Книги автора (1)

Онлайн

История

1721–1736 թվականների պատերազմների պատմությունը

Աշխատությունը հայ պատմագրության կարևոր սկզբնաղբյուրներից է, որն անդրադառնում է XVIII դարի առաջին կեսին Հայաստանի, Պարսկաստանի և հարակից տարածաշրջանների քաղաքական ու ռազմական իրադարձություններին՝ ներկայացնելով պատերազմների, ռազմական բախումների, իշխանական փոփոխությունների և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության բարդ ժամանակաշրջանը։ Հեղինակն իր պատմական շարադրանքում անդրադառնում է 1721 թվականից սկսվող իրադարձություններին, որոնք տեղի էին ունենում Պարսկաստանի Սեֆյան պետության թուլացման, ներքին քաղաքական անկայունության և արտաքին ռազմական ճնշումների պայմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանը նշանավորվեց Աֆղանների ներխուժմամբ, Սեֆյան իշխանության ճգնաժամով, Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի ակտիվացմամբ, ինչպես նաև Իրանի քաղաքական ու ռազմական համակարգի աստիճանական վերափոխմամբ։ Հատուկ պատմական նշանակություն ունի Հայաստանի և Անդրկովկասի տարածքում ծավալված իրադարձությունների ներկայացումը, քանի որ տարածաշրջանը հայտնվել էր մի քանի խոշոր տերությունների ռազմաքաղաքական շահերի բախման կենտրոնում։ Պատմական շարադրանքի առանցքային ուղղություններից է նաև Նադիրի՝ հետագայում Նադիր շահի անվամբ հայտնի դարձած զորահրամանատարի քաղաքական և ռազմական վերելքի ժամանակաշրջանը, որի գործունեությունը մեծապես փոխեց Պարսկաստանի և հարակից երկրների ուժերի հարաբերակցությունը։ Ներկայացվող ժամանակահատվածը հնարավորություն է տալիս հետևելու Սեֆյան պետության անկման հետևանքներին, աֆղանական ներխուժման իրադարձություններին, օսմանյան և ռուսական ռազմական գործողություններին, ինչպես նաև Նադիրի իշխանության ամրապնդմանն ու տարածաշրջանում նոր քաղաքական իրավիճակի ձևավորմանը։ Ստեղծագործության առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է նաև հեղինակի՝ Աբրահամ Երևանցու պատմագրական հայացքով։ Որպես ժամանակաշրջանի իրադարձություններին մոտ կանգնած հայ պատմագիր՝ նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում XVIII դարի հայ պատմական մտածողության և վավերագրական հիշողության պահպանման գործում։ Նրա երկը արժեքավոր է ոչ միայն ռազմական գործողությունների և քաղաքական զարգացումների ժամանակագրությունը վերականգնելու, այլև այդ իրադարձությունների՝ հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի վրա ունեցած ազդեցությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Պատմական նյութի ներկայացումը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում այն ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի, տարածաշրջանի քաղաքական միջավայրի, իշխանությունների փոխհարաբերությունների և պատերազմական պայմաններում բնակչության դրության մասին։ Երկի աղբյուրագիտական նշանակությունը հատկապես մեծ է այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու XVIII դարի առաջին տասնամյակների պատմական իրադարձությունները հայ պատմագրական ավանդույթի տեսանկյունից և համադրելու հայ հեղինակների տեղեկությունները պարսկական, օսմանյան ու եվրոպական պատմական աղբյուրների հաղորդումների հետ։ Գրական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմագրական արձակի ավանդույթին, որտեղ գերակշռում են իրադարձությունների ժամանակագրական շարադրանքը, պատմական փաստերի արձանագրումը և քաղաքական ու ռազմական զարգացումների նկարագրությունը։ Այն առանձնանում է որպես պատմական հիշողության պահպանման և անցյալի իրադարձությունների գրավոր վկայագրման նշանակալի օրինակ՝ միաժամանակ արտացոլելով իր ժամանակի պատմական ընկալումները և հայ մտավորականության հետաքրքրությունը տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացների նկատմամբ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի XVIII դարի պատմության, հայ-պարսկական հարաբերությունների, հայ ժողովրդի պատմական փորձառության, Նադիր շահի ժամանակաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի ու Անդրկովկասի ռազմաքաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է պատմաբանների, արևելագետների, պատմագրության հետազոտողների, ինչպես նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի անցյալով, տարածաշրջանի միջազգային հարաբերություններով և հայ պատմական սկզբնաղբյուրներով։

Обновлено. 2026-11-18
1721–1736 թվականների պատերազմների պատմությունը

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Подробнее Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее