Երևանցի, Աբրահամ

Երևանցի, Աբրահամ

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

1721–1736 թվականների պատերազմների պատմությունը

Աշխատությունը հայ պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից է, որն անդրադառնում է XVIII դարի առաջին կեսին Հայաստանի, Պարսկաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական ու ռազմական իրադարձություններին՝ ներկայացնելով պատերազմների, ռազմական բախումների, իշխանական փոփոխությունների և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության բարդ ժամանակաշրջանը։ Հեղինակն իր պատմական շարադրանքում անդրադառնում է 1721 թվականից սկսվող իրադարձություններին, որոնք տեղի էին ունենում Պարսկաստանի Սեֆյան պետության թուլացման, ներքին քաղաքական անկայունության և արտաքին ռազմական ճնշումների պայմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանը նշանավորվեց Աֆղանների ներխուժմամբ, Սեֆյան իշխանության ճգնաժամով, Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի ակտիվացմամբ, ինչպես նաև Իրանի քաղաքական ու ռազմական համակարգի աստիճանական վերափոխմամբ։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի Հայաստանի և Անդրկովկասի տարածքում ծավալված իրադարձությունների ներկայացումը, քանի որ տարածաշրջանը հայտնվել էր մի քանի խոշոր տերությունների ռազմաքաղաքական շահերի բախման կենտրոնում։ Պատմական շարադրանքի առանցքային ուղղություններից է նաև Նադիրի՝ հետագայում Նադիր շահի անվամբ հայտնի դարձած զորահրամանատարի քաղաքական և ռազմական վերելքի ժամանակաշրջանը, որի գործունեությունը մեծապես փոխեց Պարսկաստանի և հարակից երկրների ուժերի հարաբերակցությունը։ Ներկայացվող ժամանակահատվածը հնարավորություն է տալիս հետևելու Սեֆյան պետության անկման հետևանքներին, աֆղանական ներխուժման իրադարձություններին, օսմանյան և ռուսական ռազմական գործողություններին, ինչպես նաև Նադիրի իշխանության ամրապնդմանն ու տարածաշրջանում նոր քաղաքական իրավիճակի ձևավորմանը։ Ստեղծագործության առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նաև հեղինակի՝ Աբրահամ Երևանցու պատմագրական հայացքով։ Որպես ժամանակաշրջանի իրադարձություններին մոտ կանգնած հայ պատմագիր՝ նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում XVIII դարի հայ պատմական մտածողության և վավերագրական հիշողության պահպանման գործում։ Նրա երկը արժեքավոր է ոչ միայն ռազմական գործողությունների և քաղաքական զարգացումների ժամանակագրությունը վերականգնելու, այլև այդ իրադարձությունների՝ հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի վրա ունեցած ազդեցությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Պատմական նյութի ներկայացումը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում այն ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի, տարածաշրջանի քաղաքական միջավայրի, իշխանությունների փոխհարաբերությունների և պատերազմական պայմաններում բնակչության դրության մասին։ Երկի աղբյուրագիտական նշանակությունը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու XVIII դարի առաջին տասնամյակների պատմական իրադարձությունները հայ պատմագրական ավանդույթի տեսանկյունից և համադրելու հայ հեղինակների տեղեկությունները պարսկական, օսմանյան ու եվրոպական պատմական աղբյուրների հաղորդումների հետ։ Գրական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմագրական արձակի ավանդույթին, որտեղ գերակշռում են իրադարձությունների ժամանակագրական շարադրանքը, պատմական փաստերի արձանագրումը և քաղաքական ու ռազմական զարգացումների նկարագրությունը։ Այն առանձնանում է որպես պատմական հիշողության պահպանման և անցյալի իրադարձությունների գրավոր վկայագրման նշանակալի օրինակ՝ միաժամանակ արտացոլելով իր ժամանակի պատմական ընկալումները և հայ մտավորականության հետաքրքրությունը տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացների նկատմամբ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի XVIII դարի պատմության, հայ-պարսկական հարաբերությունների, հայ ժողովրդի պատմական փորձառության, Նադիր շահի ժամանակաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի ու Անդրկովկասի ռազմաքաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, պատմագրության հետազոտողների, ինչպես նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի անցյալով, տարածաշրջանի միջազգային հարաբերություններով և հայ պատմական սկզբնաղբյուրներով։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
1721–1736 թվականների պատերազմների պատմությունը

Անվճար

Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Տեսնել ավելին Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին