Ղարիբջանյան, Գևորգ

Ղարիբջանյան, Գևորգ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հաֆեզ ալ-Ասադը և ուղղիչ շարժումը Սիրիայում

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի ժամանակակից քաղաքական պատմության առանցքային իրադարձություններից մեկին՝ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատմանը և 1970 թվականին իրականացված ուղղիչ շարժմանը, որը նշանակալի ազդեցություն ունեցավ երկրի պետական կառավարման համակարգի, քաղաքական կյանքի և հետագա պատմական զարգացման վրա։ Գրքի կենտրոնական թեման Հաֆեզ ալ-Ասադի քաղաքական գործունեության, իշխանության հասնելու գործընթացի և Սիրիայի հասարակական-քաղաքական համակարգի վերափոխման ուսումնասիրությունն է՝ ուղղիչ շարժումը դիտարկելով որպես երկրի նորագույն պատմության շրջադարձային իրադարձություն։ Հաֆեզ ալ-Ասադը, լինելով սիրիական զինված ուժերի և Բաաս կուսակցության ազդեցիկ գործիչներից մեկը, 1970 թվականի նոյեմբերին իրականացրեց իշխանափոխություն, որի արդյունքում ավարտվեց Սալահ Ջադիդի ղեկավարած քաղաքական խմբի գերիշխանությունը, և ձևավորվեցին ալ-Ասադի երկարատև կառավարման հիմքերը։ Ուղղիչ շարժումը ներկայացվում էր որպես պետության քաղաքական և վարչական համակարգի բարեփոխման, ներքին կայունության վերականգնման, պետական կառույցների ամրապնդման և երկրի զարգացման նոր ուղու ձևավորման նախաձեռնություն։ Այնուամենայնիվ, այդ գործընթացը նաև արտահայտում էր սիրիական իշխանական վերնախավի ներսում առկա գաղափարական, քաղաքական և ռազմավարական հակասությունները, ինչպես նաև կուսակցական ու ռազմական կառույցների միջև ազդեցության համար պայքարը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Բաաս կուսակցության գաղափարախոսության և Սիրիայի պետական կառավարման համակարգի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Արաբական սոցիալիզմի, արաբական ազգայնականության և միասնության գաղափարների վրա հիմնված Բաասական շարժումը նշանակալի դեր է ունեցել Սիրիայի քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման գործում, իսկ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո այդ գաղափարախոսությունը ձեռք է բերել նոր գործնական և վարչական դրսևորումներ։ Քաղաքական իշխանության կենտրոնացումը, պետական հաստատությունների վերակազմավորումը, կուսակցության վերահսկողության ամրապնդումը և բանակի ու անվտանգության կառույցների դերի մեծացումը դարձել են նոր քաղաքական համակարգի կարևոր բնութագրիչներ։ Ուղղիչ շարժման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են այդ գործընթացները նպաստել Սիրիայում նախագահական իշխանության ամրապնդմանը և երկարաժամկետ քաղաքական համակարգի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի քաղաքական ռազմավարության, իշխանության լեգիտիմացման միջոցների և հասարակական տարբեր խմբերի հետ հարաբերությունների քննությունը։ Նրա կառավարման տարիներին ձևավորվեց իշխանության կենտրոնացված համակարգ, որտեղ կարևոր դեր ունեին Բաաս կուսակցությունը, զինված ուժերը, պետական վարչակազմը և անվտանգության ծառայությունները։ Միաժամանակ պետությունը ձգտում էր ամրապնդել իր ազդեցությունը տնտեսական, սոցիալական և կրթական ոլորտներում՝ պետական կառավարման համակարգը ծառայեցնելով քաղաքական կայունության և իշխանության շարունակականության ապահովմանը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Սիրիայի ներքին քաղաքականության, ազգային փոքրամասնությունների դիրքի, հասարակական հարաբերությունների և պետական ինստիտուտների զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ուղղիչ շարժումը դիտարկել ոչ միայն որպես իշխանափոխություն, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական վերակազմավորման գործընթաց, որի հետևանքները երկարատև ազդեցություն ունեցան Սիրիայի ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա։ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության օրոք Սիրիան ամրապնդեց իր տարածաշրջանային դերակատարությունը՝ ակտիվորեն ներգրավվելով արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացներում, արաբա-իսրայելական հակամարտության, Լիբանանի հարցի և Մերձավոր Արևելքի ուժային հարաբերությունների ձևավորման մեջ։ Ներքին իշխանական համակարգի ամրապնդումն ու արտաքին քաղաքական հավակնությունները փոխկապակցված էին և կազմում էին Սիրիայի՝ որպես տարածաշրջանային ազդեցիկ պետության ձևավորման կարևոր բաղադրիչները։ Աշխատության պատմագիտական և քաղաքագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ժամանակակից Սիրիայի քաղաքական համակարգի ձևավորման հիմնարար փուլին և օգնում բացահայտելու այն պատմական ու գաղափարական նախադրյալները, որոնք պայմանավորել են երկրի հետագա զարգացումը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև Բաասական քաղաքականության, արաբական ազգայնականության, ռազմական հեղաշրջումների, ավտորիտար կառավարման համակարգերի և Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Գրքի ընթերցողական արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ Հաֆեզ ալ-Ասադի կառավարման ձևավորման պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու նաև նրա որդու՝ Բաշար ալ-Ասադի իշխանության ժամանակաշրջանում պահպանված քաղաքական համակարգի պատմական արմատները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արևելագետներին, քաղաքագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, արաբագետներին և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես Սիրիայի նորագույն պատմության, իշխանության ինստիտուցիոնալացման և տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրության կարևոր նյութ։

Updated: 2026-11-17
Հաֆեզ ալ-Ասադը և ուղղիչ շարժումը Սիրիայում

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more