Инджикян, Оганес Григорьевич

Инджикян, Оганес Григорьевич

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Օսմանյան կայսրության այլազգի բուրժուազիայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները (XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը)

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության տնտեսական և հասարակական պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկին՝ կայսրության տարածքում բնակվող տարբեր ազգային և էթնիկ համայնքների ներկայացուցիչներից կազմավորված բուրժուազիայի ձևավորման, կայացման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության առանցքում գտնվում են բազմազգ և բազմակրոն Օսմանյան կայսրության տնտեսական կյանքում ոչ մուսուլման և այլազգի համայնքների ունեցած դերը, նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնումը, առևտրի, արհեստագործության, արդյունաբերության և ֆինանսական հարաբերությունների զարգացման գործընթացներում ունեցած մասնակցությունը, ինչպես նաև տնտեսական նոր խավի ձևավորման վրա ազդած քաղաքական, սոցիալական և իրավական պայմանները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին կայսրության հասարակական կառուցվածքը, ազգային և կրոնական պատկանելության հիմքով ձևավորված հարաբերությունները, ներքին շուկայի առանձնահատկությունները, արտաքին առևտրի ընդլայնումը և եվրոպական կապիտալի ներթափանցումը նպաստում տարբեր համայնքների տնտեսական դիրքերի փոփոխությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուրժուազիայի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը Օսմանյան կայսրության արդիականացման և տնտեսական վերափոխումների համատեքստում, երբ ավանդական արտադրական ու առևտրային հարաբերություններին աստիճանաբար փոխարինելու կամ դրանք վերափոխելու էին գալիս կապիտալիստական տնտեսության նոր մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ազգային համայնքների տնտեսական հնարավորությունների, ձեռնարկատիրական ներուժի, կապիտալի կուտակման, սեփականության հարաբերությունների և տնտեսական գործունեության ոլորտային մասնագիտացման առանձնահատկությունների դիտարկումը։ Նյութը կարևոր է նաև Օսմանյան կայսրության ազգային հարցի և սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ տարբեր համայնքների տնտեսական ազդեցությունը պայմանավորված էր ոչ միայն նրանց ձեռնարկատիրական կարողություններով, այլև կայսրության քաղաքական համակարգով, վարչական քաղաքականությամբ, հասարակական դիրքով և արտաքին տնտեսական կապերով։ XIX դարի երկրորդ կեսին ընթացող բարեփոխումները, կենտրոնական իշխանության վերափոխման փորձերը, միջազգային առևտրային հարաբերությունների խորացումը և համաշխարհային տնտեսության մեջ Օսմանյան կայսրության ներգրավվածության աճը նոր պայմաններ էին ստեղծում ազգային բուրժուազիայի զարգացման համար՝ միաժամանակ առաջացնելով տնտեսական մրցակցության, սոցիալական անհավասարության և համայնքային շահերի բախման նոր դրսևորումներ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին և պատերազմի ընթացքում տեղի ունեցած քաղաքական ու տնտեսական ցնցումները նույնպես կարևոր նշանակություն ունեին այդ խավի հետագա զարգացման համար՝ փոխելով սեփականության, կապիտալի, առևտրային գործունեության և տնտեսական ազդեցության նախկին հարաբերակցությունը։ Աշխատանքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության տնտեսական պատմության այնպիսի կողմի, որի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել կայսրության սոցիալական կառուցվածքի, ազգային համայնքների փոխհարաբերությունների և կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքի մասին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայոց պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ Օսմանյան կայսրության տնտեսական կյանքում հայերի և մյուս ազգային համայնքների ունեցած դերի, նրանց ձեռնարկատիրական գործունեության և տնտեսական դիրքերի փոփոխության հարցերը սերտորեն առնչվում են տարածաշրջանի հասարակական ու տնտեսական պատմության ընդհանուր զարգացումներին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, տնտեսական պատմությամբ, բուրժուազիայի ձևավորման գործընթացներով, ազգային փոքրամասնությունների սոցիալ-տնտեսական դրությամբ և XIX դարի ու XX դարասկզբի Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Обновлено. 2026-11-20
Օսմանյան կայսրության այլազգի բուրժուազիայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները (XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտը)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Подробнее Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Подробнее Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее