Гумба, Гурам Джотович

Гумба, Гурам Джотович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Վայնախյան ցեղերի բնակեցումը՝ ըստ «Աշխարհացույցի» (VII դարի հայկական աշխարհագրություն)

Աշխատությունը նվիրված է վայնախյան ցեղերի պատմական բնակեցման, տարածքային տեղաբաշխման և աշխարհագրական դիրքի ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով VII դարի հայկական աշխարհագրական արժեքավոր հուշարձաններից մեկի՝ «Աշխարհացույցի» տեղեկությունների վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում հյուսիսկովկասյան տարածաշրջանի բնակչության պատմական պատկերի վերակազմությունն է, վայնախյան ցեղերի բնակության տարածքների առանձնացումը, նրանց աշխարհագրական միջավայրի բնութագրումը և տարածաշրջանի մյուս ժողովուրդների ու ցեղային միավորումների հետ ունեցած տարածքային առնչությունների դիտարկումը։ «Աշխարհացույցը», որպես վաղ միջնադարյան Հայաստանի աշխարհագրական և պատմական գիտելիքների կարևորագույն աղբյուր, հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Կովկասի ժողովուրդների բնակեցման, տարածքային բաժանման, աշխարհագրական սահմանների և պատմական փոխհարաբերությունների մասին։ Դրա տեղեկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի վայնախների՝ չեչենների և ինգուշների պատմական նախահայրերի, էթնիկ կազմավորման և բնակության աշխարհագրության հարցերի լուսաբանման համար։ Աշխատությունը նաև ուշադրություն է հրավիրում հայկական միջնադարյան աշխարհագրական ավանդույթի արժեքին՝ որպես ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարակից ժողովուրդների ու տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրման սկզբնաղբյուրի։ Այն նպաստում է Կովկասի վաղ միջնադարյան էթնիկական քարտեզի, բնակչության տեղաշարժերի, ցեղային տարածքների ձևավորման և տարածաշրջանային պատմական գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Հատկապես կարևոր է հայկական գրավոր աղբյուրների դերը հարևան ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրության գործում, քանի որ դրանցում պահպանված աշխարհագրական տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս համադրելու տարբեր պատմական ավանդույթներ և վեր հանելու Կովկասի ժողովուրդների անցյալի վերաբերյալ արժեքավոր տվյալներ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Կովկասի պատմությամբ, վայնախ ժողովուրդների ծագումնաբանությամբ, հայ-կովկասյան պատմական առնչություններով, միջնադարյան աշխարհագրությամբ և պատմական ազգագրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրության նյութ է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հին և միջնադարյան աղբյուրների միջոցով ժողովուրդների բնակեցման պատմության բացահայտմամբ և տարածաշրջանի պատմական ու էթնիկական պատկերի ձևավորման գործընթացներով։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Վայնախյան ցեղերի բնակեցումը՝ ըստ «Աշխարհացույցի» (VII դարի հայկական աշխարհագրություն)

Անվճար

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին