Ղարիբջանյան, Գևորգ

Ղարիբջանյան, Գևորգ

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հաֆեզ ալ-Ասադը և ուղղիչ շարժումը Սիրիայում

Աշխատությունը նվիրված է Սիրիայի ժամանակակից քաղաքական պատմության առանցքային իրադարձություններից մեկին՝ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատմանը և 1970 թվականին իրականացված ուղղիչ շարժմանը, որը նշանակալի ազդեցություն ունեցավ երկրի պետական կառավարման համակարգի, քաղաքական կյանքի և հետագա պատմական զարգացման վրա։ Գրքի կենտրոնական թեման Հաֆեզ ալ-Ասադի քաղաքական գործունեության, իշխանության հասնելու գործընթացի և Սիրիայի հասարակական-քաղաքական համակարգի վերափոխման ուսումնասիրությունն է՝ ուղղիչ շարժումը դիտարկելով որպես երկրի նորագույն պատմության շրջադարձային իրադարձություն։ Հաֆեզ ալ-Ասադը, լինելով սիրիական զինված ուժերի և Բաաս կուսակցության ազդեցիկ գործիչներից մեկը, 1970 թվականի նոյեմբերին իրականացրեց իշխանափոխություն, որի արդյունքում ավարտվեց Սալահ Ջադիդի ղեկավարած քաղաքական խմբի գերիշխանությունը, և ձևավորվեցին ալ-Ասադի երկարատև կառավարման հիմքերը։ Ուղղիչ շարժումը ներկայացվում էր որպես պետության քաղաքական և վարչական համակարգի բարեփոխման, ներքին կայունության վերականգնման, պետական կառույցների ամրապնդման և երկրի զարգացման նոր ուղու ձևավորման նախաձեռնություն։ Այնուամենայնիվ, այդ գործընթացը նաև արտահայտում էր սիրիական իշխանական վերնախավի ներսում առկա գաղափարական, քաղաքական և ռազմավարական հակասությունները, ինչպես նաև կուսակցական ու ռազմական կառույցների միջև ազդեցության համար պայքարը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Բաաս կուսակցության գաղափարախոսության և Սիրիայի պետական կառավարման համակարգի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Արաբական սոցիալիզմի, արաբական ազգայնականության և միասնության գաղափարների վրա հիմնված Բաասական շարժումը նշանակալի դեր է ունեցել Սիրիայի քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման գործում, իսկ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության հաստատումից հետո այդ գաղափարախոսությունը ձեռք է բերել նոր գործնական և վարչական դրսևորումներ։ Քաղաքական իշխանության կենտրոնացումը, պետական հաստատությունների վերակազմավորումը, կուսակցության վերահսկողության ամրապնդումը և բանակի ու անվտանգության կառույցների դերի մեծացումը դարձել են նոր քաղաքական համակարգի կարևոր բնութագրիչներ։ Ուղղիչ շարժման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են այդ գործընթացները նպաստել Սիրիայում նախագահական իշխանության ամրապնդմանը և երկարաժամկետ քաղաքական համակարգի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Հաֆեզ ալ-Ասադի քաղաքական ռազմավարության, իշխանության լեգիտիմացման միջոցների և հասարակական տարբեր խմբերի հետ հարաբերությունների քննությունը։ Նրա կառավարման տարիներին ձևավորվեց իշխանության կենտրոնացված համակարգ, որտեղ կարևոր դեր ունեին Բաաս կուսակցությունը, զինված ուժերը, պետական վարչակազմը և անվտանգության ծառայությունները։ Միաժամանակ պետությունը ձգտում էր ամրապնդել իր ազդեցությունը տնտեսական, սոցիալական և կրթական ոլորտներում՝ պետական կառավարման համակարգը ծառայեցնելով քաղաքական կայունության և իշխանության շարունակականության ապահովմանը։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Սիրիայի ներքին քաղաքականության, ազգային փոքրամասնությունների դիրքի, հասարակական հարաբերությունների և պետական ինստիտուտների զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ուղղիչ շարժումը դիտարկել ոչ միայն որպես իշխանափոխություն, այլև որպես ավելի լայն քաղաքական վերակազմավորման գործընթաց, որի հետևանքները երկարատև ազդեցություն ունեցան Սիրիայի ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա։ Հաֆեզ ալ-Ասադի իշխանության օրոք Սիրիան ամրապնդեց իր տարածաշրջանային դերակատարությունը՝ ակտիվորեն ներգրավվելով արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացներում, արաբա-իսրայելական հակամարտության, Լիբանանի հարցի և Մերձավոր Արևելքի ուժային հարաբերությունների ձևավորման մեջ։ Ներքին իշխանական համակարգի ամրապնդումն ու արտաքին քաղաքական հավակնությունները փոխկապակցված էին և կազմում էին Սիրիայի՝ որպես տարածաշրջանային ազդեցիկ պետության ձևավորման կարևոր բաղադրիչները։ Աշխատության պատմագիտական և քաղաքագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է ժամանակակից Սիրիայի քաղաքական համակարգի ձևավորման հիմնարար փուլին և օգնում բացահայտելու այն պատմական ու գաղափարական նախադրյալները, որոնք պայմանավորել են երկրի հետագա զարգացումը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև Բաասական քաղաքականության, արաբական ազգայնականության, ռազմական հեղաշրջումների, ավտորիտար կառավարման համակարգերի և Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Գրքի ընթերցողական արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ Հաֆեզ ալ-Ասադի կառավարման ձևավորման պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու նաև նրա որդու՝ Բաշար ալ-Ասադի իշխանության ժամանակաշրջանում պահպանված քաղաքական համակարգի պատմական արմատները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արևելագետներին, քաղաքագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, արաբագետներին և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես Սիրիայի նորագույն պատմության, իշխանության ինստիտուցիոնալացման և տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրության կարևոր նյութ։

Обновлено. 2026-11-17
Հաֆեզ ալ-Ասադը և ուղղիչ շարժումը Սիրիայում

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее