Գասպարյան, Արամ Աշոտի

Գասպարյան, Արամ Աշոտի

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Արաբները և երիտթուրքերը (1908–1914 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է XX դարասկզբի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ արաբների և երիտթուրքական շարժման հարաբերություններին Օսմանյան կայսրության պատմության շրջադարձային ժամանակաշրջանում՝ 1908–1914 թվականներին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում են երիտթուրքական հեղափոխությունից հետո Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, իշխանության եկած երիտթուրքերի քաղաքականության առանձնահատկությունները և այդ գործընթացների ազդեցությունն արաբական բնակչության հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արաբական հասարակության և երիտթուրքական իշխանությունների հարաբերությունների ձևավորումն ու զարգացումը՝ բացահայտելով դրանցում առկա քաղաքական շահերը, գաղափարական տարաձայնությունները և ազգային ինքնության պահպանման հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի արաբական քաղաքական գիտակցության և ազգային շարժման աստիճանական ակտիվացման ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում արաբական հասարակական շրջանակներում ավելի մեծ ուշադրություն էր դարձվում ինքնավարության, քաղաքական իրավունքների, լեզվամշակութային ինքնության և կայսրության կառավարման համակարգում արաբների դիրքի հարցերին։ Երիտթուրքերի՝ կենտրոնացված պետական կառավարման ամրապնդման և կայսրության տարբեր ժողովուրդների նկատմամբ միասնական քաղաքական մոտեցում ձևավորելու ձգտումը բախվում էր արաբական բնակչության մի շարք շրջանակների քաղաքական ակնկալիքներին ու ազգային ձգտումներին։ Այս համատեքստում կարևոր է ուսումնասիրել արաբական քաղաքական վերնախավի, մտավորականության և հասարակական կազմակերպությունների վերաբերմունքը երիտթուրքական իշխանությունների նկատմամբ, ինչպես նաև համագործակցության, փոխըմբռնման և հակասությունների դրսևորումները։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության բազմազգ կառուցվածքի, կենտրոնական իշխանության և տեղական հասարակությունների փոխհարաբերությունների, ազգային շարժումների ձևավորման ու քաղաքական վերափոխումների փոխկապակցվածությանը։ 1908–1914 թվականներն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տարածաշրջանի պատմության համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված քաղաքական հակասություններն ու ազգային շարժումների զարգացումը հետագայում կարևոր դեր ունեցան Օսմանյան կայսրության ներքին ճգնաժամի և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական վերադասավորումների գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի պատմությամբ, արաբական ազգային շարժման սկզբնավորմամբ, երիտթուրքական քաղաքականությամբ և արաբա-թուրքական հարաբերությունների պատմական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։ Այն նպաստում է տարածաշրջանի պատմական գործընթացների համակողմանի ընկալմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին կայսրության ներսում ընթացող քաղաքական փոփոխությունները, ազգային ինքնագիտակցության աճը և պետական կառավարման քաղաքականությունը փոխազդում միմյանց հետ։

Обновлено. 2026-11-18
Արաբները և երիտթուրքերը (1908–1914 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее