Հակոբյան, Ալեքսան Հակոբի

Հակոբյան, Ալեքսան Հակոբի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Բուն Աղվանքի և Հայոց Արևելից կողմանց իշխանատոհմերը 9–13-րդ դարերում․ պատմաաղբյուրագիտական ուսումնասիրություն

Աշխատությունը նվիրված է Բուն Աղվանքի և Հայոց Արևելից կողմանց տարածքներում 9–13-րդ դարերում գոյություն ունեցած իշխանական տոհմերի պատմության, ծագման, քաղաքական դիրքի, իշխանական իրավահաջորդության և տարածաշրջանի հասարակական ու քաղաքական կյանքում ունեցած դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում միջնադարյան Հայաստանի արևելյան գավառների և պատմական Աղվանքի իշխանական համակարգն է՝ որպես տարածաշրջանի քաղաքական կազմակերպման, տարածքային կառավարման և ազնվականական հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանական տոհմերի ձևավորման պատմական պայմաններին, նրանց տիրույթներին, ժառանգական իրավունքներին, քաղաքական ազդեցության շրջանակներին և տարբեր իշխանական միավորումների միջև ձևավորված հարաբերություններին։ Քննության առարկա են նաև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական փոփոխությունները, տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունները, արտաքին քաղաքական ազդեցությունները և այն պատմական իրադրությունները, որոնց պայմաններում տեղական իշխանական տները պահպանել, ընդլայնել կամ կորցրել են իրենց դիրքերը։ 9–13-րդ դարերն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տարածաշրջանի պատմության համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում տեղի են ունեցել քաղաքական իշխանության վերակազմավորումներ, ձևավորվել են նոր իշխանական հարաբերություններ, իսկ հայկական միջնադարյան պետականության և տեղական իշխանական ավանդույթների զարգացումը ընթացել է բարդ ու փոփոխական պայմաններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատմական սկզբնաղբյուրների քննությունը, դրանցում պահպանված տեղեկությունների համադրումը և իշխանական տոհմերի պատմության վերակազմությունը՝ հիմնվելով պատմական վկայությունների, տոհմաբանական տվյալների և աղբյուրագիտական ուսումնասիրության սկզբունքների վրա։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոչ միայն առանձին իշխանական տների պատմությանը, այլև բացահայտելու դրանց փոխկապակցվածությունը, տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքի առանձնահատկությունները և միջնադարյան իշխանական համակարգի շարունակականության դրսևորումները։ Աշխատությունն արժեքավոր է հայոց պատմության արևելյան տարածքների, Բուն Աղվանքի պատմական ժառանգության, միջնադարյան հայկական իշխանական տոհմաբանության և տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում պատմաբաններին, հայագետներին, աղբյուրագետներին, միջնադարագետներին և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով միջնադարյան Հայաստանի արևելյան շրջանների պատմական պատկերի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-19
Բուն Աղվանքի և Հայոց Արևելից կողմանց իշխանատոհմերը 9–13-րդ դարերում․ պատմաաղբյուրագիտական ուսումնասիրություն

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more