Գասպարյան, Արամ Աշոտի

Գասպարյան, Արամ Աշոտի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Արաբները և երիտթուրքերը (1908–1914 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է XX դարասկզբի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ արաբների և երիտթուրքական շարժման հարաբերություններին Օսմանյան կայսրության պատմության շրջադարձային ժամանակաշրջանում՝ 1908–1914 թվականներին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում են երիտթուրքական հեղափոխությունից հետո Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, իշխանության եկած երիտթուրքերի քաղաքականության առանձնահատկությունները և այդ գործընթացների ազդեցությունն արաբական բնակչության հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արաբական հասարակության և երիտթուրքական իշխանությունների հարաբերությունների ձևավորումն ու զարգացումը՝ բացահայտելով դրանցում առկա քաղաքական շահերը, գաղափարական տարաձայնությունները և ազգային ինքնության պահպանման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի արաբական քաղաքական գիտակցության և ազգային շարժման աստիճանական ակտիվացման ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում արաբական հասարակական շրջանակներում ավելի մեծ ուշադրություն էր դարձվում ինքնավարության, քաղաքական իրավունքների, լեզվամշակութային ինքնության և կայսրության կառավարման համակարգում արաբների դիրքի հարցերին։ Երիտթուրքերի՝ կենտրոնացված պետական կառավարման ամրապնդման և կայսրության տարբեր ժողովուրդների նկատմամբ միասնական քաղաքական մոտեցում ձևավորելու ձգտումը բախվում էր արաբական բնակչության մի շարք շրջանակների քաղաքական ակնկալիքներին ու ազգային ձգտումներին։ Այս համատեքստում կարևոր է ուսումնասիրել արաբական քաղաքական վերնախավի, մտավորականության և հասարակական կազմակերպությունների վերաբերմունքը երիտթուրքական իշխանությունների նկատմամբ, ինչպես նաև համագործակցության, փոխըմբռնման և հակասությունների դրսևորումները։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության բազմազգ կառուցվածքի, կենտրոնական իշխանության և տեղական հասարակությունների փոխհարաբերությունների, ազգային շարժումների ձևավորման ու քաղաքական վերափոխումների փոխկապակցվածությանը։ 1908–1914 թվականներն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տարածաշրջանի պատմության համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված քաղաքական հակասություններն ու ազգային շարժումների զարգացումը հետագայում կարևոր դեր ունեցան Օսմանյան կայսրության ներքին ճգնաժամի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական վերադասավորումների գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի պատմությամբ, արաբական ազգային շարժման սկզբնավորմամբ, երիտթուրքական քաղաքականությամբ և արաբա-թուրքական հարաբերությունների պատմական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Այն նպաստում է տարածաշրջանի պատմական գործընթացների համակողմանի ընկալմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին կայսրության ներսում ընթացող քաղաքական փոփոխությունները, ազգային ինքնագիտակցության աճը և պետական կառավարման քաղաքականությունը փոխազդում միմյանց հետ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Արաբները և երիտթուրքերը (1908–1914 թթ.)

Անվճար

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին