Հեղինակի գրքերը (1)
Պատմություն
Օսմանյան կայսրության այլազգի բուրժուազիայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները (XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը)
Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության տնտեսական և հասարակական պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ կայսրության տարածքում բնակվող տարբեր ազգային և էթնիկ համայնքների ներկայացուցիչներից կազմավորված բուրժուազիայի ձևավորման, կայացման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում են բազմազգ և բազմակրոն Օսմանյան կայսրության տնտեսական կյանքում ոչ մուսուլման և այլազգի համայնքների ունեցած դերը, նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնումը, առևտրի, արհեստագործության, արդյունաբերության և ֆինանսական հարաբերությունների զարգացման գործընթացներում ունեցած մասնակցությունը, ինչպես նաև տնտեսական նոր խավի ձևավորման վրա ազդած քաղաքական, սոցիալական և իրավական պայմանները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կայսրության հասարակական կառուցվածքը, ազգային և կրոնական պատկանելության հիմքով ձևավորված հարաբերությունները, ներքին շուկայի առանձնահատկությունները, արտաքին առևտրի ընդլայնումը և եվրոպական կապիտալի ներթափանցումը նպաստում տարբեր համայնքների տնտեսական դիրքերի փոփոխությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուրժուազիայի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը Օսմանյան կայսրության արդիականացման և տնտեսական վերափոխումների համատեքստում, երբ ավանդական արտադրական ու առևտրային հարաբերություններին աստիճանաբար փոխարինելու կամ դրանք վերափոխելու էին գալիս կապիտալիստական տնտեսության նոր մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ազգային համայնքների տնտեսական հնարավորությունների, ձեռնարկատիրական ներուժի, կապիտալի կուտակման, սեփականության հարաբերությունների և տնտեսական գործունեության ոլորտային մասնագիտացման առանձնահատկությունների դիտարկումը։ Նյութը կարևոր է նաև Օսմանյան կայսրության ազգային հարցի և սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ տարբեր համայնքների տնտեսական ազդեցությունը պայմանավորված էր ոչ միայն նրանց ձեռնարկատիրական կարողություններով, այլև կայսրության քաղաքական համակարգով, վարչական քաղաքականությամբ, հասարակական դիրքով և արտաքին տնտեսական կապերով։ XIX դարի երկրորդ կեսին ընթացող բարեփոխումները, կենտրոնական իշխանության վերափոխման փորձերը, միջազգային առևտրային հարաբերությունների խորացումը և համաշխարհային տնտեսության մեջ Օսմանյան կայսրության ներգրավվածության աճը նոր պայմաններ էին ստեղծում ազգային բուրժուազիայի զարգացման համար՝ միաժամանակ առաջացնելով տնտեսական մրցակցության, սոցիալական անհավասարության և համայնքային շահերի բախման նոր դրսևորումներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած քաղաքական ու տնտեսական ցնցումները նույնպես կարևոր նշանակություն ունեին այդ խավի հետագա զարգացման համար՝ փոխելով սեփականության, կապիտալի, առևտրային գործունեության և տնտեսական ազդեցության նախկին հարաբերակցությունը։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության տնտեսական պատմության այնպիսի կողմի, որի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել կայսրության սոցիալական կառուցվածքի, ազգային համայնքների փոխհարաբերությունների և կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքի մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայոց պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ Օսմանյան կայսրության տնտեսական կյանքում հայերի և մյուս ազգային համայնքների ունեցած դերի, նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական դիրքերի փոփոխության հարցերը սերտորեն առնչվում են տարածաշրջանի հասարակական ու տնտեսական պատմության ընդհանուր զարգացումներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, տնտեսական պատմությամբ, բուրժուազիայի ձևավորման գործընթացներով, ազգային փոքրամասնությունների սոցիալ-տնտեսական դրությամբ և XIX դարի ու XX դարասկզբի Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։
Թարմացվել է՝ 2026-11-20