Հեղինակի գրքերը (1)
Պատմություն
Պատմագիտության զարգացումը Խորհրդային Հայաստանում (1964–1988)
Աշխատությունը նվիրված է խորհրդային Հայաստանի պատմագիտական մտքի զարգացման, գիտական հետազոտությունների ընդլայնման, պատմական գիտելիքի կուտակման և ազգային պատմության ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունների քննությանը։ Այն ներկայացնում է Հայաստանի պատմագիտության զարգացման կարևոր փուլերից մեկը՝ 1964–1988 թվականներն ընդգրկող ժամանակաշրջանը, երբ հանրապետությունում շարունակվում էր պատմական գիտությունների ինստիտուցիոնալ զարգացումը, ընդլայնվում էին գիտահետազոտական աշխատանքների շրջանակները, ձևավորվում էին պատմական անցյալի ուսումնասիրության նոր թեմատիկ ուղղություններ, իսկ հայ պատմաբանների գործունեությունը կարևոր դեր էր ստանձնում ազգային պատմական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրման և գիտական շրջանառության մեջ դնելու գործում։ Գրքում պատմագիտությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտություն, այլև որպես հասարակական կյանքի, գաղափարախոսական միջավայրի, գիտական հաստատությունների գործունեության և տվյալ ժամանակաշրջանի մտավոր զարգացումների հետ սերտորեն փոխկապակցված ոլորտ։ Հատուկ նշանակություն ունի խորհրդային պատմագրության մեթոդաբանական հիմքերի, հետազոտական սկզբունքների, գիտական մոտեցումների և գաղափարախոսական սահմանափակումների ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ պայմաններում պատմական իրողությունների մեկնաբանությունը հաճախ ենթարկվում էր պաշտոնական գաղափարախոսության ազդեցությանը։ Միաժամանակ հայ պատմագիտական միտքը շարունակում էր ուսումնասիրել հայ ժողովրդի բազմադարյան պատմության առանցքային հիմնահարցերը՝ անդրադառնալով Հայաստանի հին, միջնադարյան և նոր շրջանի պատմությանը, հայ ժողովրդի հասարակական, քաղաքական ու տնտեսական զարգացման ընթացքին, ազգային-ազատագրական շարժումներին, հայ-ռուսական և միջազգային հարաբերություններին, ինչպես նաև Հայաստանի պատմական ճակատագրի հետ կապված տարբեր խնդիրներին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պատմագիտական հետազոտությունների թեմատիկ բազմազանության, գիտական հրապարակումների, մենագրությունների, հոդվածների և պատմական աղբյուրների ուսումնասիրության զարգացման ներկայացումը։ Այս համատեքստում նշանակալի է պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի, սկզբնաղբյուրների և նախորդ պատմագիտական ուսումնասիրությունների կիրառման դերը, քանի որ դրանց համակարգված հետազոտությունը հնարավորություն էր տալիս ընդլայնելու պատմական գիտելիքի շրջանակները և առավել հիմնավորված ներկայացնելու հայ ժողովրդի անցյալի տարբեր ժամանակաշրջանները։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում նաև պատմագիտական հաստատությունների, գիտական կազմակերպությունների և պատմաբանների մասնագիտական գործունեության նշանակությանը՝ ընդգծելով գիտական միջավայրի ձևավորման, հետազոտական ավանդույթների շարունակականության և նոր սերնդի մասնագետների պատրաստման կարևորությունը։ Ժամանակաշրջանի պատմագիտության զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին քաղաքական ու հասարակական փոփոխությունները, գիտական առաջնահերթությունները և գաղափարախոսական պահանջները ներգործում պատմական գիտելիքի ստեղծման ու տարածման գործընթացների վրա։ Հատկապես ուշագրավ է 1960-ականներից մինչև 1980-ականների վերջն ընկած ժամանակահատվածը, երբ խորհրդային հասարակության ներսում տեղի ունեցող փոփոխությունները, գիտական կյանքի զարգացումը և ազգային պատմական ժառանգության նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը տարբեր կերպ էին արտահայտվում նաև պատմագիտական ուսումնասիրություններում։ Այդ տարիների գիտական աշխատանքներում միաժամանակ առկա էին խորհրդային պատմագրությանը բնորոշ տեսական և գաղափարախոսական մոտեցումները, ինչպես նաև հայ ժողովրդի պատմական ինքնության, պետականության, մշակութային ժառանգության և ազգային պատմության հիմնահարցերի ուսումնասիրության շարունակական ձգտումը։ Ստեղծագործության կարևոր արժեքներից է պատմագիտության զարգացման ընթացքը որպես պատմական ուսումնասիրության առանձին առարկա ներկայացնելը, քանի որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ճանաչելու ոչ միայն Հայաստանի անցյալը, այլև հասկանալու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես է ձևավորվել այդ անցյալի մասին գիտական պատկերացումը, ինչ հարցեր են առաջնահերթ համարվել, ինչ մեթոդներ են կիրառվել և ինչպիսի ազդեցություն են ունեցել ժամանակի հասարակական ու քաղաքական պայմանները պատմական գիտության վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ պատմագրության պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ ներկայացնում է գիտական մտքի զարգացման որոշակի փուլ, բացահայտում խորհրդային շրջանի պատմագիտական ժառանգության առանձնահատկությունները և հնարավորություն տալիս գնահատելու այդ ժամանակաշրջանում ստեղծված ուսումնասիրությունների տեղն ու նշանակությունը հայ պատմական գիտության ընդհանուր ընթացքի մեջ։ Այն արժեքավոր մասնագիտական ընթերցանության նյութ է պատմաբանների, պատմագրության և պատմական մեթոդաբանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հայագիտությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար։ Միաժամանակ գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ծանոթանալ խորհրդային Հայաստանի գիտական կյանքի պատմությանը, հայ պատմագիտական մտքի զարգացման առանձնահատկություններին և այն մտավոր ու գաղափարական պայմաններին, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել են Հայաստանի նորագույն պատմագրության կարևոր ավանդույթները։
Թարմացվել է՝ 2026-11-18