների փոխհարաբերությունների դիտարկումը՝ իրավական, քաղաքական և դիվանագիտական տեսանկյուններից։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև Երուսաղեմի հայկական ներկայության շարունակականության, եկեղեցական ինքնակառավարման, սրբավայրերի պահպանության և հայկական շահերի ներկայացման հիմնահարցերին։ Աշխատությունն ունի կարևոր պատմագիտական և հայագիտական նշանակություն, քանի որ Երուսաղեմի խնդիրը դիտարկում է ոչ միայն որպես միջազգային քաղաքականության և տարածքային հակասությունների հարց, այլև որպես հայ ժողովրդի պատմական, հոգևոր և մշակութային ժառանգության պահպանման հետ անմիջականորեն կապված հիմնախնդիր։ Այն արժեքավոր է Հայոց պատրիարքության նորագույն պատմությամբ, Երուսաղեմի հայ համայնքի գործունեությամբ, հայ-իսրայելական հարաբերությունների պատմական նախադրյալներով և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի բարդ պատմական իրողությունների և հայկական եկեղեցական ներկայության առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-19
Երուսաղեմի հարցը․ Իսրայելը և Հայոց պատրիարքությունը (1948–1967)

Անվճար

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին