Гумба, Гурам Джотович

Гумба, Гурам Джотович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Վայնախյան ցեղերի բնակեցումը՝ ըստ «Աշխարհացույցի» (VII դարի հայկական աշխարհագրություն)

Աշխատությունը նվիրված է վայնախյան ցեղերի պատմական բնակեցման, տարածքային տեղաբաշխման և աշխարհագրական դիրքի ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով VII դարի հայկական աշխարհագրական արժեքավոր հուշարձաններից մեկի՝ «Աշխարհացույցի» տեղեկությունների վրա։ Ուսումնասիրության առանցքում հյուսիսկովկասյան տարածաշրջանի բնակչության պատմական պատկերի վերակազմությունն է, վայնախյան ցեղերի բնակության տարածքների առանձնացումը, նրանց աշխարհագրական միջավայրի բնութագրումը և տարածաշրջանի մյուս ժողովուրդների ու ցեղային միավորումների հետ ունեցած տարածքային առնչությունների դիտարկումը։ «Աշխարհացույցը», որպես վաղ միջնադարյան Հայաստանի աշխարհագրական և պատմական գիտելիքների կարևորագույն աղբյուր, հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Կովկասի ժողովուրդների բնակեցման, տարածքային բաժանման, աշխարհագրական սահմանների և պատմական փոխհարաբերությունների մասին։ Դրա տեղեկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի վայնախների՝ չեչենների և ինգուշների պատմական նախահայրերի, էթնիկ կազմավորման և բնակության աշխարհագրության հարցերի լուսաբանման համար։ Աշխատությունը նաև ուշադրություն է հրավիրում հայկական միջնադարյան աշխարհագրական ավանդույթի արժեքին՝ որպես ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարակից ժողովուրդների ու տարածաշրջանների պատմության ուսումնասիրման սկզբնաղբյուրի։ Այն նպաստում է Կովկասի վաղ միջնադարյան էթնիկական քարտեզի, բնակչության տեղաշարժերի, ցեղային տարածքների ձևավորման և տարածաշրջանային պատմական գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Հատկապես կարևոր է հայկական գրավոր աղբյուրների դերը հարևան ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրության գործում, քանի որ դրանցում պահպանված աշխարհագրական տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս համադրելու տարբեր պատմական ավանդույթներ և վեր հանելու Կովկասի ժողովուրդների անցյալի վերաբերյալ արժեքավոր տվյալներ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Կովկասի պատմությամբ, վայնախ ժողովուրդների ծագումնաբանությամբ, հայ-կովկասյան պատմական առնչություններով, միջնադարյան աշխարհագրությամբ և պատմական ազգագրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրության նյութ է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հին և միջնադարյան աղբյուրների միջոցով ժողովուրդների բնակեցման պատմության բացահայտմամբ և տարածաշրջանի պատմական ու էթնիկական պատկերի ձևավորման գործընթացներով։

Обновлено. 2026-11-20
Վայնախյան ցեղերի բնակեցումը՝ ըստ «Աշխարհացույցի» (VII դարի հայկական աշխարհագրություն)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Подробнее Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее