Հակոբյան, Ալեքսան Հակոբի

Հակոբյան, Ալեքսան Հակոբի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Բուն Աղվանքի և Հայոց Արևելից կողմանց իշխանատոհմերը 9–13-րդ դարերում․ պատմաաղբյուրագիտական ուսումնասիրություն

Աշխատությունը նվիրված է Բուն Աղվանքի և Հայոց Արևելից կողմանց տարածքներում 9–13-րդ դարերում գոյություն ունեցած իշխանական տոհմերի պատմության, ծագման, քաղաքական դիրքի, իշխանական իրավահաջորդության և տարածաշրջանի հասարակական ու քաղաքական կյանքում ունեցած դերակատարության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում միջնադարյան Հայաստանի արևելյան գավառների և պատմական Աղվանքի իշխանական համակարգն է՝ որպես տարածաշրջանի քաղաքական կազմակերպման, տարածքային կառավարման և ազնվականական հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանական տոհմերի ձևավորման պատմական պայմաններին, նրանց տիրույթներին, ժառանգական իրավունքներին, քաղաքական ազդեցության շրջանակներին և տարբեր իշխանական միավորումների միջև ձևավորված հարաբերություններին։ Քննության առարկա են նաև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական փոփոխությունները, տարածաշրջանային իշխանությունների փոխհարաբերությունները, արտաքին քաղաքական ազդեցությունները և այն պատմական իրադրությունները, որոնց պայմաններում տեղական իշխանական տները պահպանել, ընդլայնել կամ կորցրել են իրենց դիրքերը։ 9–13-րդ դարերն առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տարածաշրջանի պատմության համար, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում տեղի են ունեցել քաղաքական իշխանության վերակազմավորումներ, ձևավորվել են նոր իշխանական հարաբերություններ, իսկ հայկական միջնադարյան պետականության և տեղական իշխանական ավանդույթների զարգացումը ընթացել է բարդ ու փոփոխական պայմաններում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պատմական սկզբնաղբյուրների քննությունը, դրանցում պահպանված տեղեկությունների համադրումը և իշխանական տոհմերի պատմության վերակազմությունը՝ հիմնվելով պատմական վկայությունների, տոհմաբանական տվյալների և աղբյուրագիտական ուսումնասիրության սկզբունքների վրա։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոչ միայն առանձին իշխանական տների պատմությանը, այլև բացահայտելու դրանց փոխկապակցվածությունը, տարածաշրջանի քաղաքական կառուցվածքի առանձնահատկությունները և միջնադարյան իշխանական համակարգի շարունակականության դրսևորումները։ Աշխատությունն արժեքավոր է հայոց պատմության արևելյան տարածքների, Բուն Աղվանքի պատմական ժառանգության, միջնադարյան հայկական իշխանական տոհմաբանության և տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում պատմաբաններին, հայագետներին, աղբյուրագետներին, միջնադարագետներին և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով միջնադարյան Հայաստանի արևելյան շրջանների պատմական պատկերի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-19
Բուն Աղվանքի և Հայոց Արևելից կողմանց իշխանատոհմերը 9–13-րդ դարերում․ պատմաաղբյուրագիտական ուսումնասիրություն

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more