Ղարիբջանյան, Գևորգ

Ղարիբջանյան, Գևորգ

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հաֆեզ ալ-Ասադը և ուղղիչ շարժումը Սիրիայում

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի ժամանակակից քաղաքական պատմության առանցքային իրադարձություններից մեկին՝ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատմանը և 1970 թվականին իրականացված ուղղիչ շարժմանը, որը նշանակալի ազդեցություն ունեցավ երկրի պետական կառավարման համակարգի, քաղաքական կյանքի և հետագա պատմական զարգացման վրա։ Գրքի կենտրոնական թեման Հաֆեզ ալ-Ասադի քաղաքական գործունեության, իշխանության հասնելու գործընթացի և Սիրիայի հասարակական-քաղաքական համակարգի վերափոխման ուսումնասիրությունն է՝ ուղղիչ շարժումը դիտարկելով որպես երկրի նորագույն պատմության շրջադարձային իրադարձություն։ Հաֆեզ ալ-Ասադը, լինելով սիրիական զինված ուժերի և Բաաս կուսակցության ազդեցիկ գործիչներից մեկը, 1970 թվականի նոյեմբերին իրականացրեց իշխանափոխություն, որի արդյունքում ավարտվեց Սալահ Ջադիդի ղեկավարած քաղաքական խմբի գերիշխանությունը, և ձևավորվեցին ալ-Ասադի երկարատև կառավարման հիմքերը։ Ուղղիչ շարժումը ներկայացվում էր որպես պետության քաղաքական և վարչական համակարգի բարեփոխման, ներքին կայունության վերականգնման, պետական կառույցների ամրապնդման և երկրի զարգացման նոր ուղու ձևավորման նախաձեռնություն։ Այնուամենայնիվ, այդ գործընթացը նաև արտահայտում էր սիրիական իշխանական վերնախավի ներսում առկա գաղափարական, քաղաքական և ռազմավարական հակասությունները, ինչպես նաև կուսակցական ու ռազմական կառույցների միջև ազդեցության համար պայքարը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Բաաս կուսակցության գաղափարախոսության և Սիրիայի պետական կառավարման համակարգի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Արաբական սոցիալիզմի, արաբական ազգայնականության և միասնության գաղափարների վրա հիմնված Բաասական շարժումը նշանակալի դեր է ունեցել Սիրիայի քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման գործում, իսկ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո այդ գաղափարախոսությունը ձեռք է բերել նոր գործնական և վարչական դրսևորումներ։ Քաղաքական իշխանության կենտրոնացումը, պետական հաստատությունների վերակազմավորումը, կուսակցության վերահսկողության ամրապնդումը և բանակի ու անվտանգության կառույցների դերի մեծացումը դարձել են նոր քաղաքական համակարգի կարևոր բնութագրիչներ։ Ուղղիչ շարժման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են այդ գործընթացները նպաստել Սիրիայում նախագահական իշխանության ամրապնդմանը և երկարաժամկետ քաղաքական համակարգի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի քաղաքական ռազմավարության, իշխանության լեգիտիմացման միջոցների և հասարակական տարբեր խմբերի հետ հարաբերությունների քննությունը։ Նրա կառավարման տարիներին ձևավորվեց իշխանության կենտրոնացված համակարգ, որտեղ կարևոր դեր ունեին Բաաս կուսակցությունը, զինված ուժերը, պետական վարչակազմը և անվտանգության ծառայությունները։ Միաժամանակ պետությունը ձգտում էր ամրապնդել իր ազդեցությունը տնտեսական, սոցիալական և կրթական ոլորտներում՝ պետական կառավարման համակարգը ծառայեցնելով քաղաքական կայունության և իշխանության շարունակականության ապահովմանը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Սիրիայի ներքին քաղաքականության, ազգային փոքրամասնությունների դիրքի, հասարակական հարաբերությունների և պետական ինստիտուտների զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ուղղիչ շարժումը դիտարկել ոչ միայն որպես իշխանափոխություն, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական վերակազմավորման գործընթաց, որի հետևանքները երկարատև ազդեցություն ունեցան Սիրիայի ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա։ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության օրոք Սիրիան ամրապնդեց իր տարածաշրջանային դերակատարությունը՝ ակտիվորեն ներգրավվելով արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացներում, արաբա-իսրայելական հակամարտության, Լիբանանի հարցի և Մերձավոր Արևելքի ուժային հարաբերությունների ձևավորման մեջ։ Ներքին իշխանական համակարգի ամրապնդումն ու արտաքին քաղաքական հավակնությունները փոխկապակցված էին և կազմում էին Սիրիայի՝ որպես տարածաշրջանային ազդեցիկ պետության ձևավորման կարևոր բաղադրիչները։ Աշխատության պատմագիտական և քաղաքագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ժամանակակից Սիրիայի քաղաքական համակարգի ձևավորման հիմնարար փուլին և օգնում բացահայտելու այն պատմական ու գաղափարական նախադրյալները, որոնք պայմանավորել են երկրի հետագա զարգացումը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև Բաասական քաղաքականության, արաբական ազգայնականության, ռազմական հեղաշրջումների, ավտորիտար կառավարման համակարգերի և Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Գրքի ընթերցողական արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ Հաֆեզ ալ-Ասադի կառավարման ձևավորման պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու նաև նրա որդու՝ Բաշար ալ-Ասադի իշխանության ժամանակաշրջանում պահպանված քաղաքական համակարգի պատմական արմատները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արևելագետներին, քաղաքագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, արաբագետներին և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես Սիրիայի նորագույն պատմության, իշխանության ինստիտուցիոնալացման և տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրության կարևոր նյութ։

Обновлено. 2026-11-17
Հաֆեզ ալ-Ասադը և ուղղիչ շարժումը Սիրիայում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее