Инджикян, Оганес Григорьевич

Инджикян, Оганес Григорьевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Օսմանյան կայսրության այլազգի բուրժուազիայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները (XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը)

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության տնտեսական և հասարակական պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ կայսրության տարածքում բնակվող տարբեր ազգային և էթնիկ համայնքների ներկայացուցիչներից կազմավորված բուրժուազիայի ձևավորման, կայացման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում են բազմազգ և բազմակրոն Օսմանյան կայսրության տնտեսական կյանքում ոչ մուսուլման և այլազգի համայնքների ունեցած դերը, նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնումը, առևտրի, արհեստագործության, արդյունաբերության և ֆինանսական հարաբերությունների զարգացման գործընթացներում ունեցած մասնակցությունը, ինչպես նաև տնտեսական նոր խավի ձևավորման վրա ազդած քաղաքական, սոցիալական և իրավական պայմանները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կայսրության հասարակական կառուցվածքը, ազգային և կրոնական պատկանելության հիմքով ձևավորված հարաբերությունները, ներքին շուկայի առանձնահատկությունները, արտաքին առևտրի ընդլայնումը և եվրոպական կապիտալի ներթափանցումը նպաստում տարբեր համայնքների տնտեսական դիրքերի փոփոխությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուրժուազիայի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը Օսմանյան կայսրության արդիականացման և տնտեսական վերափոխումների համատեքստում, երբ ավանդական արտադրական ու առևտրային հարաբերություններին աստիճանաբար փոխարինելու կամ դրանք վերափոխելու էին գալիս կապիտալիստական տնտեսության նոր մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ազգային համայնքների տնտեսական հնարավորությունների, ձեռնարկատիրական ներուժի, կապիտալի կուտակման, սեփականության հարաբերությունների և տնտեսական գործունեության ոլորտային մասնագիտացման առանձնահատկությունների դիտարկումը։ Նյութը կարևոր է նաև Օսմանյան կայսրության ազգային հարցի և սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ տարբեր համայնքների տնտեսական ազդեցությունը պայմանավորված էր ոչ միայն նրանց ձեռնարկատիրական կարողություններով, այլև կայսրության քաղաքական համակարգով, վարչական քաղաքականությամբ, հասարակական դիրքով և արտաքին տնտեսական կապերով։ XIX դարի երկրորդ կեսին ընթացող բարեփոխումները, կենտրոնական իշխանության վերափոխման փորձերը, միջազգային առևտրային հարաբերությունների խորացումը և համաշխարհային տնտեսության մեջ Օսմանյան կայսրության ներգրավվածության աճը նոր պայմաններ էին ստեղծում ազգային բուրժուազիայի զարգացման համար՝ միաժամանակ առաջացնելով տնտեսական մրցակցության, սոցիալական անհավասարության և համայնքային շահերի բախման նոր դրսևորումներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած քաղաքական ու տնտեսական ցնցումները նույնպես կարևոր նշանակություն ունեին այդ խավի հետագա զարգացման համար՝ փոխելով սեփականության, կապիտալի, առևտրային գործունեության և տնտեսական ազդեցության նախկին հարաբերակցությունը։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության տնտեսական պատմության այնպիսի կողմի, որի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել կայսրության սոցիալական կառուցվածքի, ազգային համայնքների փոխհարաբերությունների և կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքի մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայոց պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ Օսմանյան կայսրության տնտեսական կյանքում հայերի և մյուս ազգային համայնքների ունեցած դերի, նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական դիրքերի փոփոխության հարցերը սերտորեն առնչվում են տարածաշրջանի հասարակական ու տնտեսական պատմության ընդհանուր զարգացումներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, տնտեսական պատմությամբ, բուրժուազիայի ձևավորման գործընթացներով, ազգային փոքրամասնությունների սոցիալ-տնտեսական դրությամբ և XIX դարի ու XX դարասկզբի Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-20
Օսմանյան կայսրության այլազգի բուրժուազիայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները (XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը)

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more