Хачатрян, Александр Арутюнович

Хачатрян, Александр Арутюнович

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայաստանի արաբական արձանագրությունների ժողովածու․ VIII–XVI դարեր

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում պահպանված VIII–XVI դարերի արաբալեզու արձանագրությունների հավաքմանը, ուսումնասիրությանը, գիտական ներկայացմանը և պատմամշակութային նշանակության բացահայտմանը։ Այն կարևոր աղբյուրագիտական աշխատանք է, որն անդրադառնում է Հայաստանի պատմության այն ժամանակաշրջաններին, երբ տարածաշրջանը գտնվել է արաբական քաղաքական, վարչական, ռազմական և մշակութային ազդեցությունների տարբեր դրսևորումների ներքո։ Արաբական արձանագրությունները պատմական սկզբնաղբյուրների առանձնահատուկ տեսակ են, քանի որ դրանցում արտացոլված գրավոր տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն առանձին պատմական իրադարձություններ, այլև հասարակական կյանքի, պետական կառավարման, կրոնական պատկերացումների, լեզվական միջավայրի, մշակութային փոխազդեցությունների և տեղական համայնքների զարգացման տարբեր կողմերը։ Ժողովածուի առանցքային նշանակությունը Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված արաբալեզու վիմագրական նյութի համակարգումն ու գիտական շրջանառության մեջ ներառումն է, ինչի շնորհիվ ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու արաբական գրավոր մշակույթի ներկայության, տարածման և պատմական միջավայրի մասին։ Նման արձանագրությունները կարող են պահպանել տեղեկություններ շինարարական աշխատանքների, կրոնական հաստատությունների, հուշարձանների, հիշատակությունների, նվիրատվությունների, պաշտոնատար անձանց, պատմական գործիչների, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի միջնադարյան պատմության ճշգրտման, պատմական տեղանունների և անձնանունների բացահայտման, ժամանակագրական տվյալների համադրման և տարբեր գրավոր աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների համեմատական քննության համար։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև արաբական գրի, լեզվի, վիմագրական ոճերի և արձանագրությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ VIII–XVI դարերն ընդգրկող ժամանակային լայն շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արաբալեզու արձանագրական ժառանգության պատմական շարունակականությունը, դրա փոփոխությունները և կապը Հայաստանի քաղաքական ու մշակութային կյանքի տարբեր փուլերի հետ։ Նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի և հարակից արևելյան երկրների պատմական հարաբերությունների, տարածաշրջանում տարբեր լեզուների ու մշակութային ավանդույթների համակեցության, ինչպես նաև արաբական և տեղական մշակույթների փոխազդեցության գործընթացների բացահայտման համար։ Վիմագրական աղբյուրների առանձնահատուկ արժեքն այն է, որ դրանք հաճախ պահպանվել են իրենց սկզբնական պատմական միջավայրում և կարող են լրացնել տարեգրություններում, ձեռագրերում ու այլ գրավոր աղբյուրներում առկա տեղեկությունները՝ ներկայացնելով պատմական իրականության անմիջական նյութական վկայություններ։ Այս առումով ժողովածուն նշանակալի ներդրում է Հայաստանի արաբական գրավոր ժառանգության ուսումնասիրության, միջնադարյան պատմության աղբյուրագիտական հենքի ընդլայնման և արևելագիտական հետազոտությունների զարգացման գործում։ Այն կարևոր գիտական ու ճանաչողական արժեք ունի պատմաբանների, արևելագետների, արաբագետների, վիմագրագետների, լեզվաբանների, հնագետների և Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես մասնագիտական հետազոտությունների, համեմատական ուսումնասիրությունների և պատմական հիշողության պահպանման կարևոր աղբյուր։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Հայաստանի արաբական արձանագրությունների ժողովածու․ VIII–XVI դարեր

Անվճար

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին