Հովհաննիսյան, Արտակ

Հովհաննիսյան, Արտակ

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Խաղաղության գործընթացը Մերձավոր Արևելքում․ ժամանակագրություն (1897–2001 թթ.)

Աշխատությունը ներկայացնում է Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հաստատմանն ուղղված քաղաքական գործընթացների, դիվանագիտական նախաձեռնությունների, միջազգային բանակցությունների և արաբա-իսրայելական հակամարտության պատմական զարգացման ժամանակագրական պատկերը՝ ընդգրկելով 1897–2001 թվականների կարևոր իրադարձությունները։ Ուսումնասիրության հիմնական առանցքը Մերձավոր Արևելքում հրեական ազգային շարժման ձևավորման, Պաղեստինի հարցի առաջացման, Իսրայել պետության ստեղծման և արաբական ու իսրայելական կողմերի միջև հակամարտության կարգավորման բազմամյա փորձերի պատմությունն է։ Ժամանակագրական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացների ձևավորմանն ու աստիճանական զարգացմանը՝ բացահայտելով դրանց պատմական նախադրյալները, միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը և խաղաղության հաստատման ուղղությամբ իրականացված տարբեր նախաձեռնությունների նշանակությունը։ Աշխատության սկզբնական ժամանակագրական շրջանը կապված է 19-րդ դարի վերջի սիոնիստական շարժման առաջացման և կազմակերպման հետ, որի կարևոր իրադարձություններից էր 1897 թվականին Բազելում գումարված Առաջին սիոնիստական համագումարը։ Հետագա իրադարձությունները ներկայացնում են Պաղեստինի նկատմամբ միջազգային քաղաքական հետաքրքրության աճը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ձևավորված նոր քաղաքական իրադրությունը, Բալֆուրի հռչակագրի նշանակությունը, Օսմանյան կայսրության փլուզումը և Պաղեստինի նկատմամբ բրիտանական մանդատային կառավարման հաստատումը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Պաղեստինի տարածքում հրեական և արաբական ազգային շարժումների զարգացմանը, նրանց միջև հարաբերությունների սրմանը, տարածքային և քաղաքական պահանջների ձևավորմանը և հակամարտության միջազգային բնույթի աստիճանական ընդլայնմանը։ Ժամանակագրությունը ներառում է նաև 1947 թվականի ՄԱԿ-ի որոշումը Պաղեստինի բաժանման վերաբերյալ, 1948 թվականին Իսրայել պետության հռչակումը, դրան հաջորդած արաբա-իսրայելական պատերազմը և տարածաշրջանի քաղաքական ու ժողովրդագրական իրավիճակի արմատական փոփոխությունները։ Հետագա ժամանակաշրջանի իրադարձությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու հակամարտության զարգացմանը, 1956 թվականի Սուեզի ճգնաժամին, 1967 թվականի վեցօրյա պատերազմին, 1973 թվականի հոկտեմբերյան պատերազմին և դրանց հետևանքով ձևավորված նոր քաղաքական իրադրությանը։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հաստատման ուղղությամբ իրականացված դիվանագիտական նախաձեռնությունները, մասնավորապես՝ Եգիպտոսի և Իսրայելի հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը, Քեմփ Դեյվիդի համաձայնությունները, 1979 թվականի եգիպտոսա-իսրայելական խաղաղության պայմանագիրը և արաբական պետությունների ու Իսրայելի միջև հարաբերությունների կարգավորման հետագա փորձերը։ Աշխատության կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է պաղեստինյան հարցի միջազգայինացումը և Պաղեստինի ժողովրդի քաղաքական ինքնորոշման խնդրի աստիճանական ընդգրկումը միջազգային դիվանագիտության օրակարգում։ Այս համատեքստում ներկայացվում են Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության գործունեության, պաղեստինյան ազգային շարժման զարգացման, արաբական երկրների դիրքորոշումների և ՄԱԿ-ի շրջանակներում ծավալված քննարկումների հետ կապված կարևոր իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի 1990-ական թվականների խաղաղության գործընթացը, որը նոր փուլ մտավ Մադրիդի խաղաղության համաժողովից հետո և շարունակվեց իսրայելա-պաղեստինյան բանակցություններով։ 1993 թվականի Օսլոյի համաձայնությունները, Իսրայելի և Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության միջև փոխադարձ ճանաչման գործընթացը, Պաղեստինյան ինքնավարության ձևավորումը և հետագա բանակցությունները ներկայացնում են տարածաշրջանում քաղաքական կարգավորման նոր հնարավորությունների ու դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած դժվարությունների կարևոր դրվագները։ Ժամանակագրությունն ընդգրկում է նաև 1994 թվականի Իսրայել-Հորդանան խաղաղության պայմանագիրը, 1990-ական թվականների միջնորդական նախաձեռնությունները, տարածքային հարցերի շուրջ բանակցությունները և 2000 թվականի Քեմփ Դեյվիդի գագաթնաժողովը, ինչպես նաև նույն ժամանակաշրջանում սկսված պաղեստինյան երկրորդ ինտիֆադայի ազդեցությունը խաղաղության գործընթացի վրա։ Մինչև 2001 թվականը տեղի ունեցած իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հակամարտության կարգավորման բանակցային մեխանիզմների, կողմերի քաղաքական դիրքորոշումների, միջազգային միջնորդների դերակատարության և խաղաղության հաստատման գործընթացում առկա բարդությունների մասին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը ժամանակագրական մեթոդն է, որի շնորհիվ իրար հաջորդող պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են փոխկապակցված ամբողջության մեջ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալու քաղաքական որոշումների, ռազմական բախումների, միջազգային համաձայնությունների և դիվանագիտական նախաձեռնությունների միջև պատճառահետևանքային կապերը։ Նման կառուցվածքը հատկապես օգտակար է երկարատև և բազմաշերտ հակամարտության ուսումնասիրության համար, քանի որ թույլ է տալիս հետևել դրա պատմական արմատներին, փոփոխվող քաղաքական պայմաններին և կարգավորման տարբեր փուլերին՝ առանց իրադարձությունները ժամանակային համատեքստից անջատելու։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Մերձավոր Արևելքի խաղաղության գործընթացը սերտորեն կապված է համաշխարհային քաղաքականության, մեծ տերությունների շահերի, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության, տարածքային վեճերի և ազգային ինքնորոշման խնդիրների հետ։ Հեղինակը թեման ներկայացնում է պատմաքաղաքական դիտանկյունից՝ ժամանակագրական տվյալների միջոցով ձևավորելով տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումների ամբողջական պատկեր։ Աշխատությունը արժեքավոր ուսումնասիրական և տեղեկատու նյութ է արևելագետների, պատմաբանների, քաղաքագետների, դիվանագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և Մերձավոր Արևելքի քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես արաբա-իսրայելական հակամարտության պատմական նախադրյալներին, խաղաղության հաստատման միջազգային նախաձեռնություններին և 20-րդ դարի վերջի տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումներին ծանոթանալու համակարգված աղբյուր։

Թարմացվել է՝ 2026-11-17
Խաղաղության գործընթացը Մերձավոր Արևելքում․ ժամանակագրություն (1897–2001 թթ.)

Անվճար

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին