Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Երևանի խանությունը XVIII դարի վերջին (1780–1800)

Այս պատմագիտական աշխատությունը նվիրված է Երևանի խանության քաղաքական, վարչական, սոցիալ-տնտեսական և հասարակական կյանքի ուսումնասիրությանը XVIII դարի վերջին երկու տասնամյակներում՝ 1780–1800 թվականներին։ Այն անդրադառնում է Երևանի խանության պատմական զարգացման այն ժամանակաշրջանին, երբ Հարավային Կովկասը գտնվում էր տարածաշրջանային խոշոր տերությունների՝ Պարսկաստանի, Օսմանյան կայսրության և Ռուսաստանի քաղաքական ու ռազմական շահերի բախման կենտրոնում։ Աշխատության հիմնական ուսումնասիրության առարկան Երևանի խանությունն է՝ որպես պատմական վարչաքաղաքական կազմավորում, որի գոյությունն ու ներքին զարգացումները սերտորեն կապված էին տարածաշրջանում տեղի ունեցող իշխանական փոփոխությունների, ռազմական արշավանքների, դիվանագիտական հարաբերությունների և տարածքային հավակնությունների հետ։ XVIII դարի վերջին Երևանի խանության պատմությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Արևելյան Հայաստանի քաղաքական դրությունը, պարսկական իշխանության առանձնահատկությունները, խանական կառավարման համակարգը և տեղական իշխանավորների դերը տարածաշրջանի հասարակական կյանքում։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի այդ ժամանակաշրջանում Երևանի խանության դիրքը՝ որպես ռազմավարական կարևոր տարածքի, որը վերահսկում էր Արարատյան դաշտավայրի և հարակից շրջանների զգալի մասը և կարևոր դեր ուներ Հարավային Կովկասի քաղաքական ու տնտեսական հարաբերություններում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է խանության կառավարման առանձնահատկությունները, իշխանական հարաբերությունները, արտաքին քաղաքական ազդեցությունները, ռազմական իրադարձությունների նշանակությունը և տեղական բնակչության պատմական կացությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հայ բնակչության պատմության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նրա ժողովրդագրական, հասարակական և տնտեսական դիրքը, ինչպես նաև տարածաշրջանի պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը բնակչության առօրյա կյանքի վրա։ Երևանի խանության պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ-պարսկական հարաբերությունների, Արևելյան Հայաստանի քաղաքական անցյալի և տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության տեսանկյունից։ XVIII դարի վերջին տեղի ունեցած իրադարձությունները նախապատրաստեցին XIX դարի սկզբի քաղաքական վերափոխումները, երբ ռուս-պարսկական պատերազմների և տարածաշրջանային ուժերի հարաբերակցության փոփոխության հետևանքով Երևանի խանությունը դարձավ միջազգային քաղաքական պայքարի կարևոր կենտրոններից մեկը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը նպաստում է ոչ միայն առանձին պատմական վարչաքաղաքական միավորի անցյալի ուսումնասիրությանը, այլև Հայաստանի նոր շրջանի պատմության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր է հայագիտության, արևելագիտության, կովկասագիտության և տարածաշրջանի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն ընձեռելով խորանալու Երևանի խանության գոյության վերջին տասնամյակների պատմական միջավայրի, քաղաքական իրադրության և պատմական նշանակության մեջ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Երևանի խանությունը XVIII դարի վերջին (1780–1800)

Անվճար

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին