Исаева, Марина Валентиновна

Исаева, Марина Валентиновна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Չինաստանում աշխարհի և պետության մասին պատկերացումները III–VI դարերում (ըստ նորմատիվ պատմագրական երկերի)

Աշխատությունը նվիրված է III–VI դարերի Չինաստանում աշխարհի, պետության, հասարակական կարգի և քաղաքական իշխանության վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով տվյալ ժամանակաշրջանի նորմատիվ պատմագրական երկերի տեղեկությունների վրա։ Այն անդրադառնում է չինական ավանդական աշխարհայացքի այն հիմնարար սկզբունքներին, որոնց միջոցով ընկալվում և մեկնաբանվում էին տիեզերքի կառուցվածքը, աշխարհի կարգավորվածությունը, պետության տեղն ու նշանակությունը համընդհանուր աշխարհակարգում, ինչպես նաև իշխանության ծագման, օրինականության և կառավարման բարոյական հիմքերի հարցերը։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ Չինաստանում պետության մասին պատկերացումները սերտորեն կապված էին տիեզերաբանական, փիլիսոփայական, բարոյական և քաղաքական հայեցակարգերի հետ։ Պետությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես տարածքային և վարչական միավոր, այլև որպես համընդհանուր ներդաշնակության պահպանման, հասարակական հարաբերությունների կարգավորման և բարոյական սկզբունքների իրագործման կարևորագույն հաստատություն։ Նորմատիվ պատմագրական երկերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին պատմական իրադարձությունները, կառավարիչների գործունեությունը, քաղաքական փոփոխություններն ու պետական կառավարման տարբեր ձևերը ներկայացվում տվյալ ժամանակաշրջանի գաղափարական պատկերացումների շրջանակում։ Դրանց միջոցով բացահայտվում են իշխանության և հասարակության փոխհարաբերությունների, տիրակալի պարտականությունների, պետական կարգի կայունության, քաղաքական օրինականության և պատմական շարունակականության վերաբերյալ ընդունված մոտեցումները։ III–VI դարերը Չինաստանի պատմության մեջ առանձնահատուկ ժամանակաշրջան էին՝ նշանավորվելով քաղաքական մասնատվածությամբ, տարբեր իշխանությունների ու դինաստիաների գոյությամբ, սոցիալական և գաղափարական փոփոխություններով։ Այս պայմաններում աշխարհի և պետության վերաբերյալ պատկերացումները ձեռք էին բերում նոր մեկնաբանություններ՝ միաժամանակ պահպանելով չինական քաղաքական մտքի և պատմագրական ավանդույթի հիմնարար սկզբունքները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է պատմագրության՝ որպես պատմական փաստերի արձանագրման միջոցից բացի, գաղափարական և քաղաքական պատկերացումների ձևավորման ու տարածման գործիքի դիտարկումը։ Նորմատիվ պատմական երկերը ոչ միայն ներկայացնում էին անցյալի իրադարձությունները, այլև սահմանում էին այն չափանիշները, որոնցով գնահատվում էին քաղաքական իշխանությունը, պետական կառավարման արդյունավետությունը, տիրակալների վարքագիծը և հասարակական կարգի պահպանման անհրաժեշտությունը։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի չինական պատմական գիտակցության, պետական մտածողության և ավանդական աշխարհայացքի առանձնահատկությունները հասկանալու համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում Չինաստանի միջնադարյան պատմությամբ, արևելյան քաղաքական փիլիսոփայությամբ, պատմագրության տեսությամբ, պետական գաղափարախոսությամբ և քաղաքակրթությունների զարգացման օրինաչափություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով նաև հին և միջնադարյան Չինաստանի քաղաքական ու մտավոր մշակույթի ավելի ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Չինաստանում աշխարհի և պետության մասին պատկերացումները III–VI դարերում (ըստ նորմատիվ պատմագրական երկերի)

Free

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more