Ղազարյան, Լիլիթ Ֆերդինանդի

Ղազարյան, Լիլիթ Ֆերդինանդի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Medicine

Հակամանրէային դեղերի կիրառման մշտադիտարկման և գնահատման համակարգի մշակումը Հայաստանի Հանրապետությունում

Աշխատությունը նվիրված է հակամանրէային դեղերի կիրառման վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման, մշտադիտարկման, վերլուծության և գնահատման միասնական համակարգի ձևավորման խնդիրներին Հայաստանի Հանրապետության առողջապահական համակարգի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է հակամանրէային դեղերի օգտագործման ծավալների և կառուցվածքի գնահատումը, դրանց նշանակման միտումների ուսումնասիրությունը և դեղերի արդյունավետ ու հիմնավորված կիրառմանը նպաստող վերահսկողական մեխանիզմների մշակումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հակամանրէային կայունության տարածման վտանգին, որը սերտորեն կապված է նման դեղերի անհարկի կամ ոչ նպատակային օգտագործման հետ և հանդիսանում է հանրային առողջապահության կարևոր մարտահրավեր։ Քննության են առնվում բժշկական հաստատություններում և առողջապահական համակարգի տարբեր մակարդակներում դեղերի սպառման վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման հնարավոր մեթոդները, ցուցանիշների ընտրությունը, տվյալների համադրելիության ապահովումը և պարբերական գնահատման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դեղերի նշանակման գործելակերպի ուսումնասիրությանը, կլինիկական ուղեցույցներին համապատասխանության գնահատմանը և այն գործոնների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել ոչ նպատակահարմար կիրառմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև միջազգային ընդունված մոտեցումների և չափորոշիչների ուսումնասիրություն՝ դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի առողջապահական համակարգի առանձնահատկություններին համապատասխան գնահատելու նպատակով։ Մշտադիտարկման համակարգի ձևավորումը դիտարկվում է որպես շարունակական գործընթաց, որը հնարավորություն է տալիս ժամանակի ընթացքում բացահայտել սպառման փոփոխությունները, համեմատել տարբեր բժշկական հաստատությունների կամ ժամանակաշրջանների ցուցանիշները և ժամանակին արձագանքել խնդրահարույց միտումներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև առողջապահության ոլորտի մասնագետների իրազեկվածության բարձրացման, դեղերի պատասխանատու նշանակման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և վերահսկողության արդյունավետ կազմակերպման նշանակությանը։ Ստացված տվյալների համակարգված վերլուծությունը կարող է հիմք հանդիսանալ դեղագործական և առողջապահական քաղաքականության որոշումների, կանխարգելիչ միջոցառումների և հակամանրէային դեղերի կառավարման ծրագրերի մշակման համար։ Աշխատությունն ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով դեղերի օգտագործման վերահսկողության կատարելագործմանը, հակամանրէային կայունության ռիսկերի նվազեցմանը և հանրային առողջության պաշտպանությանն ուղղված արդյունավետ կառավարման մեխանիզմների զարգացմանը։

Updated: 2026-09-29
Հակամանրէային դեղերի կիրառման մշտադիտարկման և գնահատման համակարգի մշակումը Հայաստանի Հանրապետությունում

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book26 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more