Հովհաննիսյան, Արտակ

Հովհաննիսյան, Արտակ

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Խաղաղության գործընթացը Մերձավոր Արևելքում․ ժամանակագրություն (1897–2001 թթ.)

Աշխատությունը ներկայացնում է Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հաստատմանն ուղղված քաղաքական գործընթացների, դիվանագիտական նախաձեռնությունների, միջազգային բանակցությունների և արաբա-իսրայելական հակամարտության պատմական զարգացման ժամանակագրական պատկերը՝ ընդգրկելով 1897–2001 թվականների կարևոր իրադարձությունները։ Ուսումնասիրության հիմնական առանցքը Մերձավոր Արևելքում հրեական ազգային շարժման ձևավորման, Պաղեստինի հարցի առաջացման, Իսրայել պետության ստեղծման և արաբական ու իսրայելական կողմերի միջև հակամարտության կարգավորման բազմամյա փորձերի պատմությունն է։ Ժամանակագրական շարադրանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարածաշրջանի քաղաքական գործընթացների ձևավորմանն ու աստիճանական զարգացմանը՝ բացահայտելով դրանց պատմական նախադրյալները, միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը և խաղաղության հաստատման ուղղությամբ իրականացված տարբեր նախաձեռնությունների նշանակությունը։ Աշխատության սկզբնական ժամանակագրական շրջանը կապված է 19-րդ դարի վերջի սիոնիստական շարժման առաջացման և կազմակերպման հետ, որի կարևոր իրադարձություններից էր 1897 թվականին Բազելում գումարված Առաջին սիոնիստական համագումարը։ Հետագա իրադարձությունները ներկայացնում են Պաղեստինի նկատմամբ միջազգային քաղաքական հետաքրքրության աճը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին ձևավորված նոր քաղաքական իրադրությունը, Բալֆուրի հռչակագրի նշանակությունը, Օսմանյան կայսրության փլուզումը և Պաղեստինի նկատմամբ բրիտանական մանդատային կառավարման հաստատումը։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Պաղեստինի տարածքում հրեական և արաբական ազգային շարժումների զարգացմանը, նրանց միջև հարաբերությունների սրմանը, տարածքային և քաղաքական պահանջների ձևավորմանը և հակամարտության միջազգային բնույթի աստիճանական ընդլայնմանը։ Ժամանակագրությունը ներառում է նաև 1947 թվականի ՄԱԿ-ի որոշումը Պաղեստինի բաժանման վերաբերյալ, 1948 թվականին Իսրայել պետության հռչակումը, դրան հաջորդած արաբա-իսրայելական պատերազմը և տարածաշրջանի քաղաքական ու ժողովրդագրական իրավիճակի արմատական փոփոխությունները։ Հետագա ժամանակաշրջանի իրադարձությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու հակամարտության զարգացմանը, 1956 թվականի Սուեզի ճգնաժամին, 1967 թվականի վեցօրյա պատերազմին, 1973 թվականի հոկտեմբերյան պատերազմին և դրանց հետևանքով ձևավորված նոր քաղաքական իրադրությանը։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև Մերձավոր Արևելքում խաղաղության հաստատման ուղղությամբ իրականացված դիվանագիտական նախաձեռնությունները, մասնավորապես՝ Եգիպտոսի և Իսրայելի հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը, Քեմփ Դեյվիդի համաձայնությունները, 1979 թվականի եգիպտոսա-իսրայելական խաղաղության պայմանագիրը և արաբական պետությունների ու Իսրայելի միջև հարաբերությունների կարգավորման հետագա փորձերը։ Աշխատության կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է պաղեստինյան հարցի միջազգայինացումը և Պաղեստինի ժողովրդի քաղաքական ինքնորոշման խնդրի աստիճանական ընդգրկումը միջազգային դիվանագիտության օրակարգում։ Այս համատեքստում ներկայացվում են Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության գործունեության, պաղեստինյան ազգային շարժման զարգացման, արաբական երկրների դիրքորոշումների և ՄԱԿ-ի շրջանակներում ծավալված քննարկումների հետ կապված կարևոր իրադարձությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի 1990-ական թվականների խաղաղության գործընթացը, որը նոր փուլ մտավ Մադրիդի խաղաղության համաժողովից հետո և շարունակվեց իսրայելա-պաղեստինյան բանակցություններով։ 1993 թվականի Օսլոյի համաձայնությունները, Իսրայելի և Պաղեստինի ազատագրության կազմակերպության միջև փոխադարձ ճանաչման գործընթացը, Պաղեստինյան ինքնավարության ձևավորումը և հետագա բանակցությունները ներկայացնում են տարածաշրջանում քաղաքական կարգավորման նոր հնարավորությունների ու դրանց իրականացման ընթացքում առաջացած դժվարությունների կարևոր դրվագները։ Ժամանակագրությունն ընդգրկում է նաև 1994 թվականի Իսրայել-Հորդանան խաղաղության պայմանագիրը, 1990-ական թվականների միջնորդական նախաձեռնությունները, տարածքային հարցերի շուրջ բանակցությունները և 2000 թվականի Քեմփ Դեյվիդի գագաթնաժողովը, ինչպես նաև նույն ժամանակաշրջանում սկսված պաղեստինյան երկրորդ ինտիֆադայի ազդեցությունը խաղաղության գործընթացի վրա։ Մինչև 2001 թվականը տեղի ունեցած իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հակամարտության կարգավորման բանակցային մեխանիզմների, կողմերի քաղաքական դիրքորոշումների, միջազգային միջնորդների դերակատարության և խաղաղության հաստատման գործընթացում առկա բարդությունների մասին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը ժամանակագրական մեթոդն է, որի շնորհիվ իրար հաջորդող պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են փոխկապակցված ամբողջության մեջ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալու քաղաքական որոշումների, ռազմական բախումների, միջազգային համաձայնությունների և դիվանագիտական նախաձեռնությունների միջև պատճառահետևանքային կապերը։ Նման կառուցվածքը հատկապես օգտակար է երկարատև և բազմաշերտ հակամարտության ուսումնասիրության համար, քանի որ թույլ է տալիս հետևել դրա պատմական արմատներին, փոփոխվող քաղաքական պայմաններին և կարգավորման տարբեր փուլերին՝ առանց իրադարձությունները ժամանակային համատեքստից անջատելու։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Մերձավոր Արևելքի խաղաղության գործընթացը սերտորեն կապված է համաշխարհային քաղաքականության, մեծ տերությունների շահերի, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության, տարածքային վեճերի և ազգային ինքնորոշման խնդիրների հետ։ Հեղինակը թեման ներկայացնում է պատմաքաղաքական դիտանկյունից՝ ժամանակագրական տվյալների միջոցով ձևավորելով տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումների ամբողջական պատկեր։ Աշխատությունը արժեքավոր ուսումնասիրական և տեղեկատու նյութ է արևելագետների, պատմաբանների, քաղաքագետների, դիվանագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և Մերձավոր Արևելքի քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես արաբա-իսրայելական հակամարտության պատմական նախադրյալներին, խաղաղության հաստատման միջազգային նախաձեռնություններին և 20-րդ դարի վերջի տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումներին ծանոթանալու համակարգված աղբյուր։

Обновлено. 2026-11-17
Խաղաղության գործընթացը Մերձավոր Արևելքում․ ժամանակագրություն (1897–2001 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Подробнее Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Подробнее Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее