Հակոբյան, Վարդուհի Լևոնի

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում խոզերի մոտ միաժամանակ հանդիպող աղիքային նեմատոդային վարակների տարածվածության, համաճարակաբանական առանձնահատկությունների, կլինիկական նշանակության և բուժման արդյունավետ մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ասկարիդների, տրիխոցեֆալների և էզոֆագոստոմների հարուցած մակաբուծային հիվանդությունների համակցված ընթացքի վրա՝ հաշվի առնելով դրանց տարածման պայմանները, կենդանիների վարակման աղբյուրները և տնտեսություններում պահպանմանը նպաստող գործոնները։ Քննության են առնվում տարբեր տարիքային խմբերի կենդանիների վարակվածության մակարդակը, հիվանդությունների տարածման սեզոնային առանձնահատկությունները, պահվածքի և կերակրման պայմանների ազդեցությունը, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի դերը մակաբույծների կենսաշրջանի պահպանման և վարակի փոխանցման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում խառը վարակների առանձնահատկություններին, քանի որ մի քանի տեսակի աղիքային նեմատոդների համատեղ առկայությունը կարող է ավելի զգալի ազդեցություն ունենալ կենդանիների ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի, աճի, զարգացման և մթերատվության վրա։ Ուսումնասիրվում են մակաբույծների հայտնաբերման և վարակվածության աստիճանի գնահատման անասնաբուժական ու լաբորատոր մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս որոշել առանձին հարուցիչների տարածվածությունը և համակցված ներխուժումների կառուցվածքը։ Համաճարակաբանական վերլուծության շրջանակում կարևորվում են կենդանիների տարիքը, տնտեսության սանիտարահիգիենիկ վիճակը, պահվածքի տեխնոլոգիան, կենդանիների խմբավորման սկզբունքները և մակաբույծների զարգացման համար նպաստավոր արտաքին պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աղիքային նեմատոդների ազդեցությանը կենդանիների օրգանիզմի վրա՝ գնահատելով մարսողական համակարգի գործունեության խանգարումները, սննդանյութերի յուրացման փոփոխությունները և ընդհանուր արտադրողականության նվազման հնարավոր հետևանքները։ Բուժական ուղղությամբ քննության են առնվում հակամակաբուծային միջոցների կիրառման սկզբունքները և դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները՝ հատկապես միաժամանակ մի քանի տեսակի նեմատոդներով վարակված կենդանիների դեպքում։ Կարևորվում է բուժման սխեմաների ընտրությունը՝ հաշվի առնելով մակաբույծների տեսակային կազմը, վարակվածության մակարդակը, կենդանիների տարիքը և տնտեսության պայմանները։ Առանձին նշանակություն է տրվում բուժական միջոցառումների և կանխարգելման համակցմանը, քանի որ միայն կենդանիների դեղորայքային բուժումը կարող է բավարար չլինել արտաքին միջավայրում պահպանվող վարակի աղբյուրների վերահսկման բացակայության դեպքում։ Այդ համատեքստում դիտարկվում են անասնաբուժասանիտարական միջոցառումները, կենդանիների պահման պայմանների բարելավումը, տարածքների մաքրության ապահովումը և պարբերական մակաբուծաբանական վերահսկողությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է խոզաբուծական տնտեսություններում մակաբուծային հիվանդությունների հետևանքով առաջացող տնտեսական կորուստների նվազեցման, կենդանիների առողջության պահպանման և արտադրության արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությամբ։ Հայաստանի բնակլիմայական և տնտեսավարման պայմանների հաշվառումը հնարավորություն է տալիս մշակել տեղական առանձնահատկություններին համապատասխան համաճարակաբանական վերահսկման, բուժման և կանխարգելման մոտեցումներ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, մակաբուծաբանների, համաճարակաբանների, խոզաբուծական տնտեսությունների մասնագետների, անասնաբուժական հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։