Хачатрян, Александр Арутюнович

Хачатрян, Александр Арутюнович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայաստանի արաբական արձանագրությունների ժողովածու․ VIII–XVI դարեր

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում պահպանված VIII–XVI դարերի արաբալեզու արձանագրությունների հավաքմանը, ուսումնասիրությանը, գիտական ներկայացմանը և պատմամշակութային նշանակության բացահայտմանը։ Այն կարևոր աղբյուրագիտական աշխատանք է, որն անդրադառնում է Հայաստանի պատմության այն ժամանակաշրջաններին, երբ տարածաշրջանը գտնվել է արաբական քաղաքական, վարչական, ռազմական և մշակութային ազդեցությունների տարբեր դրսևորումների ներքո։ Արաբական արձանագրությունները պատմական սկզբնաղբյուրների առանձնահատուկ տեսակ են, քանի որ դրանցում արտացոլված գրավոր տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն առանձին պատմական իրադարձություններ, այլև հասարակական կյանքի, պետական կառավարման, կրոնական պատկերացումների, լեզվական միջավայրի, մշակութային փոխազդեցությունների և տեղական համայնքների զարգացման տարբեր կողմերը։ Ժողովածուի առանցքային նշանակությունը Հայաստանի տարածքում հայտնաբերված արաբալեզու վիմագրական նյութի համակարգումն ու գիտական շրջանառության մեջ ներառումն է, ինչի շնորհիվ ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու արաբական գրավոր մշակույթի ներկայության, տարածման և պատմական միջավայրի մասին։ Նման արձանագրությունները կարող են պահպանել տեղեկություններ շինարարական աշխատանքների, կրոնական հաստատությունների, հուշարձանների, հիշատակությունների, նվիրատվությունների, պաշտոնատար անձանց, պատմական գործիչների, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի միջնադարյան պատմության ճշգրտման, պատմական տեղանունների և անձնանունների բացահայտման, ժամանակագրական տվյալների համադրման և տարբեր գրավոր աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների համեմատական քննության համար։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև արաբական գրի, լեզվի, վիմագրական ոճերի և արձանագրությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ VIII–XVI դարերն ընդգրկող ժամանակային լայն շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու արաբալեզու արձանագրական ժառանգության պատմական շարունակականությունը, դրա փոփոխությունները և կապը Հայաստանի քաղաքական ու մշակութային կյանքի տարբեր փուլերի հետ։ Նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայաստանի և հարակից արևելյան երկրների պատմական հարաբերությունների, տարածաշրջանում տարբեր լեզուների ու մշակութային ավանդույթների համակեցության, ինչպես նաև արաբական և տեղական մշակույթների փոխազդեցության գործընթացների բացահայտման համար։ Վիմագրական աղբյուրների առանձնահատուկ արժեքն այն է, որ դրանք հաճախ պահպանվել են իրենց սկզբնական պատմական միջավայրում և կարող են լրացնել տարեգրություններում, ձեռագրերում ու այլ գրավոր աղբյուրներում առկա տեղեկությունները՝ ներկայացնելով պատմական իրականության անմիջական նյութական վկայություններ։ Այս առումով ժողովածուն նշանակալի ներդրում է Հայաստանի արաբական գրավոր ժառանգության ուսումնասիրության, միջնադարյան պատմության աղբյուրագիտական հենքի ընդլայնման և արևելագիտական հետազոտությունների զարգացման գործում։ Այն կարևոր գիտական ու ճանաչողական արժեք ունի պատմաբանների, արևելագետների, արաբագետների, վիմագրագետների, լեզվաբանների, հնագետների և Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես մասնագիտական հետազոտությունների, համեմատական ուսումնասիրությունների և պատմական հիշողության պահպանման կարևոր աղբյուր։

Обновлено. 2026-11-17
Հայաստանի արաբական արձանագրությունների ժողովածու․ VIII–XVI դարեր

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее